Kary skarbowe - 2013

Wysokości kar za przestępstwa i wykroczenia skarbowe oraz granice odpowiedzialności za popełnione czyny są od pewnego czasu zmieniane co roku, z dniem 1 stycznia. Jest to spowodowane faktem, iż kwoty te zależą od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Również w roku 2013 obowiązują nowe, wyższe kary skarbowe za przestępstwa i wykroczenia skarbowe. Jednocześnie podwyższeniu uległa ustawowa kwota niezapłaconego podatku, która przesądza o tym, że dany czyn stanowi przestępstwo.

Wykroczenie, czy może już przestępstwo?

Szczegółowych informacji na temat różnicy między tymi dwoma czynami dostarcza nam Kodeks karny skarbowy. W art. 53 znajdziemy informację, iż za wykroczenie skarbowe uznaje się czyn zabroniony pod groźbą kary grzywny określonej kwotowo, jeżeli kwota uszczuplonej (lub narażonej na uszczuplenie) należności publicznoprawnej nie przekracza pięciokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w czasie jego popełnienia. Natomiast przestępstwo skarbowe jest to czyn zabroniony przez kodeks pod groźbą kary grzywny w stawkach dziennych, kary pozbawienia lub ograniczenia wolności.

Przez wzgląd na fakt, iż od stycznia 2013 roku, regulowane rozporządzeniem Rady Ministrów, minimalne wynagrodzenie za pracę brutto wynosi 1 600 zł, granicą między wykroczeniem a przestępstwem skarbowym jest kwota równa 8 tys. zł (5 x 1 600 zł). Jeżeli więc mamy do czynienia z uszczupleniem należności, którego wartość nie przekroczyła tej kwoty, wówczas mówimy o wykroczeniu skarbowym.

Należy również pamiętać o tym, że ustawodawca stworzył katalog czynów, które bez względu na wysokość uszczuplenia, zawsze uważane są za wykroczenie skarbowe. Są nimi m.in.:

  • uchylanie się od obowiązku podatkowego,
  • zatajenie prowadzenia działalności gospodarczej,
  • oszustwo podatkowe,
  • naruszenie terminu wpłaty podatku,
  • nieprzechowywanie ksiąg rachunkowych,
  • niewydanie faktury lub rachunku,
  • bezpodstawny zwrot podatku,
  • niedopełnienie nadzoru.

Warto przy tym zwrócić uwagę na trzy rzeczy. Po pierwsze, podwyższenie omawianych granic odpowiedzialności działa na korzyść sprawcy. Zgodnie z art. 2 par. 2 Kodeksu karnego skarbowego, do konkretnego czynu powinny być stosowane korzystniejsze granice, a więc nawet jeżeli czyn został popełniony jeszcze w 2012 roku, a wyszedł na jaw po 1 stycznia 2013 roku, stosuje się do niego nowe granice.

Po drugie, wykroczenia i przestępstwa skarbowe powiązane są z czynem ciągłym - możliwe jest zatem zliczenie uszczupleń powstałych na przestrzeni pół roku. Wówczas ta zsumowana kwota będzie przesądzała, który z tych dwóch czynów miał miejsce.

Po trzecie, rozróżnienie to ważne jest przede wszystkim z punktu widzenia zagrożenia karą i możliwego trybu postępowania, ale także ze względu na wpisy do Krajowego Rejestru Karnego - wpisywana jest tam tylko odpowiedzialność za przestępstwo skarbowe. Co to oznacza dla podatnika? Przy popełnieniu czynu, który mieści się kwotowo w granicy wykroczenia, nie będzie on figurował w Rejestrze jako osoba karana.

Jakie kary?

W przypadku wykroczenia skarbowego polskie prawo przewiduje zawsze jedną karę - grzywnę w granicach od jednej dziesiątej do dwudziestokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę brutto, chyba że kodeks stanowi inaczej. Zgodnie ze zmianami obowiązującymi od początku 2013 roku, kara grzywny za wykroczenie skarbowe waha się w granicach od 160 zł do 32 tys. zł.

Przy wykroczeniu istnieje możliwość zakończenia postępowania na etapie prowadzonym przez urząd skarbowy (a więc sprawa nie trafia przed sąd). Wówczas karą jest mandat, którego minimalna wysokość to również 160 zł, a maksymalna - 3 200 zł.

Przestępstwo skarbowe natomiast zawsze związane jest z postępowaniem zakończonym przed sądem. Tu ustawodawca przewidział 3 rodzaje kary:

  • pozbawienia wolności,
  • ograniczenia wolności,
  • grzywny.

Warto zaznaczyć, iż kara pozbawienia wolności grozi za naprawdę znaczne uszczuplenie kwoty podatku. Do kwoty 320 tys. zł sprawcom grozi “jedynie” kara grzywny.

Grzywna za przestępstwo skarbowe wymierzana jest w systemie stawek dziennych i wynika z przemnożenia jednej stawki przez ich liczbę. Wysokość stawki nie może być niższa od 1/30 wysokości minimalnego wynagrodzenia, natomiast jej maksymalna wartość to 400-krotność tej 1/30. Liczba stawek dziennych wynosi od 10 do 720 (w zależności od ciężaru popełnionego przestępstwa), a więc w roku 2013 kara grzywny za przestępstwo skarbowe wynosi od 533,40 zł do 15 359 997,60 zł. Ustalając stawkę dzienną, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe.

Podwyższenie granic kar grzywny za wykroczenia i przestępstwa skarbowe jest niekorzystne dla podatników. W związku z tym, również tu zastosowanie ma art. 2. par. 2 Kodeksu karnego skarbowego, jednak w przypadku grzywien, wyższe stawki, jako niekorzystne dla sprawcy nie mogą być stosowane dla czynów popełnionych przed zmianami. Warto zaznaczyć, iż orzeczona grzywna nie może przekroczyć górnej granicy obowiązującej w roku popełnienia czynu.

Wszyscy podatnicy, a w szczególności ci niesumienni, powinni mieć się na baczności, ponieważ tendencje w polskim prawie skarbowym wskazują, iż kary za wykroczenia i przestępstwa skarbowe z roku na rok będą coraz surowsze. Znajomość odpowiednich przepisów oraz pewna doza ostrożności przy rozliczeniach mogą pomóc uniknąć niepotrzebnego stresu i nieprzyjemnych konsekwencji.