Poradnik Przedsiębiorcy

Obniżenie składki na ubezpieczenie zdrowotne do wysokości zaliczki na podatek dochodowy

Sposób ustalania zaliczki na podatek dochodowy od wynagrodzenia pracownika jest opisany w art. 32 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Oblicza się ją po pomniejszeniu przychodu ze stosunku pracy o potrącane składki na ubezpieczenia społeczne, a także o koszty uzyskania przychodów. Podatek dochodowy wpływa również na wysokość składki zdrowotnej. Niekiedy konieczne jest obniżenie składki na ubezpieczenie zdrowotne do wysokości zaliczki na podatek. W artykule przedstawimy sytuacje, w jakich zabieg taki ma zastosowanie.

Obliczanie zaliczki na podatek dochodowy

W celu ustalenia kwoty należnej zaliczki na podatek dochodowy obliczenia trzeba wykonać w ściśle określonej kolejności. Jest to ten sam schemat co wyliczanie wynagrodzenia pracownika od kwoty brutto do kwoty netto. Poniżej opisane zostały kolejne kroki w celu ustalenia zaliczki na podatek dochodowy pracownika.

Od przychodu ze stosunku pracy (wynagrodzenia brutto) należy obliczyć składki na ubezpieczenia społeczne, które stanowią 13,71% podstawy wymiaru. Od wynagrodzenia brutto odejmuje się obliczone składki na ubezpieczenia społeczne, a także kwotę kosztów uzyskania przychodów, która w zależności od tego, czy pracownik mieszka w miejscowości zakładu pracy, czy poza nią, wynosi odpowiednio 250 zł lub 300 zł. Ustalona liczba, zaokrąglona do pełnych złotych, stanowi podstawę do naliczenia podatku dochodowego, którą trzeba przemnożyć przez 17% lub 32% w zależności od tego, czy przekroczyło się pierwszy próg dochodów, a następnie pomniejszyć o kwotę wolną od podatku (jeżeli pracownik podpisał oświadczenie PIT-2), która wynosi 43,76 zł. Od obliczonego w ten sposób podatku odejmuje się składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie nieprzekraczającej 7,75% podstawy wymiaru, natomiast z wynagrodzenia pracownika pobiera się składkę zdrowotną w wysokości 9% podstawy wymiaru. Podstawą do obliczenia składki zdrowotnej jest zaś przychód ze stosunku pracy pomniejszony o składki na ubezpieczenia społeczne.

Przykład 1.

Obliczenie zaliczki na podatek dochodowy dla pana Jana, który w 2020 roku osiąga wynagrodzenie 4000 zł.

  1. Przychód – 4000,00 zł
  2. Składki na ubezpieczenie społeczne – 548,40 zł 
  3. Podstawa ubezpieczenia zdrowotnego (1.– 2.) – 3451,60 zł
  4. Koszty uzyskania przychodu – 250,00 zł
  5. Kwota zmniejszająca podatek – 43,76 zł
  6. Podstawa opodatkowania (1.– 2.– 4.) – 3202,00 zł
  7. Zaliczka na podatek (6. x 17% – 43,76) – 500,58 zł
  8. Składka na ubezpieczenie zdrowotne:
    • (3. x 9%) – 310,64 zł
    • (3. x 7,75%) – 267,50 zł
  9. Zaliczka na podatek podlegająca wpłacie do US (7.– 8.b) – 233,00 zł

Obniżenie składki na ubezpieczenie zdrowotne

W przypadku gdy pracownik osiągnął niższe dochody, na przykład z tytułu przepracowania tylko części miesiąca, lub gdy jest zatrudniony na część etatu, może pojawić się sytuacja, gdzie składkę zdrowotną trzeba będzie obniżyć do wysokości zaliczki na podatek dochodowy. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (dalej ustawy zdrowotnej) w momencie gdy składka zdrowotna obliczona przez płatnika jest wyższa od obliczonego podatku, należy zastosować obniżenie składki na ubezpieczenie zdrowotne do wysokości zaliczki na podatek. W przypadku obliczania zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych przez płatnika od przychodów stanowiących podstawę wymiaru składki, zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy zdrowotnej, składkę obliczoną za poszczególne miesiące obniża się do wysokości 0 zł.

Przykład 2.

Pani Anna jest zatrudniona na ⅕ etatu i co miesiąc osiąga wynagrodzenie w wysokości 640 zł. Obliczenie zaliczki na podatek dochodowy od niskiego wynagrodzenia wygląda następująco:

  1. Przychód – 640,00 zł
  2. Składki na ubezpieczenia społeczne – 87,74 zł
  3. Podstawa ubezpieczenia zdrowotnego – 552,26 zł
  4. Koszty uzyskania przychodu – 250,00 zł
  5. Kwota wolna od podatku – 43,76 zł
  6. Podstawa opodatkowania (1.– 2.– 4.) – 302,00 zł
  7. Zaliczka na podatek (6. x 17% – 43,76) – 7,58 zł 
  8. Składka na ubezpieczenie zdrowotne: 
    • (3. x 9%) = 49,70 zł → składka na ubezpieczenie zdrowotne obniżona do wysokości zaliczki 7,58 zł
    • (3. x 7,75%) = 42,80 zł → składka na ubezpieczenie zdrowotne obniżona do wysokości zaliczki 7,58 zł
  9. Zaliczka na podatek dochodowy podlegająca wpłacie do US (7.– 8.b) – 0,00 zł

Kwota 7,58 zł zostanie odliczona przy ustalaniu wynagrodzenia netto, a następnie wykazana jako składka do zapłaty w imiennym raporcie RCA pracownika.

