Rodzaje spółek w Polsce - wszystko co warto wiedzieć

Polskie prawo przewiduje możliwość założenia sześciu rodzajów spółek. Od cywilnych począwszy, a na akcyjnych skończywszy. Sprawdź, jakie rodzaje spółek są najpowszechniejsze!

Która forma działalności gospodarczej jest zatem najkorzystniejsza dla przedsiębiorców?

Spółki stanową jeden z rodzajów formy organizacyjno-prawnej, pod postacią których funkcjonują przedsiębiorstwa. Natomiast podstawę prawną do ich tworzenia i funkcjonowania stanowi Kodeks cywilny z 24 kwietnia 1964 roku oraz Kodeks spółek handlowych z 15 września 2000 r. Z punktu widzenia podstawy ekonomicznej utworzenia spółki, podzielić je można na spółki: osobowe (spółki cywilne, spółki jawne, spółki komandytowe, spółki partnerskie) oraz kapitałowe (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne).

Spółka cywilna

Spółka cywilna jest prostą formą organizacji działalności gospodarczej. Co więcej, nie ma osobowości prawnej. Polega na wspólnym prowadzeniu przedsiębiorstwa. Mogą ją założyć zarówno osoby fizyczne, jak i istniejące już podmioty gospodarcze. Istotny jest również fakt, iż każdy wspólnik może wnieść ze sobą własny kapitał, własną pracę na rzecz firmy i swoje unikalne umiejętności, przy czym domniemywa się, że wkłady własne są podobnej wartości, a za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiadają solidarnie także własnym, prywatnym majątkiem. Założyć spółkę cywilną można poprzez zawarcie umowy miedzy wspólnikami. Jej treść regulują artykuły od 860 do 875 Kodeksu cywilnego. Niezbędna jest także rejestracja działalności gospodarczej w urzędzie miasta lub gminy. Musi tego dokonać każdy wspólnik z osobna. Możliwy jest także wybór dowolnej formy opodatkowania.

Spółka jawna

Spółka jawna pod wieloma względami przypomina spółkę cywilną. Ona również nie posiada formy prawnej i tworzona jest, z reguły, przez niewielką liczbę wspólników, darzących się wzajemnym zaufaniem i wnoszących własny kapitał. Natomiast to co ją odróżnia to fakt, iż regulują ją przepisy Kodeksu spółek handlowych a nie Kodeksu cywilnego, jak ma to miejsce w przypadku spółki cywilnej. Wymaga także ujawnienia w nazwie firmy chociaż jednego nazwiska współwłaściciela spółki. Ponadto, umowa spółki jawnej musi być zawarta w formie pisemnej pod rygorem jej nieważności. Następnie konieczna jest jej rejestracja w Krajowym Rejestrze Sadowym.

Ustawodawca, powołując do życia spółkę jawną, miał na celu ograniczenie występowania spółek cywilnych w obrocie gospodarczym. Poprzez zmiany w zapisach Kodeksu spółek handlowych, ograniczona została odpowiedzialność majątkowa wspólników - wierzyciel ma prawo sięgnąć po mienie jednego ze współwłaścicieli dopiero wówczas, gdy niemożliwa będzie egzekucja z majątku spółki. To jednak nie przyczyniło się w znaczącym stopniu do zwiększenia korzyści z posiadania spółki jawnej.

Spółka partnerska

To specyficzna forma służąca wyłącznie do wykonywania wolnych zawodów. Założyć ją mogą tylko osoby fizyczne, nieposiadające działalności gospodarczej. Podobnie jak w przypadku spółki jawnej reguluje ją Kodeks spółek handlowych, nazwa spółki partnerskiej musi zawierać przynajmniej jedno nazwisko wspólnika z dopiskiem „ i partner”, lub „i partnerzy”, obowiązuje ją ten sam proces rejestracyjny oraz nie posiada ona osobowości prawnej. Jednak w przeciwieństwie do poprzednich spółek, jej współwłaściciele odpowiadają osobiście i solidarnie całym swoim majątkiem tylko za zobowiązania spółki nie związane z wykonywaniem wolnego zawodu. Chodzi tu w szczególności o kredyty i pożyczki zaciągane przez spółkę. Ma to na celu rozgraniczenie odpowiedzialności prawnej i majątkowej całej spółki wobec indywidualnych zobowiązań wspólników. Dana została także możliwość powołania zarządu spółki, choć ten przywilej dotyczył tylko spółek kapitałowych.

Spółka komandytowa

To korzystna forma współdziałania jednostek o zróżnicowanym kapitale, umożliwiająca wspólnikom dogodne ukształtowanie odpowiedzialności za zobowiązania spółki oraz za prowadzenie jej spraw. Powstała w celu uregulowania kwestii podatkowych. Reguluje ją ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeksu spółek handlowych. Największą jej zaletą jest ograniczona odpowiedzialność wspólników za zobowiązania finansowe spółki. Odpowiadają oni wyłącznie do kwoty ustalonej w umowie zawartej pomiędzy nimi. Jej największa wadą jest natomiast konieczność prowadzenia kosztownej, pełnej księgowości.

Tak samo jak w przypadku wyżej wymienionych spółek, jej rejestracja w Krajowym Rejestrze Sadowym możliwa jest jedynie po uprzednim pisemnym sporządzeniu umowy pomiędzy wspólnikami, a nazwa firmy komandytowej powinna zawierać imię i nazwisko jednego z komplementariuszy z dopiskiem „spółka komandytowa”. Jeżeli chodzi natomiast o reprezentowanie spraw spółki komendytowej to możliwe jest to jedynie w formie pełnomocnictwa zawartego w umowie pomiędzy wspólnikami.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Sp. z o.o. jest popularną spółką kapitałową, którą może utworzyć jeden lub więcej podmiotów. Tak, jak i w przypadku poprzednio wymienionych form gospodarczych, reguluje ją ten sam Kodeks spółek handlowych. Na tym kończy się jednak jej podobieństwo do wyżej opisanych spółek. Przede wszystkim, za zobowiązania finansowe spółki nie odpowiadają jej współwłaściciele, a wierzyciel ma prawo dokonać egzekucji jedynie z majątku spółki i to tylko do wysokości kapitału zakładowego określonego umową. Różni się także umowa między wspólnikami, która musi być sporządzona w formie aktu notarialnego. To z kolei oznacza znacznie wyższe koszty jej tworzenia. Ponadto, by można ją było zgłosić do Krajowego Rejestru Sądowego, potrzebnych jest kapitał zakładowy w wysokości nie mniejszej niż 5 000 złotych. Najistotniejszy pozostaje jednak fakt, iż Sp. z o.o. jest osobą prawną, a to w konsekwencji wiąże się z koniecznością prowadzenia kosztownej, pełnej księgowości. Również kwestia reprezentacji firmy znacząco różni się od struktury spółek osobowych. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością to zarząd powołuje i odwołuje swojego prezesa, któremu powierzona jest funkcja prowadzenia firmy.

Ta forma gospodarcza powstała w celu wyeliminowania odpowiedzialności majątkowej wspólników oraz ograniczenia odpowiedzialności majątkowej samej spółki. Wiąże się to jednak ze znacznie większymi kosztami zarówno jej założenia, jak i jej utrzymania. Z racji dużego obciążenia prawnego i finansowego, przeznaczona jest głównie dla dużych i średnich przedsiębiorstw.