Remanent - spis z natury

Spis z natury jest to czynność mająca na celu zbadanie faktycznej ilości towarów handlowych, materiałów, półwyrobów, wyrobów gotowych i braków/odpadów posiadanych przez przedsiębiorstwo, a następnie uzgodnienie tego stanu z ilością wynikającą z odpowiednich dokumentów księgowych i ewidencji.

Spis z natury powinien zostać przeprowadzony:

  • na dzień 1 stycznia,
  • na koniec każdego roku podatkowego,
  • na dzień rozpoczęcia działalności w ciągu roku podatkowego,
  • w razie zmiany wspólnika,
  • w razie zmiany proporcji udziałów wspólników,
  • w razie likwidacji działalności.

Poza wyżej wymienionymi przypadkami spis z natury podlega wpisaniu do księgi także wówczas, gdy:

  • osoby prowadzące działalność gospodarczą sporządzają go za okresy miesięczne,
  • na podstawie odrębnych przepisów jego sporządzenie zarządził naczelnik urzędu skarbowego.

Obowiązek sporządzenia spisu z natury w terminach 31 grudnia i 1 stycznia nie oznacza oczywiście, że czynność techniczna przeprowadzenia spisu powinna zostać dokonana dwukrotnie. Spis dokonany na ostatni dzień roku podatkowego jest bowiem jednocześnie spisem na pierwszy dzień roku następnego i ma tę samą wartość. W innym przypadku nie byłoby możliwe prawidłowe ustalenie wyniku finansowego przedsiębiorstwa.

W sytuacji, gdy odnotowano duże zejście towarów z magazynu sporządzić remanent w celu wyliczenia faktycznego dochodu. Warunkiem jest, że przedsiębiorca musi powiadomić US o tym w terminie najpóźniej 7 dni przed sporządzeniem remanentu.

Spisem z natury powinny zostać objęte:

  • towary handlowe,
  • materiały (surowce) podstawowe i pomocnicze,
  • półwyroby,
  • produkcja w toku,
  • wyroby gotowe,
  • braki i odpady,
  • towary stanowiące własność podatnika, znajdujące się w dniu sporządzenia spisu poza zakładem podatnika,
  • towary obce znajdujące się w zakładzie podatnika (nie trzeba ich jednak wyceniać - wystarczające jest ilościowe ich ujęcie w spisie i wskazanie czyją stanowią własność).

W razie zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego o likwidacji działalności, spisem z natury należy objąć również wyposażenie oraz składniki majątku trwałego.

Spis z natury powinien zawierać co najmniej następujące dane:

  • imię i nazwisko właściciela zakładu (nazwę firmy),
  • datę sporządzenia spisu,
  • numer kolejny pozycji arkusza spisu z natury,
  • szczegółowe określenie towaru i innych składników podlegających spisowi,
  • jednostkę miary,
  • ilość stwierdzoną w czasie spisu,
  • cenę w złotych i groszach za jednostkę miary,
  • wartość wynikającą z przemnożenia ilości towaru przez jego cenę jednostkową,
  • łączną wartość spisu z natury,
  • klauzulę "Spis zakończono na pozycji...",
  • podpisy osób sporządzających spis oraz podpis właściciela zakładu (wspólników).

Pobierz wzór spisu z natury

Jeśli po sporządzeniu spisu z natury okaże się, że przedsiębiorca fizycznie posiada więcej/ mniej towaru niż w systemie magazynowym, należy rozliczyć nadwyżki lub niedobory magazynowanych towarów odpowiednio jako przychód i koszt uzyskania przychodu.

Do zaliczenia nadwyżek magazynowych do przychodów skłania art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jako jedną z przykładowych kategorii przychodów wymienia ona wartość otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń. Przypadek, gdy wskutek przeprowadzonej inwentaryzacji okazuje się, że towarów jest faktycznie więcej niż wynika to z ewidencji magazynu, oznacza, że towary te zostały otrzymane nieodpłatnie.

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych, żeby uznać poniesiony wydatek za koszt uzyskania przychodu, wymaga istnienia związku pomiędzy zaistnieniem tego wydatku a uzyskaniem przychodu lub realną szansą na jego uzyskanie. Nabycie towarów, w celu handlowym, mimo ich utracenia zanim doszło do sprzedaży, pozostaje w tym związku, dokonywane jest bowiem w ramach działalności gospodarczej podatnika. Zbadać jednak należy, czy dana strata nie jest wynikiem zaniedbania podatnika, czy wręcz jego winy. Ponadto jej wystąpienie musi być zdarzeniem losowym, niezależnym od woli podatnika, a związanym z normalnym i racjonalnym jego działaniem. Dlatego też zwrócić trzeba uwagę na odpowiednie procedury i środki techniczne, które miałyby na celu zapobieżenie powstawaniu niedoborów. Podatnik niezwracający szczególnej uwagi na zabezpieczenie towarów przed ich kradzieżą, zniszczeniem bądź zaginięciem nie będzie mógł zaliczyć w ten sposób powstałych niedoborów do kosztów uzyskania przychodu.

Dla podatników prowadzących księgi przychodów i rozchodów dochodem z działalności jest różnica pomiędzy przychodem a kosztami uzyskania, powiększona o różnicę pomiędzy wartością remanentu końcowego i początkowego towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, wyrobów gotowych, braków i odpadów, jeżeli wartość remanentu końcowego jest wyższa niż wartość remanentu początkowego. W przypadku gdy wartość remanentu początkowego jest wyższa od remanentu końcowego, dochód ustala się jako różnicę między przychodem a kosztami uzyskania, pomniejszoną o różnicę pomiędzy wartością remanentu początkowego i końcowego.

Wartość remanentu początkowego i końcowego uwzględniana jest w bilansie firmy i ma wpływ na wysokość kosztów uzyskania przychodów poniesionych w danym okresie podatkowym.