Strategia firmy - czy jest konieczna?

Wielkie korporacje posiadają osobne jednostki organizacyjne, które zajmują się zarządzaniem strategicznym. Kadra menedżerska tworzy dalekosiężne plany rozwoju, przetrwania i modernizacji całego przedsiębiorstwa. Poszczególne obszary funkcjonalne (dział marketingu, produkcji czy finansów) podejmują się sformułowania własnych planów strategicznych i wyznaczenia celów, które mają zostać osiągnięte w precyzyjnie określonym horyzoncie czasowym. Cały proces formułowania strategii w dużej organizacji jest dość sformalizowany. Z tego względu nierzadko mali przedsiębiorcy rezygnują z tworzenia planów na przyszłość. Działają tu i teraz, nie przejmując się jutrem. Należy jednak wziąć pod uwagę, że planowanie jest ważne, zwłaszcza gdy myśli się o rozwoju i odniesieniu sukcesu najpierw na skalę lokalną, później krajową, a następnie międzynarodową. Czy strategia firmy jest potrzebna?

Czym jest strategia firmy?

To pojęcie jest różnie definiowane w literaturze poświęconej zarządzaniu. Najprościej strategię można określić jako długofalowy plan, zawierający główne cele i zadania organizacji, kierunki działania, alokację środków koniecznych dla realizacji zdefiniowanych celów. Strategia firmy więc to dokument wskazujący to, co w najbliższym czasie ma zostać przez firmę osiągnięte, w jaki sposób zostanie to zrealizowane oraz jakie zasoby będą niezbędne, aby całe przedsięwzięcie zakończyło się sukcesem.

Strategia firmy składa się z kilku elementów. Po pierwsze, tworzona jest wizja, czyli kierunek, w którym będzie zmierzać organizacja. Jest to bliżej niesprecyzowane marzenie, do którego dąży przedsiębiorca. Po drugie, pojawia się także misja, czyli nadrzędny cel organizacji. To ona ma za zadanie wyznaczać kierunki wszystkich działań. Po trzecie, formułowana jest strategia ogólna, która określa sposoby rozwoju całej organizacji. Po czwarte, w przedsiębiorstwie obecne są także strategiczne plany funkcjonalne, wskazujące cele dla poszczególnych obszarów biznesowych – marketingu, finansów, produkcji.

Kwestią sporną jest to, na jaki okres powinna być tworzona strategia. Zwykłe mówi się o perspektywie 2-5 lat, ale wszystko zależy od warunków, w jakich działa organizacja. Np. w górnictwie plany strategiczne definiowane są przynajmniej na 10 lat, gdyż na rynku wydobywczym nie zachodzą gwałtowne zmiany.

Przykład 1.

Plan strategiczny dla firmy zajmującej się sprzedażą kosmetyków

Wizja:  Dostarczać kosmetyki, które wydobędą naturalne piękno każdej kobiety.

Misja: W ciągu 3 lat strać się liderem w produkcji kosmetyków organicznych na rynku europejskim.

Strategia ogólna: Rozwinąć sieć sprzedaży do 1200 sklepów na terenie Polski. Wejść na rynki europejskie: niemiecki, rosyjski, czeski oraz francuski w ciągu 2 lat.

Strategia funkcjonalna dla działu marketingu: Przeprowadzić skuteczną kampanię promocyjną. Zwiększyć sprzedaż o 10% w skali roku.

Strategia funkcjonalna dla działu finansów: Wprowadzić redukcję kosztów o 20% w ciągu 3 lat.

Strategia firmy - czy jest potrzebna mały przedsiębiorstwom?

Małe firmy – jednoosobowe działalności oraz mikro- i małe przedsiębiorstwa są specyficznymi podmiotami gospodarczymi. Ich przewaga nad wielkimi korporacjami polega przede wszystkim na tym, że znajdują się one blisko klientów i mogą szybko reagować na zmieniające się potrzeby. Z tego względu powinny działać elastycznie, dostosowując się do zmian w warunkach funkcjonowania.

Strategia firmy niestety wyklucza elastyczność. Stworzenie sformalizowanego planu wprowadza pewne sztywne ramy w działaniu. Pracownicy zaczynają koncentrować się na realizacji określonych wytycznych, zapominając o zwracaniu uwagi na oczekiwania klientów. Mała firma w centrum zainteresowania powinna stawiać właśnie konsumentów.

Z drugiej jednak strony wiele badań wskazuje, że firmy formułujące i realizujące strategię w dłuższym horyzoncie czasowym radzą sobie zdecydowanie lepiej. Plan strategiczny opiera się na prognozach i trendach, jakie mają zajść w otoczeniu. Przedsiębiorstwa, które go wdrażają, są w stanie skuteczniej przygotować się do zmieniających się warunków.

Tworzyć strategię czy nie tworzyć, oto jest pytanie!

Dr Aleksander Kisil uważa, że małe firmy zatrudniające do 30 - 40 pracowników nie powinny zawracać sobie głowy tworzeniem strategii. W takich przedsiębiorstwach liczy się zespołowość, dobra atmosfera pracy, osobowość szefa, kreatywność oraz innowacyjność. Podmioty gospodarcze, w których zatrudnionych jest powyżej 50 osób, powinny zainteresować się sformułowaniem planu strategicznego. Strategia firmy będzie tym elementem, który spoi większy organizm - rozbudowującą się organizację.

Małe firmy mogą więc zrezygnować ze sformalizowanego planu strategicznego. Powinny jednak zadbać o to, aby sformułowana została misja i wizja. Nadrzędny cel wskazuje kierunek, do którego ma zmierzać organizacja. Działania pracowników zostają mu podporządkowane i dzięki temu małe przedsiębiorstwo może rozwinąć się oraz przekształcić się w dobrze zarządzaną jednostkę gospodarczą. Jeśli pracownicy będą wiedzieli, czemu mają służyć ich działania, będą pracowali efektywniej i wydajniej. Obowiązki wykonuje się o wiele skuteczniej, kiedy przedsięwzięciom przyświeca ambitny, ale wykonalny cel.