Nowelizacja ustawy o VAT - najważniejsze fakty

Wchodząca w życie pierwszego stycznia 2014 roku nowelizacja ustawy o VAT regulującej kwestie związane z podatkami od towarów i usług będzie miała spory wpływ na zasady wystawiania faktur. Zmiany mają być doniosłe - dokument bez obowiązkowych elementów określonych przez nowelizację nie będzie formalnie fakturą. 

Nowelizacja ustawy o VAT - jakie dane będą obowiązkowe?

Do tej pory formalne zasady tworzenia faktur nie były regulowane przez ustawę o podatku VAT. Obowiązujących norm trzeba było szukać w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług.

Obowiązujące od przyszłego roku przepisy jasno i precyzyjnie opisują strukturę pełnoprawnej faktury. Artykuł 2 ustawy o VAT w punkcie 31 mówi, że fakturą jest dokument papierowy lub elektroniczny, który zawiera dane przewidziane przez ustawę oraz stworzone na jej bazie regulacje. Kolejny punkt artykułu definiuje fakturę elektroniczną: jest to faktura wystawiona i otrzymana w dowolnej formie elektronicznej.

Struktura faktury

Oto wykaz obligatoryjnych informacji, jakie musi posiadać każda faktura, na podstawie art. 106e ust. 1:

  • dokładna data wystawienia,
  • kolejny numer nadany w ramach jednej lub więcej serii, który w sposób jednoznaczny identyfikuje fakturę,
  • imiona i nazwiska (lub nazwy) i adresy podatnika oraz nabywcy produktów/usług,
  • numer NIM podatnika i nabywcy,
  • data wykonania usługi/dostawy lub otrzymania zapłaty (jeśli jest ona różna od daty wystawienia faktury),
  • nazwa (rodzaj) towaru lub usługi,
  • zakres zrealizowanych usług albo ilość/liczba/miara dostarczonych produktów,
  • cena jednostkowa netto (bez VAT) towaru/usługi,
  • kwoty obniżek/upustów - w tym także rabaty związane z wcześniejszą zapłatą (jeśli nie zostały zawarte w cenie jednostkowej netto),
  • wartość netto objętych transakcją sprzedanych towarów/zrealizowanych usług,
  • stawka podatku,
  • suma wartości transakcji netto z wyszczególnieniem sprzedaży objętej określonymi stawkami VAT oraz zwolnionej od podatku,
  • kwota VAT od sumy wartości transakcji netto z wyszczególnieniem kwot dotyczących określonych wysokości podatku,
  • kwota należnych pieniędzy ogółem.

Ustęp 1 artykułu 106e ustawy w następnych punktach określa też dodatkowe informacje, które są obowiązkowe dla faktur wystawianych w wyróżnionych sytuacjach. Mowa tu m.in. o zapisie “metoda kasowa”, który powinien znajdować się na fakturach małego podatnika rozliczającego się tym sposobem oraz o wzmiance na temat samofakturowania, jeśli fakturę za zgodą sprzedawcy wystawia kupujący.

Ustawa reguluje kwestie tego, czego na fakturze nie powinno się umieszczać, a także wymienia dane, które na dokumencie (w pewnych przypadkach) znajdować się nie muszą. Jeśli chodzi o tę pierwszą sprawę, obowiązujące przepisy znajdziemy w artykule 106e ust. 4 - ustawodawca wymienia tam trzy sytuacje:

  • gdy to nabywca towaru/usługobiorca ma obowiązek rozliczenia podatku VAT. Wtedy sprzedawca/usługodawca na wystawianej przez niego fakturze nie powinien określać: stawki podatku, sumy wartości transakcji netto z wyszczególnieniem sprzedaży objętej określonymi stawkami VAT oraz zwolnionej od podatku oraz kwoty VAT od sumy wartości transakcji netto z wyróżnieniem kwot dotyczących określonych wysokości podatku;

  • kiedy osoba prawna, jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej, osoba fizyczna niebędąca podatnikiem - dokonuje okazjonalnie wewnątrzwspólnotowej dostawy nowych środków transportu. Wtedy na fakturze nie powinno się wpisywać numeru NIP;

  • gdy podatnik ma obowiązek wystawienia faktury (na zlecenie nabywcy/usługobiorcy) w wypadku transakcji zwolnionej z VAT na podstawie artykułu 43 ust. 1, 113 ust. 1 i 9 bądź regulacji wydanych na bazie artykułu 82 ust. 3. Wtedy na fakturze nie powinno się umieszczać: stawki podatku, sumy wartości transakcji netto z wyszczególnieniem sprzedaży objętej określonymi stawkami VAT i zwolnionej od podatku, oraz kwoty VAT od sumy wartości transakcji netto z wyszczególnieniem kwot dotyczących określonych wysokości podatku.

Zapisy, które w określonych sytuacjach nie muszą (ale mogą) być umieszczane na fakturze, można znaleźć w artykule 106e ust. 5. Identycznie, jak w wyżej opisanych regulacjach, tutaj także ustawodawca wyróżnił trzy przypadki:

  • gdy podatnik ma siedzibę/stałe miejsce prowadzenia działalności na terenie Polski i dostarcza towary/świadczy usługi na obszarze innego kraju UE. Wtedy na fakturze nie trzeba umieszczać: kwot obniżek/upustów - w tym także rabatów związanych z wcześniejszą zapłatą (jeśli nie zostały zawarte w cenie jednostkowej netto), stawki podatku, sumy wartości transakcji netto z wyszczególnieniem sprzedaży objętej określonymi stawkami VAT i zwolnionej od podatku, oraz kwoty VAT od sumy wartości transakcji netto z wyróżnieniem kwot dotyczących określonych wysokości podatku;

  • gdy podatnik sprzedaje towary/świadczy usługi odbiorcom z państw spoza UE. W takiej sytuacji na fakturze nie są konieczne: NIP nabywcy towarów/odbiorcy usług, stawka podatku, suma wartości transakcji netto z wyszczególnieniem sprzedaży objętej określonymi stawkami VAT i zwolnionej od podatku, oraz kwota VAT od sumy wartości transakcji netto z wyróżnieniem kwot dotyczących określonych wysokości podatku;