Poradnik Przedsiębiorcy

Prawnik opowiada: procedura zatrudnienia migranta do pracy sezonowej

Polscy przedsiębiorcy coraz częściej decydują się zatrudnić pracowników z zagranicy. Fundacja Ukraina razem z prawniczką Olgą Dobrowolską tłumaczy jak szybko przebrnąć przez formalności i na co zwrócić szczególną uwagę, także w czasie trwania stanu epidemii. 

Od czego powinien zacząć pracodawca, który chce zatrudnić obcokrajowców do pracy sezonowej?

Przede wszystkim należy sprawdzić, czy rodzaj tej pracy został ujęty w katalogu działalności sezonowej. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie podklas działalności według klasyfikacji PKD do sezonowych sektorów należą rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo oraz działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi. Jeśli pracodawca znajdzie swoją branżę na tej liście, może wnioskować o wydanie zezwolenia na pracę sezonową dla potencjalnego pracownika. 

Jeśli praca nie została objęta katalogiem zawartym w rozporządzeniu, to może być wykonywana na podstawie oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi bądź na podstawie zwykłego zezwolenia na pracę.

Czy do pracy sezonowej można zatrudnić cudzoziemca z każdego kraju? 

Zezwolenie na pracę sezonową można uzyskać dla obywateli wszystkich państw spoza Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Wraz z wnioskiem o wydanie zezwolenia na pracę sezonową przedkładana jest opinia starosty potwierdzająca, że na lokalnym rynku pracy brak jest zarejestrowanych bezrobotnych, którzy spełniają wymagania pracodawcy (tzw. test rynku pracy).

Istnieją jednak grupy uprzywilejowane. To obywatele sześciu państw: Rosji, Białorusi, Ukrainy, Mołdawii, Gruzji i Armenii. W ich przypadku nie trzeba udowadniać braku konkurencji i można wnioskować o wydanie zezwolenia bez przeprowadzenia testu rynku pracy.

Procedura zatrudnienia migranta - przebieg

Jak i gdzie można złożyć wniosek o wydanie zezwolenia na pracę sezonową?

Złożyć wniosek można we właściwym urzędzie pracy, to znaczy zgodnie z siedzibą bądź miejscem zamieszkania przedsiębiorcy. Co do zasady, można to zrobić tradycyjnie − osobiście wybierając się do urzędu − albo w formie elektronicznej za pośrednictwem portalu praca.gov.pl. W związku z sytuacją epidemiologiczną, urzędy pracy zmieniły zasady składania wniosków i obecnie przyjmują je wyłącznie drogą elektroniczną. Wniosek należy opatrzyć kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub profilem zaufanym ePUAP, a wymagane dokumenty załączyć w formie skanów. Jeśli nie ma takiego podpisu ani profilu zaufanego, należy wypełnić wniosek elektronicznie, wydrukować, podpisać odręcznie i wysłać do urzędu drogą pocztową.

Wniosek o wydanie zezwolenie na pracę sezonową został złożony. Co dalej?

Urząd powinien rozpoznać kompletny wniosek w terminie 7 dni od dnia jego złożenia. W sprawach wymagających postępowania wyjaśniającego ma na to 30 dni. W międzyczasie urząd może kontaktować się przez e-mail wskazany we wniosku lub za pośrednictwem portalu praca.gov.pl w celu wyjaśnienia wątpliwości lub uzupełnienia dokumentów. Warto o tym pamiętać i sprawdzać korespondencję elektroniczną.

Pierwszeństwo mają cudzoziemcy, którzy co najmniej raz w ciągu 5 lat poprzedzających złożenie wniosku wykonywali pracę na rzecz danego podmiotu na podstawie zezwolenia na pracę sezonową, jeśli praca wykonana będzie na podstawie umowy o pracę. 

Postępowanie będzie się różnić także w zależności o tego, czy cudzoziemiec już przybywa w Polsce, czy dopiero planuje przyjazd.

Jeżeli cudzoziemiec przebywa już w Polsce, mając legalną podstawę pobytu umożliwiającą wykonywanie pracy, ale niezwiązaną z wnioskiem o wydanie zezwolenia na pracę sezonową (np. wiza, zezwolenia na pobyt czasowy, w ruchu bezwizowym bądź nawet stempel w paszporcie), może rozpocząć pracę od dnia złożenia wniosku, o ile nie zawiera on braków formalnych.

W wypadku, gdy cudzoziemiec wskazany we wniosku dopiero będzie się ubiegał o wydanie wizy lub zamierza wjechać do Polski w ramach ruchu bezwizowego, pracodawca, który spełnia warunki, aby otrzymać zezwolenie, uzyska zaświadczenie o wpisie wniosku do ewidencji wniosków w sprawie pracy sezonowej. Wtedy przekazuje je potencjalnemu pracownikowi, a on na jego podstawie może ubiegać się o wizę w polskim konsulacie w kraju pochodzenia. Zezwolenie na pracę sezonową zostanie wydane po wjeździe cudzoziemca do Polski. 