Warto wspomnieć, że w praktyce istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia trzech sytuacji obliczania zaliczki na podatek dochodowy, gdzie wystąpi obniżenie składki na ubezpieczenie zdrowotne:

  1. jeżeli zaliczka na podatek jest mniejsza lub równa 0, wówczas składka zdrowotna 9% obniżana jest do zera;
  2. składka zdrowotna w wysokości 7,75% i 9% jest wyższa od zaliczki na podatek – wtedy obie wartości obniża się do wysokości zaliczki na podatek;
  3. składka zdrowotna w wysokości 9% jest wyższa od zaliczki na podatek, a składka w wysokości 7,75% jest niższa od zaliczki – wówczas obniżeniu do wysokości zaliczki na podatek podlega jedynie składka 9%; składka 7,75% pozostaje w takiej wysokości jak wyliczono ją pierwotnie.

Obniżenie składki zdrowotnej w przypadku zwolnienie z PIT

Jedna z nietypowych sytuacji, kiedy może wystąpić obniżenie składki na ubezpieczenie zdrowotne do wysokości zaliczki, wystąpi podczas obliczania wynagrodzenia pracownika korzystającego ze zwolnienia z PIT. Mimo że w tym przypadku pracodawca nie pobiera podatku, ma obowiązek „sztucznego” wyliczenia zaliczki właśnie na cele ustalenia wysokości składki zdrowotnej. Potwierdza to art. 83 ust. 2a ustawy zdrowotnej.

Art. 83 ust. 2a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych:
„W przypadku gdy składka na ubezpieczenie zdrowotne obliczona od przychodu wolnego od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy [...] o podatku dochodowym od osób fizycznych jest wyższa od zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, którą płatnik obliczyłby, gdyby przychód ubezpieczonego nie był zwolniony od podatku dochodowego na podstawie tego przepisu, składkę obliczoną za poszczególne miesiące obniża się do wysokości tej zaliczki”.

Przykład 3.

Alicja jest zatrudniona na ¼ etatu jako pomoc biurowa. Ze względu na młody wiek jest uprawniona do skorzystania ze zwolnienia z PIT. Jej miesięczne wynagrodzenie wynosi 700 zł. Obliczenie zaliczki, którą Alicja zapłaciłaby, gdyby nie korzystała z ulgi dla młodych, wygląda następująco:

  1. Przychód – 700,00 zł
  2. Składki na ubezpieczenia społeczne – 95,97 zł
  3. Podstawa ubezpieczenia zdrowotnego – 604,03 zł
  4. Koszty uzyskania przychodu – 250,00 zł
  5. Kwota wolna od podatku – 43,76 zł
  6. Podstawa opodatkowania (1.– 2.– 4.) – 354,00 zł
  7. Hipotetyczna zaliczka na podatek (6. x 17% – 43,76) – 16,42 zł 
  8. Składka na ubezpieczenie zdrowotne:
    • (3. x 9%) = 54,36 → składka na ubezpieczenie zdrowotne obniżona do wysokości hipotetycznej zaliczki 16,42 zł
    • (3. x 7,75%) = 46,81 → składka na ubezpieczenie zdrowotne obniżona do wysokości hipotetycznej zaliczki 16,42 zł
  9. Zaliczka na podatek dochodowy podlegająca wpłacie do US (7.– 8.b) – 0,00 zł

Kwota składki zdrowotnej 16,42 zł zostanie odliczona przy ustalaniu wynagrodzenia netto, a następnie wykazana jako składka do zapłaty w imiennym raporcie RCA pracownika.

Zapłata obliczonych składek i zaliczki na podatek

Obliczone składki i zaliczki pracodawca wpłaca na konta odpowiednich organów. Składki ZUS są wykazywane na deklaracji ZUS DRA i raportach imiennych powinny zostać opłacone do 15. dnia kolejnego miesiąca. Kwoty przekazuje się na konto Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast kwotę zaliczki na podatek dochodowy za pracowników należy przekazać do 20. dnia kolejnego miesiąca na konto właściwego dla pracodawcy urzędu skarbowego. W tym wypadku nie ma obowiązku składania comiesięcznych deklaracji PIT-4. Informację o wpłaconych za pracowników zaliczkach składa się rocznie do końca stycznia kolejnego roku podatkowego na deklaracji PIT-4R.

Obniżenie składki na ubezpieczenie zdrowotne w systemie wFirma.pl

W systemie wFirma.pl istnieje możliwość generowania listy płac poprzez KADRY » LISTY PŁAC » ZBIORCZE » DODAJ » LISTĘ PŁAC, wybierając właściwy rodzaj listy.

Przy niskim wynagrodzeniu składka na ubezpieczenie zdrowotne zostanie automatycznie obniżona do wysokości zaliczki.

Dzięki intuicyjności systemu naliczenie wynagrodzeń przebiega w ekspresowym tempie. Co ważne, do wygenerowanej w wFirma.pl deklaracji DRA zostanie zaczytana wartość składki z listy płac.

Podczas rozliczania wynagrodzeń może na nas czekać kilka pułapek, na które zawsze należy zwracać uwagę. Obniżenie składki na ubezpieczenie zdrowotne do wysokości zaliczki jest jednym z takich przypadków. Warto wiedzieć, kiedy taka sytuacja będzie miała miejsce.