WNT czyli Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów

Polscy przedsiębiorcy często decydują się na zakup towarów z krajów Unii Europejskiej. Jednak czy w każdym przypadku mają wówczas do czynienia z wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów? Warto dowiedzieć się, jakie warunki należy spełnić, by transakcje zostały uznane za WNT oraz w jaki sposób ustalić podstawę opodatkowania. 

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów polega na nabyciu prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, które w wyniku dokonanej dostawy są wysyłane lub transportowane na terytorium Polski przez przedsiębiorcę z innego państwa należącego do Unii Europejskiej.

Uznanie za WNT wymaga spełnienia warunków wyznaczonych w ustawie o VAT, które dotyczą statusu nabywcy oraz dostawcy. Zgodnie z artykułem 9 powyższego aktu prawnego, przepisy mają zastosowanie, gdy nabywcą jest polski podatnik VAT wykonujący samodzielnie działalność gospodarczą lub  podatnik od wartości dodanej,  a nabyte towary mają służyć prowadzonej przez niego działalności. Nabywcą może być także osoba prawna niebędąca podatnikiem. Natomiast podmiot dokonujący dostawy towarów powinien być podatnikiem VAT lub podatnikiem od wartości dodanej. Z WNT mamy do czynienia także w przypadku, gdy towar został nabyty od kontrahenta nieposiadającego numeru VAT UE, gdyż nie jest wymagana rejestracja dla potrzeb transakcji wewnątrzwspólnotowych. W przypadku nabycia nowych środków transportu, podmioty mogą mieć inny status niż wskazują powyższe przepisy. Zatem przykładowo nabywca może być osobą fizyczną.

Obowiązek opodatkowania WNT

Opodatkowanie wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów następuje w kraju nabywcy. Zatem podatnik zobowiązany jest do ustalenia i naliczenia podatku zgodnie z polskim prawem. Co do zasady obowiązek podatkowy powstaje do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu dokonania dostawy. Jeśli kontrahent wystawi wcześniej fakturę, obowiązek powstaje w miesiącu wystawienia faktury. Brak faktury zobowiązuje do zastosowania się do zasad ogólnych. Natomiast posiadanie innego dokumentu potwierdzającego sprzedaż nie ma znaczenia dla ustalenia terminu powstania obowiązku podatkowego.

Podstawę opodatkowania stanowi kwota, którą zobowiązał się zapłacić nabywca. Może być ona powiększona o podatki, cła, opłaty oraz inne należności związane z nabyciem towarów z wyłączeniem cła, a także wydatki dodatkowe (np. prowizje, koszty transportu). Przewidziana jest także możliwość zmniejszenia podstawy opodatkowania o udzielone rabaty, udokumentowaną wartość zwróconej akcyzy, dotacje, subwencje, zwrot towarów. Do 1 stycznia 2013 r. nabywca był zobowiązany do wystawienia faktury wewnętrznej. Obecnie nie jest ona obowiązkowa, a VAT można rozliczyć za pomocą innych dokumentów (np. faktury wystawionej przez kontrahenta). Generalnie WNT rozlicza się w jednej deklaracji VAT po stronie podatku należnego oraz naliczonego. Ponieważ dane podatki są sobie równe, nie występuje obciążenie VAT z tytułu transakcji wewnątrzwspólnotowej.

Należy także pamiętać, iż od 2014 r. zostaną zlikwidowane faktury wewnętrzne.

Wyłączenia WNT

WNT nie dotyczy wszystkich towarów, wyłączeniem objęte są:

  • monety, waluty i banknoty używane jako prawny środek płatniczy,
  • towary przeznaczone do użytku m.in. przez obce przedstawicielstwa dyplomatyczne, misje dyplomatyczne, urzędy konsularne państw obcych (art. 80 ustawy o VAT),
  • dostawy armatorom morskim, dostawy części transportu morskiego, lotniczego, czy też służących bezpośrednio zaopatrzeniu statków (art. 83 ust. 1 pkt 1,3,6,10,18 ustawy o VAT).
  • Jeżeli całkowita wartość wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na terytorium kraju nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym kwoty 50.000 zł.

Za WNT nie uważa się towarów nabywanych przez:

  • rolników ryczałtowych nabywane w celu prowadzonej działalności rolniczej;
  • podatników, którym nie przysługuje prawo obniżenia podatku należnego o naliczony;
  • podatników zwolnionych od podatku, u których wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 150.000 zł oraz podatników rozpoczynających wykonywanie działalności gospodarczej w trakcie roku podatkowego, których prognozowana sprzedaż nie przekracza proporcjonalnie do czasu prowadzenia działalności, kwoty 150.000zł.

WNT  nie stosuje się także, gdy dostawa towarów:

  • nie będzie stanowić u podatnika podstawy podatku od wartości dodanej (np. nabycie nieodpłatne). Warto jednak zwrócić uwagę, iż niektóre nieodpłatne przemieszczenia są uznane za WNT, dotyczą one przemieszczenia własnych towarów. Ponadto za WNT nie uważa się transakcji dokonanej przez podmiot zwolniony z VAT na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 lub podatnika podatku od wartości dodanej, dla którego stosowane są podobne zwolnienia z wyłączeniem dostawy nowych środków transportu - polega na instalowaniu lub montowaniu danych towarów, z próbnym uruchomieniem lub bez niego, przez dokonującego ich dostawy lub przez podmiot działający na jego rzecz;

  • dotyczy towarów identyfikowanych jako dzieła sztuki, przedmioty kolekcjonerskie, antyki oraz towary używane w świetle ustawy o VAT (art. 120 ust.1), gdy opodatkowane są podatkiem od wartości dodanej na terytorium państwa członkowskiego na zasadach odpowiadających regulacjom zawartym w art. 120 ust. 4 i 5, a jednocześnie nabywca posiada dokumenty potwierdzające nabycie towarów zgodnie z powyższymi zasadami, a także w przypadku gdy dostawa dokonywana jest przez organizatora aukcji (licytacji) oraz zastosowano szczególne zasady opodatkowania obowiązujące w państwie członkowskim, stosowane do dostaw towarów dokonywanych przez organizatora aukcji (licytacji) - udokumentowane jednoznacznie przez nabywcę.