Czy można wnioskować o wydanie jednego zezwolenia dla kilku pracowników?

Niestety nie. Trzeba wystąpić o zezwolenie dla każdego cudzoziemca osobno, załączyć odrębny komplet dokumentów i za każdy wniosek zapłacić 30 złotych. 

Jeśli przedsiębiorca pragnie zatrudnić pracowników do innej pracy niż początkowo wskazanej, np. po skończonych zbiorach, czy musi wnioskować o kolejne zezwolenie?

Nie, jeśli będzie nadal ważne. Rodzaj pracy może się różnić od wskazanego w zezwoleniu, pod warunkiem, że cudzoziemiec będzie wciąż wykonywał pracę sezonową. 

Dodatkowo, dla pracowników wspomnianych przeze mnie sześciu krajów, można na okresy nie dłuższe niż łącznie 30 dni, powierzyć pracę spoza katalogu prac sezonowych. Jednak należy spełnić następujące warunki: wynagrodzenie nie może być niższe niż określone w już posiadanym zezwoleniu na pracę sezonową, a cudzoziemiec nie wykonuje pracy w charakterze pracownika tymczasowego. 

Warto przy tym pamiętać, że uzyskane zezwolenie uprawnia do wykonywania pracy tylko u konkretnego pracodawcy.  

Jak pracownicy z zagranicy mogą  przyjechać do Polski w czasie trwania epidemii COVID-19?

Główny Inspektorat Sanitarny opublikował wytyczne dla podmiotów zamierzających zatrudniać cudzoziemców przy pracach sezonowych. Według nich pracodawca odpowiada za zorganizowanie transportu dla pracowników od granicy do miejsca pracy, a czas ich dojazdu nie może przekroczyć doby. Po przyjeździe pracownik musi poddać się badaniu testem PCR, aby wykluczyć zakażenie. Ministerstwo Rolnictwa zapowiedziało, że poniesie koszty tego badania.

Cudzoziemcy mogą rozpocząć pracę od razu po przyjeździe, jednak mają obowiązek odbyć dwutygodniową kwarantannę na terenie gospodarstwa. Istnieje możliwość skrócenia tego okresu po pobraniu wymazu do badania PCR w siódmym dniu kwarantanny. 

Procedura zatrudnienia migranta - warunki

Kto sprawuje kontrolę nad przestrzeganiem kwarantanny przez pracowników?

Policja będzie nadzorować przebieg kwarantanny. Za złamanie zasad grożą wysokie grzywny, nawet do 30 tys. zł. Nie jest to jedyna sankcja. Jest mi znany przypadek, kiedy w czasie odbywania kwarantanny, cudzoziemiec postanowił odwiedzić inny kraj UE. Został skontrolowany przez Straż Graniczną, która ustaliła, że złamał zasady kwarantanny i wydała cudzoziemcowi decyzję zobowiązania do powrotu do kraju pochodzenia wraz z zakazem wjazdu do Strefy Schengen na okres pięciu lat. 

Czy cudzoziemiec był poinformowany o grożących mu konsekwencjach?

Tak. Kolejnym z obowiązków zatrudniającego jest przekazanie pracownikowi pisemnej informacji na temat jego obowiązków, zasad kwarantanny i postępowania w przypadku zachorowania. Wszystko nie tylko po polsku, ale i w ojczystym języku cudzoziemca. 

Jakie jeszcze obowiązki ciążą na pracodawcy?

Zapewnić wszystkim zatrudnionym dostęp do bieżącej wody, mydła, środków do dezynfekcji rąk i jednorazowego papieru higienicznego. Kiedy pracownicy odbywają kwarantannę, kwateruje się ich tak, aby maksymalnie 10 osób korzystało z jednego pomieszczenia z osobnym wejściem. Należy zorganizować ich pobyt w ten sposób, żeby w okresie odbywania kwarantanny nie stykali się z innymi pracownikami. Wyłącza się z użytkowania wszelkie większe stołówki czy sale telewizyjne.

To wszystko wydaje się bardzo skomplikowane i pracochłonne. 

Samo wypełnienie i złożenie wniosku nie wymaga wiele pracy. Urzędy pracy są przyjazne i pracują bez opóźnień. Należy uważnie przeczytać informację na stronie urzędu, a cała procedura przestaje wydawać się tak skomplikowana. Korzyści z zatrudnienia dobrych pracowników znacznie przewyższają nakład poświęconego czasu. 

 

Artykuł powstał w ramach projektu “Integracja, adaptacja, akceptacja. Wsparcie obywateli państw trzecich zamieszkałych na Dolnym Śląsku.” współfinansowanego z Funduszu Azylu, Migracji i Integracji oraz budżetu państwa. (szczegóły - https://fundacjaukraina.eu/projekt/fami/)

Wyłączna odpowiedzialność za wyrażone opinie spoczywa na autorze i Komisja Europejska oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie ponoszą odpowiedzialności za sposób wykorzystania udostępnionych informacji.

Tekst zewnętrzny, artykuł partnera