Poradnik Przedsiębiorcy

Wspólne rozliczenie z małżonkiem i ulga dla rodzin 4+ a Polski Ład

Polski Ład wprowadził modyfikacje, które dotyczą nie tylko przedsiębiorców, ale również osób fizycznych będących w związkach małżeńskich lub wychowujących dzieci. W artykule przeanalizujemy wspólne rozliczenie z małżonkiem i możliwość skorzystania z ulgi na dziecko na podstawie przepisów które będą obowiązywały od rozliczenia za 2021 rok, czyli w zeznaniach rocznych składanych już w 2022 roku!

Wspólne rozliczenie z małżonkiem – co się zmienia?

Wspólne rozliczenie z małżonkiem jest możliwe pod warunkiem, że istnieje między nimi wspólność majątkowa, która nie ustanie w trakcie roku podatkowego. Dzięki temu małżonkowie nie muszą pozostawać w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, tak jak miało to miejsce dotychczas. Należy jednak zwrócić uwagę na dokładne brzmienie art. 6 ust. 2 ustawy o PIT, zgodnie z którym wspólne rozliczenie dotyczy małżonków w związku małżeńskim i we wspólności majątkowej:

  • pozostających przez cały rok podatkowy albo

  • od dnia zawarcia związku małżeńskiego do ostatniego dnia roku podatkowego – w przypadku gdy związek małżeński został zawarty w trakcie roku podatkowego.

Powyższe oznacza, że w przypadku rozwodu w trakcie roku podatnicy nie mogą rozliczać się wspólnie za tę część roku, w której pozostawali w związku małżeńskim.

Warunkiem wspólnego rozliczenia z małżonkiem jest złożenie wspólnego wniosku w ramach zeznania rocznego. Dokument ten stanowi zaznaczenie informacji o wspólnym rozliczeniu na formularzu zeznania – nie składa się w tym celu dodatkowych pisemnych wniosków do naczelnika urzędu skarbowego. Wspólne rozliczenie możliwe jest w ramach zeznania rocznego PIT-36 lub PIT-37 w zależności od formy opodatkowania uzyskiwanych przychodów.

Przykład 1.

Pani Natalia i pan Marcel zawarli związek małżeński 15 listopada 2021 roku. Czy wspólne opodatkowanie małżonków w zeznaniu rocznym za 2021 rok jest możliwe?

Tak, jeżeli małżonkowie pozostawali we wspólności majątkowej od dnia zawarcia małżeństwa do końca roku, którego rozliczenie dotyczy, to na skutek zmian wprowadzonych w ramach Polskiego Ładu mogą rozliczyć się wspólnie za 2021 rok.

Przykład 2.

Pani Halina i pan Bartłomiej od 2015 roku są w związku małżeńskim. W połowie 2021 roku zdecydowali się na rozdzielność majątkową. Czy mogą rozliczyć się wspólnie na jednym zeznaniu rocznym za 2021 rok?

Nie, z racji tego, że w okresie trwania związku małżeńskiego w roku, za który składają zeznanie roczne, nie ma między nimi wspólności majątkowej.

Zgodnie z art. 70 ustawy wprowadzającej Polski Ład zmiany wdrażane ustawą dotyczą dochodów wymienionych w art. 6 ust. 2, 3a i 8 ustawy o PIT, które uzyskane zostały już od 1 stycznia 2021 roku.
Oprócz wspólności majątkowej małżonków, zgodnie z art. 6 ust. 8 ustawy o PIT, wspólne rozliczenie jest możliwe, jeżeli żaden z małżonków nie podlega opodatkowaniu:

  • podatkiem liniowym;

  • ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych z wyjątkiem najmu prywatnego;

  • na zasadach wynikających z ustawy o podatku tonażowym lub ustawy o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.

Wspólne rozliczenie z małżonkiem za 2021 rok jest możliwe również wtedy, gdy w trakcie roku doszło do zawarcia związku małżeńskiego, a przed złożeniem zeznania rocznego jeden z małżonków zmarł.

Polski Ład zmienił również sposób ustalania podatku w przypadku wspólnego rozliczania małżonków. Tak jak dotychczas podstawą opodatkowania jest połowa sumy dochodów małżonków po odliczeniu przez każdego z nich kwot zmniejszających dochód. Natomiast podatek określa się w podwójnej wysokości. Należy jednak zwrócić uwagę na nową ulgę wprowadzoną wraz z Polskim Ładem. Jest to tzw. ulga dla klasy średniej, która także przysługuje małżonkom rozliczającym się wspólnie. Zgodnie z art. 26 ust. 4c ustawy o PIT każdy z małżonków może odliczyć ulgę od połowy sumy łącznych przychodów uzyskanych przez nich w roku podatkowym. Przy czym rozliczenie ulgi dla klasy średniej będzie u małżeństwa dokonywane dopiero po odrębnym obliczeniu ich indywidualnych przychodów. Aktualnie nie wszystko jest jasne: przykładowo, jak postąpić w sytuacji, gdy jeden z małżonków zarabia, mieszcząc się w limicie, a drugi nie zarabia wcale. Dlatego oczekujemy na wyjaśnienia Ministerstwa Finansów m.in. w tym zakresie.
Ulga dla klasy średniej obowiązuje w odniesieniu do przychodów uzyskanych od 1 stycznia 2022 roku. Z ulgi w ramach zeznania rocznego małżonkowie mogą więc skorzystać, dopiero składając zeznanie za 2022 rok w roku 2023.
Kolejną zmianą, która obowiązuje od 1 stycznia 2022 roku, czyli uwzględnianą w zeznaniu rocznym za 2022, jest brak możliwości wspólnego rozliczenia z samotnie wychowywanym dzieckiem na skutek uchylenia art. 26 ust. 4 ustawy o PIT. W zamian za to ustawodawca wprowadził dodatkowe odliczenie od podatku z tego tytułu. Zasady funkcjonowania odliczenia znajdują się w art. 27ea ustawy o PIT, zgodnie z którym wysokość odliczenia to maksymalnie 1500 zł. Jest ona stała i nie zależy od uzyskanych przychodów.
Małżonkowie rozliczający się wspólnie lub niepozostający w związku małżeńskim, ale wychowujący co najmniej jedno dziecko z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym, nie mają prawa do skorzystania z odliczenia 1500 zł.
Powyższe odliczenie przysługuje tylko w sytuacji, gdy łącznie zostaną spełnione trzy warunki:

  1. rodzic lub opiekun jest:

  • panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką albo rozwodnikiem;

  • osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów;

  • osobą pozostającą w związku małżeńskim z osobą pozbawioną praw rodzicielskich lub odbywającą karę pozbawienia wolności, oraz

  1. rodzic lub opiekun samotnie wychowuje dzieci:

  • małoletnie;

  • pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną;

  • pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w krajowych lub zagranicznych przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, jeżeli w roku podatkowym dzieci te:

    • nie uzyskały przychodów opodatkowanych podatkiem liniowym lub ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych (z wyjątkiem najmu prywatnego);

    • nie podlegały opodatkowaniu na zasadach wynikających z Ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 roku o podatku tonażowym lub Ustawy z dnia 6 lipca 2016 roku o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych;

    • nie uzyskały dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach ogólnych (skala podatkowa) lub 19% podatkiem od dochodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych lub dotyczących upadłości konsumenckiej i ulgi na powrót, w łącznej wysokości przekraczającej 3089 zł, z wyjątkiem renty rodzinnej, oraz

Limit przychodów uzyskiwanych przez dziecko został określony w stałej kwocie 3089 zł. Dotychczas był on uzależniony od wyniku: kwota zmniejszająca podatek * 17%, co było problematycznym wyliczeniem dla podatników.

  1. rodzic lub opiekun podlega:

  • nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu albo

  • ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, jeżeli:

    • ma miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej, oraz

    • osiągnął podlegające opodatkowaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przychody w wysokości stanowiącej co najmniej 75% całkowitego przychodu osiągniętego w danym roku podatkowym, oraz

    • udokumentował certyfikatem rezydencji miejsce zamieszkania dla celów podatkowych.

Z odliczenia może skorzystać tylko jeden z rodziców albo opiekunów prawnych. Jeżeli osoby te nie mogą się porozumieć, kto z nich zastosuje odliczenie, wówczas ustawowo przysługuje ono temu z podatników, u którego dziecko ma miejsce zamieszkania.

Ulga na dziecko w zeznaniu rocznym, tzw. ulga dla rodzin 4+

Polski Ład wprowadza dodatkową ulgę dla rodzin, w której znajduje się minimum czworo dzieci. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy o PIT zwolnione z podatku dochodowego są przychody podatnika do wysokości 85 528 zł, jeżeli w danym roku podatkowym:

  • sprawował władzę rodzicielską lub był opiekunem prawnym nad co najmniej czwórką dzieci – jeżeli dzieci z nim zamieszkiwały, lub

  • sprawował funkcję rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą, lub

  • wykonywał ciążący na nim obowiązek alimentacyjny – w przypadku dzieci pełnoletnich, lub

  • sprawował funkcję rodziny zastępczej.

Z ulgi dla rodzin 4+ mogą skorzystać podatnicy prowadzący działalność opodatkowaną na zasadach ogólnych, podatkiem liniowym lub ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.
Co ważne, aby dzieci mogły zostać uwzględnione przy weryfikacji realizacji wskazanych wyżej warunków, zgodnie z art. 27ea ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT muszą spełniać przynajmniej jeden z poniższych, czyli być:

  • małoletnie;

  • pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymują zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną;

  • pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w krajowych lub zagranicznych przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, jeżeli w roku podatkowym dzieci te:

    • nie uzyskały przychodów opodatkowanych podatkiem liniowym lub ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych (z wyjątkiem najmu prywatnego);

    • nie podlegały opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy o podatku tonażowym lub ustawy o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych;

    • nie uzyskały dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b lub przychodów, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152, w łącznej wysokości przekraczającej 3089 zł, z wyjątkiem renty rodzinnej.

Zgodnie z informacjami podanymi na stronie biznes.gov.pl w zakładce poświęconej zmianom w zakresie Polskiego Ładu znajduje się następująca informacja: „Rodzice, którzy rozliczają się na zasadach ogólnych (według skali podatkowej), dzięki reformie Polskiego Ładu też będą korzystać z 30 tys. zł kwoty wolnej. Oznacza to, że rodzic, który rozlicza się na zasadach ogólnych, nie będzie płacić PIT przy dochodzie do 115 528 zł. Przy wspólnym rozliczeniu małżonków kwota bez PIT wynosić będzie 231 056 zł”. Należy to rozumieć tak, że ulga funkcjonuje od dochodu ponad kwotę wolną od opodatkowania.