Jednoosobowa spółka z o.o.

Skład spółki z o.o. może być wieloosobowy lub jednoosobowy. Kodeks spółek handlowych reguluje w sposób szczególny funkcjonowanie tej ostatniej. Jednoosobowej spółka z o.o. oraz jej funkcjonowanie obwarowane jest znacznymi uproszczeniami formalnymi.

Reprezentowanie interesów spółki przez jedynego wspólnika

Zgodnie z art. 173 § 1 kodeksu spółek handlowych (dalej: ksh) w przypadku,a gdy wszystkie udziały spółki przysługują jedynemu wspólnikowi albo jedynemu wspólnikowi i spółce, oświadczenie woli takiego wspólnika składane spółce wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Przytoczony przepis ustanawia wymogi dochowania określonej formy oświadczeń, które są składane spółce przez osobę będącą jej wspólnikiem w sytuacji, gdy wszystkie udziały spółki przysługują temu wspólnikowi lub tylko temu wspólnikowi oraz samej spółce (tzw. udziały własne).

Należy podkreślić, że mowa tutaj o oświadczeniach woli, które są składane spółce, a nie w spółce. W praktyce chodzi o oświadczenia woli, które są składane przez jedynego wspólnika występującego wobec spółki w charakterze osoby trzeciej np. jako kontrahent spółki ( zaś formę oświadczeń woli w spółce reguluje art. 248, art. 255 § 3 oraz art. 270 pkt 2 ksh).Wyłączone spod tej regulacji są oświadczenia woli jedynego wspólnika składane przez niego w roli wspólnika. Forma pisemna pod rygorem nieważności dotyczy tylko oświadczeń woli. Nie podlegają art. 173 ksh oświadczenia wiedzy oraz zawiadomienia.

W przypadku, gdy jedyny wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. jest zarazem jedynym członkiem zarządu - czynności prawne dokonane między wspólnikiem a reprezentowaną przez niego spółką jest wymagana forma aktu notarialnego.

W myśl art. 210 ksh o każdorazowym dokonaniu takiej czynności prawnej notariusz zawiadamia sąd rejestrowy, przesyłając wypis z aktu notarialnego.

W praktyce dokonanie najprostszych czynności skutkować będzie nadmiernymi kosztami sporządzania aktów notarialnych.

Zgromadzenie wspólników w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

Niewątpliwe, do zalet jednoosobowej spółki z o.o. należy zaliczyć symplifikację związaną z  funkcjonowaniem zgromadzenia wspólników.

Zgodnie z dyspozycją art. 156 ksh w spółce jednoosobowej jedyny wspólnik wykonuje wszystkie uprawnienia przysługujące zgromadzeniu wspólników. Przepisy o zgromadzeniu wspólników powinno stosować się odpowiednio.

W literaturze i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że odpowiednie stosowanie przepisów prawa oznacza bądź stosowanie odnośnych przepisów bez żadnych zmian do innego zakresu odniesienia, bądź stosowanie ich z pewnymi zmianami, bądź też niestosowanie tych przepisów do innego zakresu odniesienia (por. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2006 r., III CZP 56/06, OSNC 2007, nr 3, poz. 43).

Odpowiednie stosowanie przepisów oznacza bądź stosowanie ich wprost, bądź z modyfikacjami ( wyrok WSA w Kielcach z dnia 21 marca 2013 r., II SA/Ke 119/13).

W związku z powyższym przy podejmowaniu uchwał nie jest potrzebne liczenie głosów - jedyny wspólnik dysponuje wszystkimi głosami. Również wyłączeniu podlega regulacja odnośnie przeprowadzania głosowań w trybie tajnym.

Art. 240 ksh umożliwia uniknąć konieczności formalnego zwoływania zgromadzeń wspólników. Bowiem uchwały można powziąć pomimo braku formalnego zwołania zgromadzenia wspólników, gdy cały kapitał zakładowy jest reprezentowany, a nikt z obecnych nie zgłosił sprzeciwu odnośnie odbycia zgromadzenia lub wniesienia poszczególnych spraw do porządku obrad.

Obowiązek protokołowania uchwał zgromadzenia wspólników spółki

Na jedynego wspólnika spółki z o.o. jest nałożony obowiązek protokołowania uchwał. Protokół, dla spełnienia wymogów formalnych, musi zostać przez niego podpisany.  Należy dodać, że niniejszy obowiązek jest ważny dla celów dowodowych. Nie zaś, jakby to mogło się wydawać, pod rygorem nieważności ( tak też SN z dnia 15 kwietnia 2004 r., sygn. akt IV CK 686/04).

W praktyce brak takiego protokołu z powzięcia uchwały, nie powoduje nieważności np. umowy, gdy do jej zawarcia wymagana jest uchwała zgromadzenia wspólników.

Wspólnik a ZUS

W myśl przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych, wspólnik jednoosobowej spółki z o.o., który jest osobą fizyczną, uznawany jest za osobę, która prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą.

Na podstawie tego przyporządkowania wspólnik podlega obowiązkowym ubezpieczeniom oraz obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Wspólnik (jako płatnik) co do zasady jest zobowiązany do opłacania składek na własne ubezpieczenie społeczne.

Jednakże, gdy taki wspólnik wyzbędzie się, choćby jednego udziału, automatycznie przestanie być uznawany za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność. Skutkuje to rozwiązaniem problemu zapłaty składek.

Spółki powiązane

Opisane we wcześniejszych punktach zagadnienia związane z reprezentacją, ubezpieczenie nie występuje zasadniczo w sytuacji, gdy jedynym wspólnikiem jest inna spółka handlowa.

Konstrukcja takiej zależności może skutkować jednorodnością kapitału, co w praktyce może okazać się zaletą, ponieważ spółce dominującej sprawniej zarządza się zależną (gdy ta jest jednoosobowa).