Faktura z błędem może być anulowana - warto wiedzieć

W praktyce gospodarczej zdarzają się sytuacje, w których po wystawieniu faktury zaistnieją okoliczności mające wpływ na jej treść. Mimo że przepisy ustawy o VAT nie przewidują możliwości anulowania takiego dokumentu sprzedaży, przedsiębiorca - w określonych warunkach - może mieć prawo wycofania błędnej faktury. Pogląd taki został ukształtowany w opiniach organów skarbowych i wszedł w codzienną praktykę przedsiębiorców. Sprawdź, kiedy faktura z błędem może zostać anulowana!

Faktura z błędem - korekta czy anulowanie?

Przepisy ustawy o VAT w wersji obowiązującej od 1 stycznia 2014 roku przewidują, iż w przypadku wystąpienia zdarzeń gospodarczych mających wpływ na treść pierwotnej faktury (np. rabat, zwrot towaru, spostrzeżenie błędu) istnieje możliwość skorygowania jej przez wystawienie faktury korygującej lub - w określonych sytuacjach dotyczących mniej istotnych pomyłek w treści dokumentu - noty korygującej.

W orzecznictwie przyjmuje się jednak jeszcze jedną możliwość, niewątpliwie bardzo praktyczną, ale nieuwzględnioną na gruncie ustawy o VAT ani przepisów wykonawczych - anulowanie takiej faktury. Działanie w ten sposób jest akceptowane przez organy skarbowe, jednak jedynie w przypadku spełnienia czterech, wypracowanych przez orzecznictwo przesłanek:

  • faktura nie została wprowadzona do obrotu prawnego,
  • faktura nie odzwierciedla prawdziwego zdarzenia gospodarczego (np. nie doszło do udokumentowanej za jej pomocą sprzedaży),
  • wystawca faktury posiada oba jej egzemplarze - przeznaczony dla nabywcy oraz drugi dla sprzedawcy,
  • wystawca dokona na fakturze adnotacji wskazującej, iż została ona anulowana, wraz z podaniem przyczyny.

O ile kwestia dokonania wspomnianego zapisu na anulowanym dokumencie oraz obowiązek posiadania przez wystawcę faktury obu egzemplarzy faktury nie powinny budzić wątpliwości, o tyle dwa pozostałe warunki mogą sprawiać pewne trudności interpretacyjne.

Faktura niewprowadzona do obrotu prawnego

Zgodnie z przytoczonymi wyżej warunkami, anulowana może zostać wyłącznie faktura, która nie została wprowadzona przez podatnika do obrotu prawnego. Co dokładnie oznacza takie sformułowanie?

O wprowadzeniu faktury do obrotu prawnego można mówić wówczas, gdy została ona odebrana przez nabywcę. Jeżeli sytuacja taka miała miejsce, przedsiębiorca nie ma prawa anulowania wystawionego dokumentu. Opinia taka została zaprezentowana w wyroku WSA w Warszawie z 15 września 2011 roku (sygn. III SA/Wa 397/11).

Co więcej, niektóre organy skarbowe przyjmują, iż o niewprowadzeniu faktury do obiegu prawnego można mówić również wówczas, gdy:

  • faktura została wysłana do nabywcy, ale ten odmówił odebrania przesyłki,
  • wysłana faktura wróci z adnotacją “adresat nieznany”.

Niektóre organy podatkowe twierdzą, że faktura nie została wprowadzona do obrotu prawnego, jeżeli jej oba egzemplarze znajdują się w posiadaniu wystawcy. Dotyczy to również przypadku, gdy dokument został wysłany do nabywcy a ten odesłał go sprzedawcy, bez uwzględniania go w księgach. Jednak w takich wypadkach zaleca się ostrożność, ponieważ zdecydowana większość organów podatkowych nie zgadza się z taką interpretacją, ponieważ np. “(...) równie dobrze nabywca mógłby nie odesłać takiej faktury informując, iż nie zapłaci za już raz zapłaconą usługę (...)” (wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2009 roku, sygn. III SA/Wa 3463/08).

Faktura nie odzwierciedla prawdziwego zdarzenia

Jedynym przypadkiem, w jakim można anulować fakturę jest sytuacja, w której faktura ta dokumentuje czynność niedokonaną. Chodzi tu o takie zdarzenia, które zostały udokumentowane jeszcze przed ich wystąpieniem, a w rezultacie nie doszły do skutku np. faktura została wystawiona na podstawie zamówienia, z którego kontrahent ostatecznie zrezygnował, tak więc nie doszło do sprzedaży i tym samym do powstania obowiązku podatkowego i jednocześnie wystawiający nie przekazał jeszcze faktury kontrahentowi.

Analogiczną sytuacją będzie sprzedaż wysyłkowa za zaliczeniem pocztowym, kiedy to sprzedawca wysyła wystawioną fakturę wraz z towarem, a adresat nie odbiera przesłanego zamówienia, ani za nie nie płaci i towar wraca do sprzedawcy wraz z fakturą. W takim wypadku również czynność określona na fakturze nie została dokonana, a kontrahent nie odebrał faktury, w związku z czym istnieje możliwość jej anulowania.

Innym przypadkiem braku prawdziwego zdarzenia jest dwukrotne zafakturowanie tej samej usługi lub dostawy towaru. Również w takim wypadku sprzedawca może anulować jeden z wystawionych przez siebie dokumentów.