Istota zarządzania strategicznego podstawą tworzenia biznesplanów

Stworzenie zarówno profesjonalnego jak i skutecznego biznesplanu wiąże się ze zrozumieniem istoty zarządzania strategicznego, które jest kluczem do sukcesu przedsiębiorstwa. Zwiększenie wartości firmy, skutkuje zagwarantowaniem jej stabilnego rozwoju. Głównym celem zarządzania strategicznego jest redukcja niepewności płynącej z otoczenia organizacji. Decyzje podejmowane przez ścisłe kierownictwo są najczęściej opierane na zastosowanych przy świadomym planowaniu metodach i technikach wspomagających zarządzanie.

Kluczowe aspekty w zarządzaniu strategicznym

Spośród wielu różnych definicji mówiących o zarządzaniu strategicznym, można wyłonić pewne aspekty, które najczęściej określają czym właściwie ono jest. W szczególności jest to:

  • horyzont planowania - jest to określenie długoterminowych kierunków ciągłego rozwoju przedsiębiorstwa, sięgających nawet od kilku do kilkunastu lat. Zależne jest to bowiem od branży, a także dynamiki rynku;
  • wątek celów - zbiór wartości, misja, wizja przedsiębiorstwa w przyszłości, a także cele strategiczne to elementy, za pomocą których podejmowane są odpowiednie działania taktyczne;
  • przedmiot zarządzania - przedsiębiorstwo traktowane jest jako spójna całość, gdzie zarządzanie strategiczne integruje funkcje i procesy organizacyjne w jedną strategię, koordynującą jego działanie;
  • podmiot zarządzania - grupa lub jednostka organizacyjna zajmująca się zarządzaniem strategicznym, tzw. wierzchołek strategiczny - rada nadzorcza, czy zarząd.

Zarządzanie strategiczne jest swoistym zbiorem procesów pozwalających odpowiednio szybko reagować na zmiany zachodzące w otoczeniu, jednocześnie pozwalając tworzyć i utrzymywać odpowiednie relacje pomiędzy założonymi celami strategicznymi przedsiębiorstwa i zasobami, które posiada. W praktyce jest to zbiór wytycznych, którymi menedżerowie posługują się przy podejmowaniu decyzji czy określonych działań w poszczególnych obszarach organizacji. Wśród wyróżnionych obszarów, można wymienić trzy poziomy tworzenia strategii:

  • poziom korporacyjny - kluczowi decydenci firmy poszukują metod na podniesienie wartości organizacji poprzez, m.in. dywersyfikację, przejęcia (fuzje) albo inwestycje;
  • poziom biznesu (firmy) - formułowanie strategi w tym obszarze polega głównie na dobraniu atrakcyjnej oferty rynkowej oraz takiego sposobu zarządzania, aby osiągnąć przewagę konkurencyjną w konkretnej branży;
  • poziom funkcjonalny - strategia realizowana przez menedżerów poszczególnych działów, w celu osiągnięcia pozytywnych efektów w optymalizacji działań przedsiębiorstwa.

Każdy menedżer zajmujący się określaniem strategii przedsiębiorstwa bądź działu powinien odpowiedzieć sobie na trzy podstawowe pytania: gdzie przedsiębiorstwo znajduje się w danym momencie, gdzie chciałoby się znaleźć (co chce osiągnąć) oraz jak chce się tam znaleźć.

Proces formułowania strategii

Zarządzanie strategiczne jest w pewnym sensie cyklem organizacyjnym, a jak wiadomo każdy cykl składa się z kilku etapów następujących po sobie. Przy formułowaniu strategii można wyróżnić:

  • etap planowania strategii w którym ustalane są cele strategiczne, poparte wcześniejszą analizą stanu teraźniejszego oraz przyszłego przedsiębiorstwa. Następnie wykonywany jest plan działań, na podstawie którego zarządzający dążą do osiągnięcia stanu docelowego. Jest to część zarządzania, dla której opracowano szereg pomocnych formalnych technik i metodyk.
  • etap wdrażania strategii stanowi proces wprowadzania strategii w życie. Niezbędne jest dopasowanie zasobów i warunków działania organizacji do wytycznych sformułowanych w planie działań. Nie powinno się trzymać sztywno określonych i zaplanowanych kroków wdrażania, ponieważ konieczne jest odniesienie do rzeczywistych warunków przedsiębiorstwa, które stosunkowo szybko potrafią się zmieniać. Często przyjęte cele wyższego rzędu, mogą okazać się mniej istotne niż zakładano. Podczas tego etapu dokonuje się doboru struktury organizacyjnej, systemu zarządzania oraz planowania budżetów.
  • etap nadzoru i kontroli strategii jest nieodłączną częścią zarządzania strategicznego. Monitorowanie bieżących zmian pozwala na zapewnienie ich zgodności z przyjętymi założeniami co do stanu docelowego. Wszelkie odchylenia mogą zostać skutecznie skorygowane. Dzięki spełnianemu nadzorowi z wyprzedzeniem można wykryć sytuacje, które mogą stanowić szanse lub zagrożenia dla dalszego realizowania założonych celów.

