Brutto, netto - sprawdź, gdzie znikają twoje pieniądze

Minimalne wynagrodzenie za pracę w 2016 roku wynosi 1850 zł brutto. Oznacza to, że jest to najniższe możliwe wynagrodzenie, jakie pracodawca może wypłacić pracownikowi zatrudnionemu na umowę o pracę na cały etat. Ile “na rękę” dostanie pracownik? Okazuje się, że dla wielu odpowiedź nie będzie łatwa. Bowiem wielu Polaków nie potrafi wyjaśnić, czym różni się wynagrodzenie brutto od wynagrodzenia netto. Dlatego postanowiliśmy to wyjaśnić w niniejszym artykule. Brutto, netto - poznaj różnice!

Co składa się na pensję brutto?

Całkowity koszt zatrudnienia pracownika, jaki ponosi pracodawca, to wynagrodzenie brutto oraz składki ZUS obciążające pracodawcę. Oba rodzaje należności są kosztem uzyskania przychodu przedsiębiorstwa. Składki ZUS są potrącane z wynagrodzenia pracownika jak również z kieszeni przedsiębiorcy. W praktyce musi pokrywać je przedsiębiorca, to on jest odpowiedzialny za uregulowanie należności, pracownik nie może uniknąć płacenia podatków i składek. Na umowie o pracę pracownik ma podane wynagrodzenie brutto a kwota, którą dostaje na konto jest dużo niższa. Gdzie znikają nasze pieniądze? Pracodawca zobowiązany jest odprowadzać od naszej pensji składki na:

  • ubezpieczenie społeczne,

  • ubezpieczenie zdrowotne,

  • podatek dochodowy.

Wartość potrącanych składek określa poniższa tabela: 

Rodzaj składki

Stopy procentowe

Pokrywa pracodawca

Pokrywa pracownik

na ubezpieczenie wypadkowe

0,40%-8,12%

-

0,40%-8,12%

na ubezpieczenie chorobowe

2,45%

2,45%

-

na ubezpieczenie rentowe

8,00%

1,5%

6,5%

na ubezpieczenie emerytalne

19,52%

9,76%

9,76%

 

Zróżnicowanie stóp procentowych regulują przepisy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. 

Ważne!

Przy obliczaniu wynagrodzenia netto od wynagrodzenia brutto należy odjąć wartość składek na ubezpieczenia społeczne, które pokrywa pracownik.

Jak ustalić, ile będzie wynosiło wynagrodzenie netto

Aby obliczyć, ile faktycznie wpłynie na nasze konto, od wynagrodzenia brutto należy odjąć także składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Składka zdrowotna wynosi 9%, oblicza się ją od pensji pomniejszonej o składki na ubezpieczenia społeczne.

Od tej zasady jest wyjątek. Jeśli obliczona składka byłaby większa od zaliczki na podatek dochodowy, należy ją obniżyć do wysokości zaliczki. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w momencie gdy składka zdrowotna obliczona przez płatnika jest wyższa od obliczonego podatku, składkę obliczoną obniża się do wysokości zaliczki na podatek. Dzieje się tak w przypadku pracowników o niewielkich dochodach. Od podatku odejmuje się składkę na ubezpieczenie zdrowotne, w kwocie nieprzekraczającej 7,75% podstawy wymiaru, natomiast z wynagrodzenia pracownika pobiera się składkę zdrowotną w wysokości 9% podstawy wymiaru.

Przykład 1.

Wynagrodzenie pracownika zatrudnionego na część etatu wynosi 840 zł brutto, ile wyniesie składka zdrowotna?

zaliczka na podatek dochodowy wyniosła 64,19 zł,

obliczamy składkę zdrowotną wg 9% - 65,24 - składka przekroczyła zaliczkę na podatek dochodowy,

zmniejszamy do wartości zaliczki, czyli 64,19 zł,

mnożymy 7,75% razy kwotę składki 64,19 - 56,18 zł,

odejmujemy 64, 19 minus 56, 18 - 8,00 - kwota do zapłacenia.

Jak obliczyć zaliczkę na podatek dochodowy?

Aby obliczyć ile wyniesie zaliczka na podatek dochodowy, należy:

  1. Od wynagrodzenia brutto odjąć składki na ubezpieczenia społeczne,

  2. następnie od uzyskanej kwoty odjąć koszt uzyskania przychodów:
    - jeśli pracownik mieszka w miejscowości zakładu pracy - wynosi on 11,25 zł,
    - jeśli pracownik mieszka poza miejscowością zakładu pracy - wynosi on 139,06 zł.,

  3. kwotę zaokrągla się do pełnych złotych - jest to podstawa do obliczenia podatku dochodowego,

  4. podstawę do obliczenia podatku dochodowego należy przemnożyć przez 18 lub 32% w zależności od progu podatkowego,

  5. następnie odjąć kwotę wolną od podatku (46,33 zł) - tylko, gdy pracownik podpisał oświadczenie PIT-2,

  6. od obliczonego w ten sposób podatku odejmuje się składkę na ubezpieczenie zdrowotne, w kwocie nieprzekraczającej 7,75% podstawy wymiaru.

W praktyce mogą wystąpić trzy sytuacje obliczania zaliczki na podatek dochodowy i składki zdrowotnej:

  • składka zdrowotna w wysokości 9% jest niższa od zaliczki na podatek,

  • składka zdrowotna w wysokości 7,75% i 9% jest wyższa od zaliczki na podatek,

  • składka zdrowotna w wysokości 9% jest wyższa od zaliczki na podatek, a składka w wysokości 7,75% jest niższa od zaliczki.

Jak widać, samodzielne obliczanie może być kłopotliwe. Można jednak skorzystać z internetowych kalkulatorów wynagrodzeń.

Schemat wyliczenia wynagrodzenia

Aby lepiej wytłumaczyć sposób wyliczania wynagrodzeń, warto przeanalizować poniższy schemat.

Przykład 2.

W umowie mam zapisane 3200 zł brutto. Ile naprawdę dostanę na rękę?

Wynagrodzenie brutto 3200 zł będzie dzielić się następująco:

Podstawa ubezpieczenia zdrowotnego

2761,28

Koszty uzyskania przychodu

111,25

Podstawa opodatkowania

2650,00

Podatek

217,00

 

Ubezpieczenie Emerytalne (pracownik)

312,32

Ubezpieczenie Rentowe (pracownik)

48,00

Ubezpieczenie Chorobowe (pracownik)

78,40

Ubezpieczenie Zdrowotne

248,52

 

Ubezpieczenie Emerytalne (pracodawca)

312,32

Ubezpieczenie Rentowe (pracodawca)

208,00

Ubezpieczenie Wypadkowe (pracodawca)

61,76

Ubezpieczenie na Fundusz Pracy (pracodawca)

78,40

Ubezpieczenie na FGŚP (pracodawca)

3,20

Oznacza to, że całkowity koszt jaki ponosi pracodawca zatrudniający tego pracownika, wynosi 3863,68 zł. Wynagrodzenie netto, czyli wypłata która wpłynie na konto pracownika, wyniesie 2295,76 zł.

Warto zaznaczyć, że w skład wynagrodzenia brutto wchodzą także wszystkie:

  • premie,

  • dodatki,

  • nadgodziny,

  • wynagrodzenie chorobowe,

  • ekwiwalent za urlop.

Jednocześnie trzeba pamiętać, iż:

  • odprawy rentowe i emerytalne,

  • diety i zwrot kosztów podróży służbowej,

  • nagrody jubileuszowe,

  • odprawy

nie podlegają oskładkowaniu.