Poradnik Przedsiębiorcy

Powered by

wFirma.pl

Poznaj
niezbędne narzędzia
do zarządzania
Twoją firmą!

Dostępne
na wszystkie
platformy

Apple Windows Android BlackBerry

Przedmiot ochrony prawnoautorskiej, czyli co jest chronione prawem autorskim?

Prawo autorskie - definicja utworu

Przedmiotem chronionym przez prawo autorskie jest utwór czyli, zgodnie z art. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia.

Przepis zawarty w art. 1 prawa autorskiego nie tylko podaje definicję utworu, ale również wymienia przykładowy katalog rezultatów twórczej działalności człowieka. Katalog ten nie ma charakteru zamkniętego, czyli poza kategoriami tam wymienionymi również mogą powstać inne rodzaje utworów.

Przedmiotem prawa autorskiego są więc m.in. utwory:

1) wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe),

2) plastyczne,

3) fotograficzne,

4) lutnicze,

5) wzornictwa przemysłowego,

6) architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne,

7) muzyczne i słowno-muzyczne,

8) sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne,

9) audiowizualne (w tym filmowe).

Pojęcie utworu odnosi się jedynie do dobra niematerialnego, dlatego nie powinno się go mylić z jego nośnikiem, czyli rzeczą, na której utwór został utrwalony (owa rzecz jest odrębnym przedmiotem prawa - prawa własności).

Przykład 1.

Płyta CD/DVD jest nośnikiem programu komputerowego, płótno - obrazu, papier/książka - powieści.

Prawo autorskie - cechy utworu

Aby dzieło zostało uznane za utwór, powinno posiadać odpowiednie właściwości:

1. Utwór przede wszystkim musi być rezultatem pracy człowieka (twórcy). Nie będą więc chronione prawem autorskim twory przyrody (np. fantazyjne kształty muszli, wzory na szybie tworzące się pod wpływem mrozu), dzieła tworzone przez zwierzęta (obrazy malowane przez szympansy, nawet jeśli można je kupić).

2. Utwór musi być ustalony, czyli konieczne jest jego uzewnętrznienie przez twórcę, zakomunikowanie innym osobom. Nie znaczy to jednak, że utwór powinien do nich dotrzeć. Wystarczy, że autor powieści ją napisze, a malarz namaluje obraz. Twórca nie na obowiązku pokazywać rezultatów swojej twórczości innym, wystarczy, że percepcja utworu jest w ogóle możliwa (ponieważ dzieło przybrało postać materialną). W niektórych zaś sytuacjach utwór nie musi być utrwalony - ustalenie utworu ma bowiem miejsce nawet w przypadku muzycznej improwizacji lub ustnym przekazie. W tym przypadku powstanie prawa autorskiego nie jest zależne od zapisania (utrwalenia) utworu na jakimkolwiek materialnym nośniku, jednak konieczne jest, aby osoby trzecie były świadkami wykonania takiego utworu. Należy podkreślić, że do czasu zakomunikowania utworu (a wiec gdy znajduje się on tylko w świadomości twórcy), nie będzie on chroniony.

3. Utwór musi posiadać cechy twórcze o indywidualnym charakterze. Powinien więc być oryginalny, naznaczony osobistym “piętnem” twórcy. Z oryginalnością mamy do czynienia, gdy powstaje nowy wytwór umysłu człowieka, stanowiący jego własną intelektualną twórczość. Dla zaistnienia oryginalności dzieła wystarczy, aby jego autor w momencie tworzenia był przekonany o nowości utworu (nowość w znaczeniu subiektywnym). Indywidualność zaś przejawia się w osobistym charakterze utworu, jego jednorazowości i niepowtarzalności - czyli co do zasady może pochodzić tylko od jednej osoby (co jest nieco uproszczonym rozumowaniem, gdyż zdarzają się przypadki paralelnej twórczości, której wynikiem jest powstanie identycznych lub prawie identycznych utworów w wyniku zupełnie odrębnego, niezależnego procesu twórczego - takie przypadki jednak rozpatrywane są indywidualnie).