Nieużywane środki trwałe a amortyzacja

Czasami podczas prowadzenia działalności gospodarczej, niektóre posiadane środki trwałe mogą nie być wykorzystywane. Przykładowo w przypadku maszyn produkcyjnych powodem tego może być zmniejszenie produkcji. Zdarza się, że środki trwałe mogą być tymczasowo wyłączone z użytkowania, jednak nadal stanowią one majątek firmy. W związku z tym pojawia się pytanie czy nieużywane środki trwałe podlegają amortyzacji? Sprawdź!

Czasowo nieużywane środki trwałe - amortyzacja

Amortyzacja środka trwałego polega na tworzeniu odpisów amortyzacyjnych drogą systematycznego, planowego rozłożenia jego wartości początkowej na ustalony okres amortyzacji. Rozpoczęcie amortyzacji następuje nie wcześniej niż po przyjęciu środka trwałego do używania. Natomiast zakończenie amortyzacji następuje nie później niż z chwilą:

  • zrównania wartości odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych z wartością początkową środka trwałego albo

  • przeznaczenia środka trwałego do likwidacji, sprzedaży lub stwierdzenia jego niedoboru.

Wśród wyżej wymienionych przypadków ustawa o PIT nie przewiduje szczegółowych uregulowań dotyczących zaprzestania odpisów amortyzacyjnych w sytuacji gdy przedsiębiorstwo posiada okresowo nieużywane środki trwałe.

Zatem nie ma podstaw do zaprzestania dokonywania odpisów amortyzacyjnych w przypadku okresowo nieużywanych składników majątku firmowego.

Ważne!

Czasowe zaprzestanie używania środka trwałego nie wyklucza możliwości dokonywania odpisów amortyzacyjnych i zaliczania ich do kosztów uzyskania przychodów.

Między innymi w interpretacji indywidualnej z 11 grudnia 2009 r. (nr ILPB3/423-791/09-4/ŁM) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, oceniając skutki zawieszenia przez podatnika produkcji określonych wyrobów ze względu na spadek popytu, stwierdza: 

Przesłanką powodująca niemożność dokonywania odpisów amortyzacyjnych od składników majątkowych jest więc zaprzestanie działalności, w związku z którym nastąpi zaprzestanie używania tych składników. Należy przez to rozumieć całkowite zaniechanie danego rodzaju działalności, na skutek czego składniki majątkowe przestają być używane. Przejściowe zaprzestanie użytkowania danych środków trwałych nie jest przesłanką uzasadniającą do zaprzestania dokonywania odpisów amortyzacyjnych.

Czasem przerwa w wykorzystywaniu środka trwałego wynika z konieczności jego zdemontowania i zainstalowania w innym miejscu. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z 7 marca 2011 r. (ILPB4/423-343/10-2/MC) przyznał, że przejściowe zaprzestanie użytkowania danych środków trwałych w celu ich przeniesienia do nowej hali produkcyjnej nie jest natomiast przesłanką uzasadniającą zaprzestanie dokonywania odpisów amortyzacyjnych. W podsumowaniu interpretacji możemy przeczytać:

(...) iż dla kwalifikacji przedmiotowych wydatków do kosztów uzyskania przychodów nie ma znaczenia okoliczność, że Spółka aktualnie nie uzyskuje przychodów z tytułu eksploatacji zdemontowanych maszyn i urządzeń. Nie można bowiem stwierdzić zaprzestania prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej w tym zakresie. Zawieszone czasowo środki trwałe nie zostały zlikwidowane i są w ciągłej gotowości do uruchomienia.

Tym samym, Spółka może dokonywać odpisów amortyzacyjnych od zdemontowanych maszyn i urządzeń oraz zaliczać je do kosztów uzyskania przychodów.

Należy zatem uznać, że czasowa niemożność korzystania ze środka trwałego w związku z jego uszkodzeniem, zużyciem lub awarią nie powoduje konieczność zaprzestania dokonywania odpisów amortyzacyjnych i nie skutkuje wyłączeniem takich odpisów z kosztów uzyskania przychodu.

Nieużywane środki trwałe - zaprzestanie amortyzacji

Jak wynika z art. 22c pkt 5 ustawy o PIT, amortyzacji nie podlegają m.in. środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne, które nie są używane na skutek zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej albo zaprzestania działalności, w której te składniki były używane. Składniki te nie podlegają amortyzacji od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zawieszono tę działalność albo zaprzestano jej.

Amortyzacji nie podlegają także środki trwałe w przypadku ich fizycznej likwidacji, na przykład poddania ich utylizacji, czy przekazania ich w formie darowizny lub sprzedaży. W jednej z powyżej opisanych sytuacji należy bezwzględnie zaprzestać dokonywania odpisów amortyzacyjnych wraz z chwilą utraty statusu środka trwałego - innymi słowy – od momentu wprowadzenia go w stan likwidacji, zbycia lub stwierdzenia jego niedoborów.

Ustawodawca nie dokonał wyjaśnienia co dokładnie oznacza zaprzestanie działalności. Organy podatkowe wypracowały jednak w tym zakresie jednolite stanowisko. Wskazują, że chodzi tu o całkowite zaniechanie danego rodzaju działalności, czego skutkiem jest nieużywanie danego składnika majątku. Do takich należą te składniki majątku, które nie są używane ze względu na przekwalifikowanie firmy i zaprzestanie prowadzenia takiej działalności, w której dane składniki były używane.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie NSA. W wyroku z 20 października 2011r., sygn. akt II FSK 725/10, NSA wskazał, że:

Użycie określenia "zaprzestanie działalności, w której te składniki były używane", oznacza zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że chodzi o sytuację, w której zaprzestano działalności, w której dany składnik był używany, ale równocześnie podatnik kontynuował prowadzenie działalności gospodarczej. Tym samym taka sytuacja umożliwia kontynuowanie dokonywania odpisów amortyzacyjnych. Tylko więc całkowite zaprzestanie prowadzenia danego rodzaju działalności gospodarczej (...) uzasadnia zaprzestanie dokonywania odpisów amortyzacyjnych.