Poradnik Przedsiębiorcy

Powered by

wFirma.pl

Poznaj
niezbędne narzędzia
do zarządzania
Twoją firmą!

Dostępne
na wszystkie
platformy

Apple Windows Android BlackBerry

Zapisy w umowach cywilnoprawnych - których należy unikać?

Umowy cywilnoprawne są zawierane na czas określony, a ich przedmiotem jest wykonanie konkretnej usługi. Umowy te są regulowane przepisami kodeksu cywilnego. Decydując się na zawarcie umowy zlecenie czy umowy o dzieło, należy w odpowiedni sposób spisać ich postanowienia, a przede wszystkim zadbać o to, by nie pojawiły się zapisy w umowach cywilnoprawnych, które mogą świadczyć o zawarciu stosunku pracy.

Błędne zapisy w umowach cywilnoprawnych

Sporządzając umowę cywilnoprawną, należy zawsze powoływać się na przepisy kodeksu cywilnego, nigdy na przepisy kodeksu pracy. Strony umowy nie mogą być określone jako pracodawca i pracownik, a zleceniodawca i zleceniobiorca - w przypadku umowy zlecenie - lub zamawiający i wykonawca dzieła - w przypadku umowy o dzieło.

Jakie zapisy w umowach cywilnoprawnych nie powinny się pojawić? Przede wszystkim należy unikać:

  • postanowień wskazujących na podleganie osoby zatrudnionej do wykonywania określonych czynności pod nadzorem osoby zatrudniającej,

  • wyznaczania godzin pracy,

  • określania wymiaru czasu pracy,

  • zapisów dotyczących pracy w godzinach nadliczbowych,

  • zapisów dotyczących prawa do urlopu wypoczynkowego,

  • postanowień dotyczących wypłaty wynagrodzenia za czas choroby.

Same zapisy w umowach cywilnoprawnych, nawet jeżeli są prawidłowe, nie przesądzają o prawidłowości zawarcia umowy. W przypadku kontroli Państwowej Inspekcji Pracy brana jest pod uwagę prowadzona dokumentacja firmowa. Ważne by nie znajdowały się w niej dokumenty takie jak:

  • grafik pracy zleceniobiorcy/wykonawcy dzieła,

  • godziny pracy zleceniobiorcy/wykonawcy dzieła,

  • wnioski o urlop wypoczynkowy.

Również podczas kontroli ZUS może zostać przeprowadzona procedura dotycząca prawidłowego zawarcia umowy, gdyż ZUS zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego również może przeprowadzać kontrole pod kątem prawidłowości zawarcia umów. Jak stwierdziła on w orzeczeniu z dnia 23 lutego 2005 r. (III UK 200/04), Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do zbadania ważności umowy o pracę w celu stwierdzenia objęcia ubezpieczeniem społecznym pracowników.

Zakaz zastępowania umowy o pracę umową cywilnoprawną

Jeżeli zapisy w umowach cywilnoprawnych wskazują na nawiązanie umowy o pracę, a zawarcie takiej umowy ma na celu dążenie do ukrycia stosunku pracy, działanie to stanowi  wykroczenie przeciwko prawom pracownika. Umowy cywilnoprawne nie mogą być zawierane dla pozoru w celu obejścia przepisów prawa pracy. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 grudnia 1998 r. (II UK 392/98) wskazał, że zatrudnianie na podstawie umów o dzieło pracowników poza podstawowym czasem pracy przy pracach tego samego rodzaju, co objęte stosunkami pracy, stanowi obejście przepisów dotyczących podlegania systemowi pracowniczych ubezpieczeń społecznych.

Samo wykonywanie określonych w umowie cywilnoprawnej czynności nie wskazuje na charakter wykonywanej umowy. Ważne jest, by zleceniobiorca czy wykonawca dzieła nie działał pod kierownictwem. Wskazał tak Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 25 listopada 2005 r. (I UK 68/05) - Wykonywanie takich samych czynności może występować w ramach umowy o pracę i umowy cywilnoprawnej. Cechą umowy o pracę nie jest pozostawanie w dyspozycji pracodawcy, bo to może występować też w umowach cywilnoprawnych, lecz wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy (pracy podporządkowanej). Ta cecha ma charakter konstrukcyjny dla istnienia stosunku pracy.

Konsekwencje zastąpienia umowy o pracę umową cywilnoprawną

Osoba, która narusza prawa pracownika wynikające ze stosunku pracy lub ubezpieczenia społecznego, podlega karze grzywny od 1 000 zł do 30 000 zł lub karze ograniczenia wolności do 2 lat.