Odliczenie VAT - kiedy i na jakich warunkach jest możliwe?

Zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług podatnik ma prawo do odliczenia podatku VAT, jeśli nabyte towary bądź usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Jest to prawo, a nie obowiązek, więc przedsiębiorca nie musi z niego skorzystać. Odliczenie VAT możliwe jest, o ile dochowa się ustawowych terminów.

Odliczenie VAT  - terminy

Co do zasady prawo do obniżania wielkości podatku należnego o wielkość podatku naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w stosunku do towarów lub usług powstał obowiązek podatkowy. Zasadę stosuje się również w odniesieniu do zapłaty zadatków czy zaliczek. Zgodnie z art. 86 ustawy o VAT odliczeń nie można dokonać wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzyma dokument celny lub fakturę.

Ważne!

Nabywca może skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego w momencie powstania obowiązku podatkowego po stronie sprzedawcy, wymagane jest również posiadanie faktury dokumentującej zakup.

 

Przykład 1.

W grudniu podatnik, rozliczający VAT co miesiąc, zakupił towary. W stosunku do tej transakcji obowiązek podatkowy powstał w tym samym miesiącu. Fakturę przedsiębiorca otrzymał 1 lutego, więc prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje nie wcześniej niż w rozliczeniu za luty.

Jeśli podatnik nie skorzysta z możliwości obniżenia podatku należnego w terminie, w którym powstał obowiązek podatkowy (i w tym czasie otrzymał fakturę), może tego dokonać w deklaracji podatkowej w dwóch następnych okresach rozliczeniowych, zgodnie z art. 86 ust. 11 ustawy o VAT.

Odliczenie VAT za zakupy dokonane przed rejestracją

W przypadku przedsiębiorców, którzy rozpoczęli działalność gospodarczą, istnieje możliwość odliczenia podatku naliczonego od zakupów dokonywanych przed rejestracją. Warunkiem jest, aby podatnik w czasie składania deklaracji, był zarejestrowany do rozliczania tego podatku. W takim przypadku należy w zgłoszeniu VAT-R zaznaczyć właściwy okres, za który złożona została pierwsza deklaracji VAT. Jeżeli okres rejestracji obejmuje możliwość odliczenia, wówczas nie jest wymagane składanie zaległych deklaracji. Natomiast jeśli okres, w którym możliwe jest odliczenie VAT już minął, wówczas należy złożyć zaległe deklaracje.

Odliczenie VAT - podatnicy nieregulujący zobowiązań

Art. 89 ust. 1 ustawy o VAT zwraca uwagę na nieregulowanie należności za dostawę towarów lub usług powyżej 150 dni od terminu płatności. Jeśli więc podatnik nie uregulował faktury dokumentującej zakup, ma obowiązek dokonać korekty odliczonego podatku VAT w okresie, w którym mija 150. dzień od  terminu płatności za fakturę. Jeśli należność zostanie uregulowana tylko w części, korekta obejmuje nieuregulowaną część należności. W przypadku spłaty należności przedsiębiorca może odliczyć podatek VAT naliczony w miesiącu spłaty zobowiązania.

Data wystawienia faktury a data jej otrzymania

W przypadku odliczenia podatku od zakupów należy zwrócić uwagę na datę otrzymania dokumentu. Częstym przypadkiem jest, że faktury z końca miesiąca wpływają dopiero w miesiącu następnym. W przypadku wykrycia przez urząd skarbowy błędnego zapisu, podatnik będzie zobowiązany dokonać dopłaty odsetek, ponieważ podatek VAT można odliczyć w momencie otrzymania faktury. Należy jednak pamiętać, aby między datą wystawienia a otrzymania nie było zbyt dużego odstępu czasu. Warto również posiadać dowód wpływu dokumentu - np. koperta z pieczątką, na której widnieje data nadania.

Odliczenie VAT - zasady szczególne

W celu odliczenia podatku VAT po stronie nabywcy niezbędne jest posiadanie faktury dokumentującej zakup oraz powstanie po stronie sprzedawcy obowiązku podatkowego od danej czynności. W niektórych przypadkach obowiązek podatkowy powstaje na zasadach szczególnych, co skutkuje nastaniem szczególnego terminu, w którym nabywca ma prawo skorzystać z odliczenia podatku naliczonego. Sytuacja taka występuje np. w przypadku nabycia mediów.

Zasadniczo w przypadku sprzedaży mediów obowiązek podatkowy powstaje w momencie wystawienia faktury. Należy jednak pamiętać o art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT, który mówi, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje nie wcześniej niż za okres, w którym podatnik otrzymał dokument celny lub fakturę.

Wystawienie faktury spowoduje powstanie obowiązku podatkowego po stronie dostawcy mediów, jednak odliczenie VAT możliwe jest dopiero w rozliczeniu za okres, w którym nabywca otrzymał fakturę. Okres, w którym nabywca będzie mógł odliczyć VAT, nie zawsze będzie się pokrywał z okresem, w którym powstał obowiązek podatkowy u sprzedawcy.

Przykład 2.

Faktura za usługi telekomunikacyjne została wystawiona w grudniu 2014, termin płatności przewidziany był na 14 stycznia 2015 roku. Nabywca będzie mógł odliczyć VAT naliczony dopiero w styczniu zgodnie z zapisem art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT w okresie, w którym otrzymał fakturę.