Poradnik Przedsiębiorcy

Holakracja - jak działają firmy bez szefów?

Marzeniem pewnie niemałej liczby pracowników mniejszych i większych firm jest to, aby samemu być sobie szefem lub aby chociaż przez jeden dzień pracy nie mieć nad sobą przełożonego. Dotychczas skutecznym sposobem było po protu uruchomienie własnego biznesu - od niedawna jednak doszła jeszcze jedna koncepcja. Nosi ona nazwę holakracji i najprościej mówiąc, jest to taki model zarządzenia firmy, w której nie ma ani stanowisk, ani przełożonych. W jaki sposób to działa holakracja?

Holakracja - co to takiego?

Holakracja (nazywana czasem także holokracją, ang. holocracy) to opracowany na początku XXI w. w Stanach Zjednoczonych system zarządzania przedsiębiorstwem, który polega na rezygnacji z przełożonych oraz określonych stanowisk. Jego nazwa wywodzi się od filozoficznego pojęcia holarchii wprowadzonego przez

Arthura Koestlera. Holarchia to hierarchia holonów (gr. holos - całość), czyli pewnych całości, które wraz z innymi holonami łączą się w większe jednostki w ramach określonego systemu. Holakracja to w dosłownym rozumieniu rządy holonów - bez obaw, to nie tytuł filmu science-fiction.

Holakracja powstawała w firmie Ternary Software w stanie Pennsylvania, w której pracowano nad demokratycznym systemem zarządzania. Wstępne założenia holakracji wypracował w 2007 r. Brian Robertson, a trzy lata później powstała pierwsza edycja konstytucji holakracji. Jest ona od tamtego momentu modyfikowana i obecnie mamy do czynienia z wersją 4.1.

Na czym polega holakracja? To przede wszystkim system, który odrzuca dotychczasowy, klasyczny model funkcjonowania firmy, opierający się na przełożonych różnego szczebla oraz konkretnych, istniejących w tym samym kształcie stanowisk i działów. Entuzjaści idei twierdzą, że holakracja niweluje rozciągające się ścieżki decyzyjne oraz zjawisko zrzucania odpowiedzialności na inne osoby - nowy system ma być przede wszystkim efektywniejszym wykorzystaniem potencjału i umiejętności pracowników.

Holakracja - jak to działa?

Najogólniej przedstawiając zasady, na jakich funkcjonują holakracje, trzeba na wstępie rozwinąć dwa pojęcia: koła (kręgu, ang. circle) oraz roli (ang. role). Koło może być złożone z jednego lub wielu pracowników i można porównać je do czegoś w rodzaju zespołu zadaniowego. Mniejsze koła - koła podrzędne (sub-circle) - działają w obrębie nadrzędnych, większych (super-circle). Mimo to są bardzo autonomiczne.

Rola to zespół zadań, jaki przynależny jest danemu pracownikowi w obrębie danego koła. Jeden pracownik może pełnić różne role w obrębie różnych kół - wszystko zależy od posiadanych przez niego umiejętności i kompetencji. Pracownik nie jest ściśle przypisany do roli i może ją zmienić, jednak zmiany te nie mogą utrudniać pracy innym członkom kół. W każdym z nich powinny pojawić się koniecznie trzy role - nazwijmy je technicznymi - łącznika prowadzącego (kierowniczego, ang. lead link), łącznika-przedstawiciela (rep link) oraz mediatora (facilitator).