Rozliczanie środka trwałego stanowiącego współwłasność małżeńską

Rozwiązaniem często wykorzystywanym przez przedsiębiorców w prowadzonej przez nich działalności jest wykorzystywanie prywatnego majątku. W sytuacji, gdy spełniają one definicję środka trwałego, podatnik może wprowadzić je do ewidencji środków trwałych i poddać amortyzacji. A co w przypadku, gdy dany przedmiot jest majątkiem wspólnym małżonków? Przeczytaj artykuł i dowiedz się, jak powinno wyglądać rozliczanie środka trwałego stanowiącego współwłasność małżeńską.

Kiedy powstaje wspólność majątkowa?

Zgodnie z Kodeksem  rodzinnym i opiekuńczym, wspólność majątkowa małżonków powstaje z mocy ustawy. Obejmuje ona przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny), poza wymienionymi w art. 33 ustawy.

Wspólny majątek a działalność gospodarcza

Zgodnie z art. 22a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych amortyzacji podlegają te składniki majątku, które stanowią własność lub współwłasność podatnika,  nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania:

  1. budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością,
  2. maszyny, urządzenia i środki transportu,
  3. inne przedmioty

- o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą.

Jak wynika z przytoczonego przepisu, fakt, iż dany składnik majątku stanowi wspólność majątkową nie wyklucza możliwości korzystania z niego w ramach prowadzonej działalności przez jednego ze współmałżonków.

Jak dokonać wyceny środka stanowiącego współwłasność?

Kwestia wyceny środków trwałych stanowiących współwłasność podatnika została uregulowana w art. 22g ust. 11 ustawy o podatku dochodowym:

W razie gdy składnik majątku stanowi współwłasność podatnika, wartość początkową tego składnika ustala się w takiej proporcji jego wartości, w jakiej pozostaje udział podatnika we własności tego składnika majątku; zasada ta nie ma zastosowania do składników majątku stanowiących wspólność majątkową małżonków, chyba że małżonkowie wykorzystują składnik majątku w działalności gospodarczej prowadzonej odrębnie.

W związku z powyższym, gdy tylko jeden z małżonków, którego łączy z drugim wspólność majątkowa, wprowadził dany przedmiot do ewidencji środków trwałych, wówczas może dokonywać odpisów amortyzacyjnych od jego pełnej wartości początkowej. Co więcej, w tej sytuacji nie ma sensu sporządzanie umowy użyczenia majątku, który tak czy inaczej jest majątkiem wspólnym.

Natomiast, jeżeli każdy z małżonków prowadzi oddzielnie działalność gospodarczą i oboje wykorzystują dany składnik majątku w swoich firmach, wówczas wartość początkowa ustalana jest proporcjonalnie do posiadanych udziałów. Dopiero od tak ustalonej wartości początkowej obliczane są odpisy amortyzacyjne.