Wszystko o zwrotach w podatku VAT

Podatek VAT skonstruowany jest w ten sposób, że na każdym z etapów obrotu (za wyjątkiem nabycia usługi/towaru przez ostatecznego konsumenta) podatnikom przysługuje prawo do odliczenia kwoty podatku naliczonego z tytułu zakupu towarów i usług od podatku należnego z tytułu ich sprzedaży. Podatnik VAT jest zobowiązany prowadzić rejestry zakupu i sprzedaży VAT i na ich podstawie na koniec okresu rozliczeniowego (może się rozliczać miesięcznie bądź kwartalnie) sporządzić deklarację VAT, w której wykaże podatek należny i naliczony.

W przypadku gdy podatek należny jest wyższy niż naliczony, przedsiębiorca musi zapłacić różnicę w terminie, w którym składa deklarację (maksymalnie do 25. dnia miesiąca następującego po okresie, za który się rozlicza).

Ważne!

podatek naliczony - z tytułu zakupu

podatek należny - z tytułu sprzedaży

 

Jeśli jednak okaże się, że podatek VAT naliczony jest wyższy niż podatek VAT należny, to podatnik ma dwie możliwości. Może przenieść kwotę nadwyżki na następny okres rozliczeniowy – w razie gdyby w następnym okresie podatek należny był wyższy niż naliczony, to nadwyżka z poprzedniej deklaracji będzie pomniejszać powstałe zobowiązanie podatkowe; a jeśli podatek naliczony był ponownie wyższy niż należny w kolejnej deklaracji, to nadwyżki się „kumulują”.

Z drugiej strony podatnik może zadeklarować chęć uzyskania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Bezpośredni zwrot jest prawem podatnika, z którego może, ale nie musi skorzystać. Podatnik ma również prawo zażądać zwrotu jedynie części nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, natomiast pozostałą część wykazać jako kwotę do przeniesienia – wszystko zależy od tego, jak oceni on prognozy podatku VAT za następne okresy.

Zwrot podatku VAT - terminy

Ustawodawca przewiduje trzy, różne terminy dokonania zwrotu wykazanej w deklaracji nadwyżki podatku VAT naliczonego nad należnym:

  1. Termin podstawowy – 60 dni od dnia złożenia deklaracji. Przy określaniu tego terminu zwrotu nie ma znaczenia ani rodzaj dokonywanych zakupów (towary handlowe czy środki trwałe), ani też stawka podatkowa sprzedawanych towarów i usług. Termin ten dotyczy również tych podatników, którzy dokonują dostawy towarów lub świadczą usługi poza terytorium kraju (transakcja nie jest opodatkowana w Polsce). W tym jednak przypadku warunkiem otrzymania zwrotu w terminie 60 dni jest złożenie umotywowanego wniosku. W przypadku wątpliwości co do zasadności zwrotu, zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, przy podstawowym okresie zwrotu 60 dni organ podatkowy ma prawo przedłużyć termin zwrotu. Organ podatkowy przedłuża termin zwrotu zawsze w formie postanowienia.

  2. Termin przedłużony – 180 dni od dnia złożenia deklaracji. Jeśli podatnik za dany okres rozliczeniowy nie wykaże żadnej sprzedaży (nawet nieopodatkowanej), a jedynie zakupy (czyli nie wystąpi podatek należny, a jedynie naliczony), to urząd skarbowy ma prawo przedłużyć termin zwrotu podatku do 180 dni.

  3. Termin skrócony – 25 dni od dnia złożenia deklaracji. Podatnik ma prawo do starania się o zwrot w tym terminie pod warunkiem, że wszystkie faktury wykazane w deklaracji są opłacone. Konieczne jest również załączenie do deklaracji wniosku z uzasadnieniem skróconego terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Złożenie wniosku o przyspieszony zwrot podatku w terminie późniejszym niż termin złożenia deklaracji może stanowić dla organów podatkowych podstawę do odmowy dokonania zwrotu w terminie 25 dni.

Termin skrócony zwrotu podatku a korekty faktury

Jak wspomniano wyżej podstawowym warunkiem uzyskania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w krótszym terminie jest opłacenie wszystkich faktur, z których podatek wykazany jest w deklaracji. Oznacza to, że należności z faktur, które ujęte zostały w deklaracji, powinny być zapłacone już w momencie składania deklaracji wykazującej zwrot.

Przepis art. 87 ust. 6 pkt 1 ustawy o podatku VAT dotyczący zwrotu w terminie 25 dni nie stawia ograniczeń co do formy zapłaty należności. Płatności za faktury mogą więc być uregulowane zarówno przelewem, jak i gotówką. Należy jednak pamiętać, że przytoczony przepis wymaga, aby w przypadku gdy zapłata ma formę pieniężną, pamiętać o tym, że bez pośrednictwa rachunku bankowego można w tej formie uregulować zobowiązanie jedynie do kwoty stanowiącej równowartość 15 000 euro. Ograniczenie to dotyczy zapłaty w formie pieniężnej. Nie ma więc przeszkód, aby podatnicy stosowali potrącenie jako jedną z form regulowania zobowiązań.

