0 0
dni
0 0
godz
0 0
min
0 0
sek

Polski Ład – praca „na czarno” i nieujawniona część wynagrodzenia a koszty i przychody podatkowe

Wielkość tekstu:

Konsekwencje przeciwdziałających „szarej strefie” przepisów Polskiego Ładu dość mocno odczują przedsiębiorcy zatrudniający pracowników „na czarno” lub płacący im część wynagrodzenia „pod stołem”.

Obowiązujące dziś przepisy stanowią, że w sytuacji, gdy organy podatkowe stwierdzą zatrudnienie „na czarno” lub wypłatę pracownikowi części wynagrodzenia „pod stołem’, wówczas konsekwencjami objęte zostaną obie strony: zarówno pracodawca zatrudniający nielegalnie pracownika (lub wykazujący oficjalnie tylko część wynagrodzenia), jak i sam pracownik. Obaj muszą uregulować powstałe w ten sposób zaległości w podatku dochodowym. Dodatkowo, w przypadku zapłaty przez pracodawcę-płatnika powstałych w ten sposób zaległości w składkach na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne, pracodawca ma prawo domagać się od obecnego lub byłego pracownika równowartości części wpłaconych składek, którą zgodnie z przepisami powinien finansować pracownik.

Przepisy Polskiego Ładu wprowadzają dość rewolucyjną zmianę w tym zakresie. Zwalniają, mianowicie, zatrudnionego nielegalnie pracownika od obowiązku uznania za przychód podatkowy wypłaconej mu „pod stołem” części wynagrodzenia, obciążając jednocześnie pracodawcę podwójnymi konsekwencjami - z jednej strony w postaci przychodów, o wysokości których będzie dalej mowa, z drugiej, natomiast, w postaci nieuznania za koszt podatkowy nieujawnionej części wynagrodzenia.

Nielegalne zatrudnienie

Definicję nielegalnego zatrudnienia zawiera art. 2 ust. 1 pkt 13 lit. a PromZatrU. W myśl tego przepisu nielegalnym zatrudnieniem lub nielegalną inną pracą zarobkową jest zatrudnienie przez pracodawcę osoby bez potwierdzenia na piśmie, w wymaganym terminie, rodzaju zawartej umowy i jej warunków. 

Pełna definicja nielegalnego zatrudnienia obejmuje również płatnika składek na ubezpieczenie społeczne oraz bezrobotnego podejmującego pracę bez powiadomienia o tym właściwego powiatowego urzędu pracy, ale ta część definicji nie będzie analizowana w niniejszym opracowaniu.

Konsekwencje dla pracodawcy i pracownika

Nowe przepisy art. 14 ust. 2 pkt 20 PDOFizU oraz art. 12 ust. 1 pkt 13 PDOPrU, wprowadzane przez Polski Ład, nakazują przypisanie pracodawcy, na dzień stwierdzenia u niego nielegalnego zatrudnienia, przychodu w wysokości równowartości minimalnego wynagrodzenia za pracę, obowiązującego w danym miesiącu na podstawie przepisów ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (w 2022 r. będzie to kwota 3 010 zł). Przychód w takiej wysokości naliczany będzie za każdy miesiąc, w którym zostało stwierdzone nielegalne zatrudnienie, bez względu na to, czy pracodawca dokonywał faktycznej wypłaty, czy też nie.

Na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 21 PDOFizU oraz art. 12 ust. 1 pkt 14 PDOPrU przychodem nielegalnie zatrudniającego pracodawcy będzie również wartość przychodu pracownika, o którym mowa w nowym art. 21 ust. 1 pkt 151 PDOFizU. Przepis ten zwalnia od opodatkowania przychód pracownika z tytułu nielegalnego zatrudnienia oraz przychody pracownika ze stosunku pracy w tej części, w jakiej pracodawca nie ujawnił ich właściwym organom państwowym. Oznacza to, że konsekwencje z tytułu nielegalnego zatrudnienia w zakresie opodatkowania podatkiem dochodowym przerzucone zostają z pracownika na pracodawcę.

Konsekwencje nielegalnego zatrudnienia nie kończą się, jednak, na naliczeniu pracodawcy dodatkowych przychodów. Otóż w myśl art. 23 ust. 1 pkt 55c PDOFizU oraz art. 16 ust. 1 pkt 57c PDOPrU z katalogu kosztów uzyskania przychodów wyłączone zostaną dokonane lub postawione do dyspozycji wypłaty wynagrodzeń, świadczeń oraz innych należności na rzecz nielegalnie zatrudnionego pracownika oraz wynagrodzenia wypłacone pracownikowi „pod stołem”.

Na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 55d PDOFizU oraz art. 16 ust. 1 pkt 57d PDOPrU z kosztów uzyskania przychodów będą również wyłączone opłacone przez pracodawcę składki, o których mowa w nowym art. 16 ust. 1e SysUbSpołU. W myśl art. 16 ust. 1e SysUbSpołU w przypadku stwierdzenia nielegalnego zatrudnienia lub zaniżenia podstawy wymiaru składek pracowników składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe od wynagrodzenia z tytułu nielegalnego zatrudnienia oraz składki od wynagrodzenia wypłaconego pracownikowi „pod stołem” nie obciążają ubezpieczonego (pracownika) – są finansowane przez pracodawcę w całości z jego własnych środków, jako płatnika składek.

W ten sposób nielegalnie zatrudniony pracownik zachowa w pełni prawo do ubezpieczeń społecznych, chociaż nie będzie partycypował w finansowaniu swoich ubezpieczeń.

To jeszcze nie koniec obciążeń pracodawcy. Otóż w myśl dodanego art. 86 ust. 1 pkt 15a ŚOZŚrPubU składkę na ubezpieczenie zdrowotne od części wynagrodzenia, które podlega zwolnieniu od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 151 PDOFizU opłaca pracodawca. Dzięki temu pracownik zachowa prawo do ubezpieczenia zdrowotnego, pomimo tego, że składki będą finansowane przez pracodawcę.

Zgodnie z brzmieniem art. 69 ust. 1 ustawy wprowadzającej do naszego systemu podatkowego Polski Ład nowe przepisy dotyczące konsekwencji podatkowych wynikających z nielegalnego zatrudnienia oraz wypłat wynagrodzenia „pod stołem” mają zastosowanie do przypadków zaistniałych od 1.1.2022 r.

W myśl art. 69 ust. 2 w momencie wejścia w życie Polskiego Ładu pracownicy będą mogli, bez żadnych konsekwencji podatkowych, ujawniać przypadki, w których byli zatrudnieni „na czarno” w poprzednich latach, z wyjątkiem przypadków, gdy przed 1.1.2022 r. wszczęte zostało postępowanie w związku z tym nielegalnym zatrudnieniem lub nieujawnieniem części wynagrodzenia ze stosunku pracy. Czy spowoduje to zalew donosów od pracowników na obecnych i byłych pracodawców? Niestety prawodawca nie określił do jak dawnych okresów taki ewentualny donos będzie się mógł odnosić.

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis Księgowość Kadry Biznes. Więcej na biz.legalis.pl.

Artykuł partnera, tekst zewnętrzny

 

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów