Obowiązki związane z BHP w małej firmie

Osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą często nie zastanawia się nad kwestią BHP w swojej firmie. Dopóki pracuje sama - nie grożą jej żadne negatywne konsekwencje. Jednak w momencie, gdy zaczyna zatrudniać pracowników, pojawiają się dodatkowe obowiązki związane z zapewnieniem odpowiednich warunków pracy oraz spełnieniem ogólnych zasad BHP. Warto o tym pamiętać, ponieważ ewentualne wypadki przy pracy mogą skutkować dużymi stratami dla firmy, a co najgorsze utratą zdrowia lub nawet życia pracownika. Sprawdź, jakie obowiązują zasady BHP w małej firmie!

BHP w jednoosobowej firmie

Jednoosobowych działalności gospodarczych, w których nie ma zatrudnionych pracowników, nie obowiązują wymogi BHP. Właściciel takiej firmy nie jest zobowiązany do przeprowadzania ocen ryzyka zawodowego związanego z prowadzoną działalnością, robienia okresowych badań lekarskich, sporządzania instrukcji stanowiskowych.

Nawet w sytuacji, gdy przedsiębiorcy takiemu pomaga współmałżonek albo osoba z I grupy pokrewieństwa, nie spoczywają na nim obowiązki wykonywania zadań związanych z BHP. Wynika to z obowiązujących przepisów - małżonkowie prowadzący wspólnie gospodarstwo domowe, w opisanej wyżej sytuacji nie muszą nawiązywać formalnych stosunków pracy, co oznacza, że na właściciela nie spadają również obowiązki związane z zapewnieniem warunków BHP.

W przypadku, gdy osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą zdecyduje się na zatrudnienie pracownika, sytuacja ulega zmianie - na właściciela nakładane są dodatkowe obowiązki, ponieważ staje się pracodawcą.

BHP w małej firmie

Jeżeli przedsiębiorca zatrudni pracownika na podstawie umowy o pracę, staje się pracodawcą i zaczynają go obowiązywać przepisy wynikające z Kodeksu pracy, w tym te dotyczące BHP.

Mimo tego, że regulacje prawa pracy przewidują mniej rygorystyczne podejście do małych firm w przypadku chociażby obowiązku tworzenia regulaminu pracy i wynagradzania to jednak w odniesieniu do spraw BHPprawo pracy jest znacznie bardziej rygorystyczne.

Bez względu więc na stan załogi, każdy pracodawca musi stosować przepisy powszechnie obowiązujące.

Uwaga!

Zawsze pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan BHP w zakładzie pracy, nawet jeśli zadania z tym związane zleci pracownikowi.

Ustawowym obowiązkiem pracodawcy jest organizowanie szkoleń BHP dla pracowników - muszą się one odbywać w ich godzinach pracy oraz na koszt pracodawcy. Do szkoleń obowiązkowych należą:

  • szkolenie wstępne organizowane przy zatrudnieniu nowego pracownika, zawierające podstawowe informacje na temat zasad BHP oraz z instruktarzu stanowiskowego,

  • szkolenia okresowe.

Szczegóły dotyczące tego tematu zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Innym obowiązkiem pracodawcy jest profilaktyczna ochrona zdrowia, w ramach której wymaga się przeprowadzenia badań lekarskich:

  • wstępnych,

  • okresowych,

  • kontrolnych.

Najważniejsze obowiązki związane z BHP w małej firmie zatrudniającej pracowników zawarte zostały w art. 207 par. 2 Kodeksu pracy. W myśl tych przepisów pracodawca powinien:

  • organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy,

  • zapewnić przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,

  • wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń,

  • zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy,

  • zapewniać wykonanie zaleceń społecznego inspektora pracy.

Ponadto, jeżeli specyfika obowiązków pracownika polega na pracy z czynnikami szkodliwymi lub niebezpiecznymi, bezwzględnie należy zapewnić mu środki ochrony indywidualnej.

Kodeks pracy nakłada na pracodawcę obowiązek wyznaczenia pracownika odpowiedzialnego za udzielanie pierwszej pomocy oraz wykonywanie działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników. Taką osobą może być oczywiście pracodawca, jeśli posiada wiedzę oraz umiejętności w tym obszarze. Ponadto w miejscu pracy powinny być zapewnione środki niezbędne do udzielenia pierwszej pomocy - np. apteczka. Powinna się ona znajdować w miejscu ogólnodostępnym, a obok niej powinna znajdować się lista osób przeszkolonych z zasad udzielania pierwszej pomocy.

To tylko niektóre z obowiązków spoczywających na osobie prowadzącej własną działalność, zatrudniającej pracowników. Tematyka związana z BHP jest obszerna i zależy od rodzaju prowadzonej działalności, liczby zatrudnionych pracowników oraz skali działalności firmy. Niepokojące są wyniki badań i statystyki pokazujące, że w małych przedsiębiorstwach stan bezpieczeństwa i higieny pracy często jest gorszy niż np. w dużych korporacjach, mimo że wydaje się, że kwestia zapewnienia bezpieczeństwa jest oczywista i niezbędna. Dobrym rozwiązaniem może okazać się skorzystanie z pomocy specjalistów, mimo że usługi przez nich świadczone są często bardzo drogie. Jednak należy pamiętać, że zapewnienie odpowiednich warunków pracy niewątpliwie wpłynie korzystnie na stan psychiczny i fizyczny pracowników, a przez to również na zysk firmy.

Drobne ustępstwa w zakresie BHP w małej firmie

Istotne jest, że zatrudnienie pracowników nie powoduje konieczności stworzenia służby BHP czuwającej nad przestrzeganiem przepisów z zakresu BHP. Bezwzględnie wymogiem tworzenia takiej służby obarczeni są pracodawcy zatrudniający więcej niż 100 pracowników. Zadania służby bhp w zakładach do 100 pracowników mogą być natomiast powierzone pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy - w ramach tego samego stosunku pracy - lub np. zlecić je specjalistycznej firmie. W określonych przypadkach właściciel może prowadzić te sprawy sam.

Należy jednak pamiętać, że niektóre obszary związane z BHP wymagają posiadania odpowiednich kwalifikacji, nie mówiąc już o posiadaniu specjalistycznej wiedzy.

W przypadku, gdy przedsiębiorca zdecyduje się na prowadzenie spraw BHP w swojej firmie na własną rękę, musi pamiętać, że konieczne jest spełnienie warunków określonych w przepisach. Zgodnie z nimi, aby właściciel firmy mógł samodzielnie prowadzić zadania i dokumentację BHP:

  • musi posiadać odpowiednie szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy,

  • liczba zatrudnionych przez niego pracowników nie może przekraczać 10 osób,

  • zatrudnia do 20 pracowników, przy czym jego działalność jest zakwalifikowana do grupy działalności, dla której ustalono nie wyższą niż trzecią kategorię ryzyka w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.