Pusta faktura - konsekwencje wystawienia

Jeżeli wystawiona przez podatnika faktura nie odnosi się do realnie dokonanej transakcji, jest to tzw. pusta faktura. Oczywiście nie chodzi tu o fakturę z błędem, bo taką podatnik może poprawić, wystawiając dokument korygujący, ale o fakturę dokumentującą czynność, która w rzeczywistości się nie odbyła.

Pusta faktura a ustawa o VAT

Należy mieć na uwadze to, że wystawienie faktury sprzedaży oznacza obowiązek odprowadzenia podatku VAT na niej zawartego - zgodnie z  art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.

Art. 108 ust. 1 ustawy o VAT

“W przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty.”

 

Dla samego powstania obowiązku odprowadzenia podatku nie ma zatem znaczenia, czy faktura dokumentuje faktycznie dokonaną sprzedaż, czy też nie. Na podatniku, który ją wystawił, spoczywa obowiązek odprowadzenia podatku VAT należnego.

Mimo obowiązku uiszczenia na konto urzędu skarbowego podatku VAT z pustej faktury nie powinno się jej wykazywać w rejestrze sprzedaży VAT, gdzie widnieją inne faktury, dokumentujące transakcje rzeczywiste. Podatek z pustej faktury nie podlega więc rozliczeniu w deklaracji VAT-7 czy VAT-7K - trzeba go tylko odprowadzić do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu wystawienia dokumentu.

Pusta faktura a prawo do odliczania VAT

Nieuczciwi przedsiębiorcy nawiązują niekiedy współpracę tylko po to, by wymieniać puste faktury, które nie dokumentują rzeczywistych transakcji. Wystawianie fikcyjnych faktur ma na celu zmniejszenie wysokości należnego podatku VAT. Należy tutaj jednak zwrócić uwagę na art. 88 ust. 3a pkt 4 lit a ustawy o VAT, który wskazuje, że pusta faktura nie uprawnia do odliczenia zawartego w tym dokumencie podatku.

Art. 88 ust. 3a pkt 4a ustawy o VAT

“Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy: (...)

4) wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne:

a) stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności(...)”

Pusta faktura a odpowiedzialność karna

Wystawianie pustych faktur obłożone jest sankcjami zawartymi w Kodeksie karnym skarbowym.

Art. 56 § 1 Kodeksu karnego skarbowego

“Podatnik, który składając organowi podatkowemu, innemu uprawnionemu organowi lub płatnikowi deklarację lub oświadczenie, podaje nieprawdę lub zataja prawdę albo nie dopełnia obowiązku zawiadomienia o zmianie objętych nimi danych, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie.”

oraz

Art. 62 § 1 i 2

“Kto wbrew obowiązkowi nie wystawia faktury lub rachunku za wykonanie świadczenia, wystawia je w sposób wadliwy albo odmawia ich wydania, podlega karze grzywny do 180 stawek dziennych.

Kto fakturę lub rachunek, określone w § 1, wystawia w sposób nierzetelny albo takim dokumentem posługuje się, podlega karze grzywny do 240 stawek dziennych.”

 

Z czynnością wystawiania fikcyjnych faktur może się wiązać dodatkowo odpowiedzialność na podstawie Kodeksu karnego z tytułu wprowadzenia w błąd innego podmiotu (art. 286 § 1), a także z tzw. przestępstwa prania brudnych pieniędzy (Art. 299 § 1).

Pusta faktura - jak uniknąć negatywnych konsekwencji?

Zdarza się, że pusta faktura nie jest efektem oszustwa, a wynika z pomyłki bądź niedopatrzenia przedsiębiorcy. Wówczas istnieją dwa wyjścia umożliwiające uniknięcie negatywnych konsekwencji powstałego błędu:

  • anulowanie faktury - możliwe tylko w sytuacji, gdy faktura nie trafiła do obiegu prawnego - czyli nie przekazano/udostępniono jej odbiorcy. Egzemplarz należy wydrukować, a następnie przekreślić i zamieścić adnotację (Anulowano dnia … oraz podpis podatnika).
  • korygowanie faktury do zera - jeżeli nie ma możliwości anulowania faktury, konieczne będzie wystawienie faktury korygującej. Ustawa o VAT nie mówi wprost o korygowaniu faktur nieodzwierciedlających rzeczywistych transakcji, ale nie ma też stanowiska zabraniającego takiego postępowania.