Umowa franczyzowa - jak należy ją rozliczyć?

Franczyza inaczej określana franchisingiem jest dość specyficznym systemem sprzedażowym, który polega na ciągłej i ścisłej współpracy pomiędzy dwoma przedsiębiorstwami. Franczyzodawca nadaje prawa oraz wskazuje obowiązki franczyzobiorcy. Dodatkowo dostarcza swojemu partnerowi markę oraz - co najważniejsze - wiedzę. Zapisy na ten temat zawiera umowa franczyzowa.

Umowa franczyzowa a wstępna opłata franczyzowa

W ramach umowy franczyzowej, jak już wcześniej wspomniano, dochodzi do przekazania praw (np. do posługiwania się nazwą i logiem firmy) w tym także licencji i patentów. Wówczas franczyzodawca pobiera wstępną opłatę franczyzową, którą dokumentuje fakturą. Jak podatnik prowadzący księgowość uproszczoną powinien ją rozliczyć?

Umowa franczyzowa w ocenie organów podatkowych jest podobna do umowy licencyjnej, dlatego też, jeżeli wartość wstępnej opłaty franczyzowej przekracza kwotę 3.500 zł (netto w przypadku czynnych podatników VAT, brutto w przypadku podmiotów zwolnionych z VAT) oraz prawa i licencje będą wykorzystywane przez okres dłuższy niż 1 rok, podatnik powinien potraktować ją jako wartość niematerialną i prawną, a co za tym idzie - poddać amortyzacji.

Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 28 listopada 2012 roku o sygn. ILPB4/423-281/12-2/ŁM: “(...) W związku z udzieleniem Spółce zezwolenia franczyzowego, Spółka otrzymuje prawo do wykorzystywania Systemu opracowanego przez Franczyzodawcę. Poszczególne elementy wchodzące w skład Systemu stanowią dobra niematerialne, jakie chronione są na gruncie PA lub PWP oraz co do zasady, mogą być przedmiotem licencji (znak towarowy, czy też know-how). Zdaniem Spółki, prawo do korzystania z Systemu oraz jego części składowych udzielane jest Spółce w oparciu o umowę licencji, tj. udzielana jest Spółce kompleksowa licencja na wykorzystywanie znaku towarowego, know-how oraz innych elementów prawnie chronionych.

Dlatego też, w ocenie Spółki, powyższe oznacza, iż ponoszona opłata wstępna stanowi wydatek na nabycie licencji, która na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych stanowi wartość niematerialną i prawną podlegającą amortyzacji. Kryteria, jakie na gruncie art. 16b ust. 1 ww. ustawy są niezbędne do uznania, iż licencja stanowi wartość niematerialną i prawną zostały spełnione, gdyż:

  • zakup licencji dokonywany jest przez Spółkę w związku z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą oraz
  • przedmiotowa licencja będzie wykorzystywana przez Spółkę w okresie dłuższym niż jeden rok (...).”

Przedstawione wyjaśnienia spółki zostały uznane za prawidłowe.

Amortyzacja wstępnej opłaty franczyzowej

Zgodnie z art. 22b ust. 1 pkt 5 oraz pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: updof) amortyzacji podlegają nabyte nadające się do gospodarczego wykorzystania w dniu przyjęcia do używania:

  • licencje,
  • wartość stanowiąca równowartość uzyskanych informacji związanych z wiedzą w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej lub organizacyjnej (know-how)

- o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane przez niego do używania na podstawie umowy licencyjnej (sublicencji), umowy najmu, dzierżawy lub umowy leasingu, zwane wartościami niematerialnymi i prawnymi.

Okres dokonywania odpisów amortyzacyjnych od wartości niematerialnych i prawnych nie może być krótszy niż 60 miesięcy (5 lat) w przypadku pozostałych WNiP, co wynika z art. 22m ust. 1 pkt 4 updof. W konsekwencji maksymalna stawka amortyzacyjna w tym przypadku wynosi 20% w skali roku.

Podatnik prowadzący księgę przychodów i rozchodów, wspomnianą WNiP powinien wykazać w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Natomiast odpisy amortyzacyjne należy ujmować w kolumnie 13 księgi - pozostałe przychody. W przypadku ryczałtowców, WNiP należy wykazać w odpowiedniej ewidencji, w której wykazywany jest majątek firmowy.

Umowa franczyzowa a opłaty dodatkowe

W sytuacji, gdy obok opłaty wstępnej przedsiębiorca ponosi inne opłaty np. uzależnione od osiągniętego zysku, powinny one być rozliczane bezpośrednio w kosztach. Podatnik nie traktuje ich wówczas jako wartości niematerialne i prawne. Prowadząc KPiR należy zewidencjonować je w kol. 13 księgi - pozostałe wydatki. Natomiast podmioty opodatkowane w formie ryczałtu w związku z tym, że nie prowadzą ewidencji kosztów nie księgują tego typu wydatków. Jednak co do zasady są zobligowane do przechowywania faktur, które je dokumentują.