Faktyczny moment rozpoczęcia działalności

Najważniejsze regulacje dotyczące powinności i praw podmiotów, które rozpoczynają działalność gospodarczą, można odnaleźć w Ustawie o swobodzie działalności gospodarczej. Warto pamiętać też o innych aktach prawnych, które w tej kwestii są ważniejsze od wspomnianej ustawy. Czy któryś z nich określa wprost moment rozpoczęcia działalności gospodarczej?

Rzeczywisty moment rozpoczęcia działalności

Artykuł 14 ust. 1 rzeczonej ustawy mówi, że działalność gospodarczą można podjąć:

  • w momencie złożenia wniosku o uwzględnienie w CEIDG albo
  • po wpisaniu do rejestru firm w Krajowym Rejestrze Sądowym.

W żadnych znanych przepisach nie można znaleźć dokładnej definicji rzeczywistego momentu rozpoczęcia działalności gospodarczej. Praktyka pokazuje bowiem, że wpis ewidencyjny odznacza się deklaratywnością, czyli stanowi potwierdzenie istniejącego już wcześniej stanu rzeczy, ale nie tworzy nowej sytuacji prawnej. Posiada walor informacyjny.

To stanowisko potwierdza wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 listopada 2010 r. o sygn. akt IV SA/Po 646/2010:

Sam wpis do ewidencji działalności gospodarczej nie ma charakteru konstytutywnego, lecz deklaratywny i to w zakresie całej jego treści, czyli z punktu widzenia prawa podatkowego czy ubezpieczeniowego znaczenie ma faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej w rozmaitym jej przedmiocie (bez znaczenia więc jest samo zgłoszenie przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej).

Podobne orzecznictwo wydał Sąd Najwyższy - Izba Cywilna w wyroku z dnia 5 marca 2010 r., sygn. akt IV CSK 371/2009:

1. Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności wpisywanej do ewidencji powoduje jedynie istnienia domniemania faktycznego, że ta działalność została podjęta oraz że jest prowadzona, jeśli odpowiedni wpis figuruje nadal w rejestrze.

2. Spółka cywilna, nie mająca statusu przedsiębiorcy, nie może posługiwać się firmą. Występuje jednak w obrocie pod nazwą, która nie korzysta z ochrony prawa firmowego. W kodeksie cywilnym nie uregulowano zasad obierania nazwy spółki cywilnej. Trzeba jednocześnie podkreślić, że nazwa spółki cywilnej nie jest nigdzie rejestrowana.

Trzeba jeszcze zaznaczyć, że art. 25 ust. 1 pkt 7 Ustawy o swobodzie działalności gospodarczej mówi, iż we wpisie do CEIDG powinna znaleźć się m.in. “data rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej”. Art. 33 ustawy zaś zakłada domniemanie prawdziwości informacji wpisanych do CEIDG. Chodzi o to, że przedsiębiorca jest odpowiedzialny, jeżeli zadeklarowane przez niego dane okażą się nieprawdziwe.

Moment rozpoczęcia działalności - podsumowanie

W Ustawie o swobodzie gospodarczej próżno szukać sformułowania “faktycznego rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej”, dlatego najlepszym rozwiązaniem jest dokonanie wykładni systemowej, która będzie miała podstawę w innych, szczegółowych regulacjach. Tutaj jako przykład takiego prawa można wymienić Ustawę o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (art. 7 ust. 1). Aby wykładnia była pełna warto zapoznać się z orzecznictwem organów sądowych oraz z opiniami ekspertów prawnych.