Poradnik Przedsiębiorcy

Powered by

wFirma.pl

Poznaj
niezbędne narzędzia
do zarządzania
Twoją firmą!

Dostępne
na wszystkie
platformy

Apple Windows Android BlackBerry

Wierzytelności niezbywalne

Dane statystyczne pokazują, że rynek obrotu wierzytelnościami stale się rozwija. Wierzyciele chcąc pozbyć się problemu związanego z windykowaniem długu, decydują się na sprzedaż wierzytelności. Należy jednak pamiętać, że nie wszystkie wierzytelności mogą podlegać sprzedaży. W artykule opisujemy, czym są wierzytelności niezbywalne.

Sprzedaż wierzytelności 

Na obrót wierzytelnościami zezwala kodeks cywilny:

 

Art. 509 § 1. kodeks cywilny

Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.

 

Przeniesienie wierzytelności na osobę trzecią wymaga sporządzenia umowy cesji wierzytelności. Co więcej, wraz z daną wierzytelnością “nowy” właściciel nabywa wszelkie związane z nią prawa m.in. roszczenia dotyczące naliczonych odsetek. Przepisy jednak  wprowadzają pewne ograniczenia w obrocie wierzytelnościami, kwalifikując je jako wierzytelności niezbywalne.

Wyróżnia się trzy rodzaje ograniczeń dotyczących obrotu wierzytelnościami:

  • ograniczenia ustawowe,

  • ograniczenia umowne,

  • ograniczenia wynikające z właściwości zobowiązań.

Ograniczenia ustawowe a wierzytelności niezbywalne

Najpopularniejszym typem wierzytelności niezbywalnych wymienianych w kryterium ograniczenia ustawowego są roszczenia z tytułu wynagrodzeń. Wynika to z art. 84 kodeksu pracy, na mocy którego pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia ani przenieść tego prawa na inną osobę. Ponadto ograniczeniom ustawowym podlegają wierzytelności, które są niezbywalne z mocy prawa. Należą do nich m.in. prawo odkupu (art. 595 k.c.), prawo pierwokupu (art. 602 k.c.) oraz służebności osobiste (art. 300 k.c.). Niezbywalne są również roszczenia wynikające z dokonanej szkody na osobie.

Przykład 1.

Osoba, która nie ze swojej winy brała udział w wypadu, w skutek czego doznała uszczerbku na zdrowiu i w rezultacie posiada roszczenie wobec sprawcy w postaci odszkodowania, nie może przekazać (sprzedać) danego roszczenia osobie trzeciej. Wyjątek stanowią te roszczenia, które są już wymagalne i zostały uznane na piśmie, bądź przyznane prawomocnym wyrokiem sądu.

Ograniczenia umowne

Wynikają ze stosunku prawnego pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem i zazwyczaj przybierają postać klauzuli umieszczonej w treści umowy, która wprowadza zakaz sprzedaży wierzytelności bez zgody dłużnika.

Ograniczenia wynikające z właściwości zobowiązania

Nawiązują do zobowiązań, które z istoty świadczone są na rzecz konkretnej osoby. Przykładem mogą być świadczenia alimentacyjne oraz z tytułu renty. Zawarcie umowy cesji wierzytelności w przypadku tych roszczeń traktowane jako nieważne.