Należy zwrócić uwagę, że w chwili składania deklaracji wykazującej zwrot podatnik nie może przewidzieć sytuacji, w której konieczna będzie korekta którejkolwiek z faktur. Dlatego też późniejsze otrzymanie faktury korygującej do faktury wykazanej jako podstawa ubiegania się o zwrot w terminie przyspieszonym nie ma wpływu na prawo do takiego zwrotu. Fakturę korygującą nabywca rozliczy zgodnie z przepisem art. 86 ust. 19a ustawy o VAT w rozliczeniu za okres, w którym otrzymał korektę.

Podatek VAT - termin skrócony a kompensata

Kompensata jest również jedną z form regulowania zobowiązań i teoretycznie żaden z przepisów regulujących zasady dokonywania zwrotu w przyspieszonym terminie nie zabrania tej formy rozliczeń dla uznania, że faktury zostały zapłacone. Jednak organy podatkowe zajmują w tej kwestii odmienne stanowisko. Zgodnie z interpretacją indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 24 lipca 2015 r. (sygn. IPTPP3/4512-134/15-5/OS): “(...) przepis art. 87 ust.6 pkt 1, w sytuacji gdy podatnik chce skorzystać z uprawnienia w nim wskazanego, nakazuje bezwzględnie dokonać zapłaty za faktury dokumentujące zakupy gotówką bądź przelewem za pośrednictwem rachunku bankowego. W żadnym miejscu przepis ten nie odnosi się do możliwości regulowania należności w drodze potrącenia (kompensaty) wzajemnych wierzytelności.” Podobne stanowisko zajął Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji indywidualnej z dnia 12 czerwca 2015 r. (sygn. IBPP2/4512-272/15/WN).

Podatek VAT - termin skrócony a zakupy sfinansowane kredytem bankowym

Ustawodawca nie wskazuje, iż w celu uzyskania wcześniejszego zwrotu zapłata należności musi być dokonana z własnych środków finansowych podatnika. Sfinansowanie zakupów z kredytu bankowego wypełnia postawiony przez ustawodawcę warunek, iż wykazane w deklaracji faktury mają być opłacone i tym samym daje możliwość ubiegania się o zwrot w terminie przyspieszonym.

Podatek VAT - termin skrócony a zaległość podatkowa

W świetle obecnie obowiązujących przepisów termin zwrotu podatku VAT nie jest uzależniony od rodzaju zakupionych towarów (środków trwałych czy towarów handlowych) ani od tego, czy podatnik dokonuje sprzedaży opodatkowanej stawką podstawową, stawkami niższymi czy też dokonuje sprzedaży opodatkowanej poza terytorium kraju. Nawet w przypadku, gdy podatnik w danym okresie rozliczeniowym nie wykonał czynności opodatkowanych, również ma prawo do otrzymania zwrotu bezpośredniego.

Jeśli podatnik spełnił wszystkie warunki uprawniające go do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w krótszym terminie, to może się o ten zwrot ubiegać. Zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym nie stanowi nadpłaty w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.), jednak mimo to przepisy umożliwiają stosowanie uregulowań analogicznych jak przy nadpłacie - m.in. w zakresie zaliczenia tej nadwyżki na poczet bieżących i przyszłych zobowiązań podatkowych.

Zaliczenie to następuje wówczas z dniem złożenia deklaracji wykazującej zwrot. W myśl art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Nadpłaty, których wysokość nie przekracza wysokości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, podlegają z urzędu zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku - na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, chyba że podatnik wystąpi o ich zwrot.

Z zestawienia przepisów ustawy o podatku VAT i Ordynacji podatkowej można wywnioskować, że nawet w przypadku decyzji podatnika o bezpośrednim zwrocie kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za dany okres rozliczeniowy, organ podatkowy przede wszystkim przeanalizuje zaległe i bieżące zobowiązania podatnika. Z urzędu zostaną one "pokryte" z kwoty deklarowanego zwrotu. Jeżeli więc podatnik posiada zaległości w podatku dochodowym, to kwota tej zaległości zostanie uregulowana przez urząd z kwoty przysługującego podatnikowi zwrotu podatku VAT. Pozostałą kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym urząd musi podatnikowi zwrócić w terminie 25 dni od dnia złożenia deklaracji. Nie można bowiem podatnika pozbawić przysługującego mu prawa do przyspieszonego terminu zwrotu ze względu na zaległości podatkowe. Brak zaległości podatkowych nie stanowi przesłanki ubiegania się o zwrot w krótszym terminie.