Optymalne kształtowanie strategii zależy głównie od postawy przedsiębiorstwa (zaangażowanie menedżerów, akceptacja ryzyka, reakcje na działania konkurentów), a także od sytuacji rynkowej, która może mieć wpływ na przeprowadzanie poszczególnych etapów wdrażania strategii.

Kluczowe czynniki sukcesu

Do osiągnięcia przewagi konkurencyjnej w danej branży przedsiębiorstwa decydują się na podjecie rywalizacji. Źródła ww. przewagi mogą być zróżnicowane, a zależą m.in. od sektora, w którym działa organizacja, reputacji czy posiadanych rozwiązań innowacyjnych. Do określenia pozycji konkurencyjnej służą tzw. kluczowe czynniki sukcesu, stanowiące zasoby oraz umiejętności, które mogą prowadzić do osiągnięcia pożądanego sukcesu. Ogólnie rzecz biorąc wśród rodzajów zajmowanej pozycji konkurencyjnej można wymienić:

  • konkurowanie produktem - czyli oferta rynkowa kierowana do grona odbiorców, tj. określanie cech fizycznych produktu, zakres jego zastosowań, orientacja na zaspokajanie potrzeb konsumentów, opakowanie, marka, różnicowanie produktów (produkcja wieloasortymentowa);
  • konkurowanie ceną - w zakresie wysokości kosztów jednostkowych, dystrybucji, warunków sprzedaży, ale także konkurowanie poziomem jakości oraz działaniami marketingowymi;
  • konkurowanie zasobami - czyli wszystkim tym, co stanowi silne strony przedsiębiorstwa. Powinny być wartościowe i rzadko występujące, trudne do zdobycia przez konkurentów obecnie oraz w przyszłości.

Identyfikacja biznesu firmy

Przedsiębiorca posiadający już pomysł na biznes musi dokładnie poznać zasady panujące w danej branży, a także określić szczegółowy obraz własnej działalności. Takie działanie jest identyfikacją biznesu firmy, bez którego biznesplan właściwie nie może zaistnieć. W prawidłowo stworzonym biznesplanie nie może zabraknąć istotnych kwestii dotyczących:

  • produktów firmy i ich rentowności - zwarty opis produktów oferowanych przez przedsiębiorstwo, plany produkcji oraz wybrane kanały dystrybucji;
  • klientów firmy i ich rentowności - określenie docelowej grupy klientów, do których kierowana będzie oferta firmy. Od prawidłowości tego stanowiska zależeć będzie powodzenie ewentualnych kampanii promocyjnych i reklamowych;
  • zaspokajania potrzeb klientów - w tym przypadku należy przeprowadzić badanie klientów oraz poznać ich potrzeby. Łatwiej jest wtedy dopasować ofertę tak, aby stała się atrakcyjna dla odbiorców;
  • struktury firmy - odpowiednio dobrana struktura organizacji z pewnością zapewni optymalizację funkcjonowania danego przedsiębiorstwa. Odpowiednie relacje na stopniu przełożony-podwładny oraz uporządkowane kanały przekazywania informacji pomiędzy działami sprzyjają nie tylko dobrej atmosferze pracy, ale także szybkiemu reagowaniu na zmiany w otoczeniu;
  • struktury zatrudnienia - z podziałem na stanowiska robotnicze i nierobotnicze;
  • kultury organizacji i stylu zarządzania - normy społeczne i systemy wartości tworzące właściwy klimat w organizacji, stanowi pewien system zarządzania określający wymogi zachowania.

Misja i wizja przedsiębiorstwa

Sformułowanie misji przedsiębiorstwa pozwala na określenie tożsamości firmy, a także jej identyfikację w otoczeniu. Stanowi ona sformalizowanie wartości ważnych dla organizacji oraz wizję w przyszłości. Dzięki właściwie określonej misji ułatwione jest dokonywanie oceny prawidłowości wdrażanych strategii, jednak nie ma bezpośredniego wpływu na podejmowane decyzje i działania.

Misja określa sens istnienia firmy, główne założenia i najważniejsze zadania oraz wartości oferowane klientom. Ma za zadanie odróżnić firmę od innych przedsiębiorstw tej samej branży oraz charakteryzować zakres jej działania. Wizja natomiast stanowi koncepcję modelu oraz wizerunku organizacji w przyszłości, zakładając przy tym korzystne uwarunkowania. Wizją jest wiązką przyszłych pożądanych stanów lub rezultatów działalności przedsiębiorstwa, możliwych do osiągnięcia w długookresowej perspektywie. Przejawia się jako źródło motywacji pracowników i pozwala zaangażować ich w realizację celów firmy. Integracja wokół wspólnego celu pozytywnie wpływa na panującą w firmie atmosferę.

Artykuły z cyklu
„Jak napisać profesjonalny biznesplan?”