Poradnik Przedsiębiorcy

Licencja bezterminowa

Jak powszechnie wiadomo, twórcy dzieła przysługują zarówno osobiste, jak i majątkowe prawa autorskie. Może on zezwolić na korzystanie z utworu osobom trzecim, wskazując jednocześnie zakres, w jakim mogą oni go używać, i czas, na jaki udziela licencji. Czy można udostępnić komuś utwór bez zakreślania ram czasowych? Oczywiście - do tego właśnie służy licencja bezterminowa.

Licencja - co to jest?   

Rozpatrywanie kwestii licencji bezterminowej należy zacząć od przytoczenia definicji samej licencji. Najpełniej jej istotę ujmuje art. 67 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych:

Art. 67. 1. Twórca może udzielić upoważnienia do korzystania z utworu na wymienionych w umowie polach eksploatacji z określeniem zakresu, miejsca i czasu tego korzystania.  

2. Jeżeli umowa nie zastrzega wyłączności korzystania z utworu w określony sposób (licencja wyłączna), udzielenie licencji nie ogranicza udzielenia przez twórcę upoważnienia innym osobom do korzystania z utworu na tym samym polu eksploatacji (licencja niewyłączna).

3. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, licencjobiorca nie może upoważnić innej osoby do korzystania z utworu w zakresie uzyskanej licencji.

4. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, uprawniony z licencji wyłącznej może dochodzić roszczeń z tytułu naruszenia autorskich praw majątkowych, w zakresie objętym umową licencyjną.  

5. Umowa licencyjna wyłączna wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności. 

Na podstawie przepisu możemy określić licencję jako pozwolenie udzielone przez autora dzieła osobie trzeciej lub instytucji, a także jako dokument, w którym taką zgodę zapisano.  Odnosi się ono do używania dzieła w ściśle określonych ramach, zarówno czasowych, jak i dotyczących pól eksploatacji, na jakich może korzystać z dzieła licencjobiorca.   

Licencja nie musi zawierać zapisów, dotyczących okresu w którym licencjobiorca może się posługiwać utworem. Ustawa sama reguluje tę kwestię: 

Art. 66. 1. Umowa licencyjna uprawnia do korzystania z utworu w okresie pięciu lat na terytorium państwa, w którym licencjobiorca ma swoją siedzibę, chyba że w umowie postanowiono inaczej.  

2. Po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, prawo uzyskane na podstawie umowy licencyjnej wygasa. 

Z powyższych przepisów wynika, że najczęściej spotykaną formą licencji jest licencja na czas określony. Ustawodawca wskazuje standardowy okres trwania licencji - 5 lat. Zazwyczaj jest to również zgodne z interesami stron - dla licencjobiorcy korzystniejsze jest zazwyczaj trwałe przeniesienie autorskich praw majątkowych niż regularne odprowadzanie opłat licencyjnych - taki zapis znajduje się w wielu umowach licencyjnych. Udzielenie licencji natomiast sugeruje, że twórca z jakichś powodów nie chce przenosić na kogoś praw autorskich w całości. Jeżeli jednak strony uznają, że najwłaściwszą formą korzystania przez osoby trzecie z utworu jest właśnie udzielenie licencji, dobrym rozwiązaniem może być właśnie licencja bezterminowa. Daje też ona wiele możliwości, jeśli chodzi o rozporządzanie prawami do utworu - autor może zezwolić (lub nie) na wykorzystywanie utworu do celów komercyjnych, może wskazać pola eksploatacji (niekiedy bardzo wąskie), może też także wskazać obszary terytorialne, na których można korzystać z utworu.

Licencja bezterminowa - najważniejsze informacje  

Licencja bezterminowa, choć nieco różni się w swojej konstrukcji od licencji zawartej na czas określony, podlega w wielu kwestiach przepisom regulującym licencje zawierane na czas określony. Przede wszystkim odnosi się to do ich zakresu przedmiotowego - licencja bezterminowa przenosi na licencjobiorcę prawo do korzystania z utworu na polach oznaczonych w  umowie. Podobnie kształtuje się kwestia wypowiedzenia licencji - tak jak w przypadku licencji na czas oznaczony w umowie licencyjnej zawartej na czas nieokreślony okres wypowiedzenia powinien być dokładnie wskazany. Ze względu jednak na to, że licencji bezterminowej udziela się zazwyczaj na oprogramowania i aplikacje, warunkiem skutecznego wypowiedzenia umowy jest w wielu przypadkach odinstalowanie lub usunięcie programu z komputera lub innego urządzenia.