Opodatkowanie umów cywilnoprawnych

Jeśli pracodawca zawiera umowę cywilnoprawną (zlecenie, o dzieło) z osobą, która nie jest jego pracownikiem, to opodatkowanie umowy uzależnione jest od kwoty należności określonej w dokumencie. Jeżeli praca osoby zatrudnionej na umowie cywilnoprawnej pokrywa się z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, to wynagrodzenie uznawane będzie za przychód z działalności, opodatkowanie nastąpi w rozliczeniu działalności.

Umowy cywilnoprawne - zryczałtowany podatek dochodowy

Zryczałtowany podatek dochodowy jest obliczany od kwoty osiągniętego przychodu i wynosi 18%. Z tej formy opodatkowania można korzystać, jeśli określone w umowie wynagrodzenie nie przekracza 200 zł. Ponadto wykonawca umowy cywilnoprawnej nie może być pracownikiem zleceniodawcy. W takiej sytuacji pracodawca nie wystawia zleceniobiorcy żadnej informacji o osiągniętych przychodach, a wykonawca nie wykazuje osiągniętych z umów przychodów w zeznaniu rocznym. Należy pamiętać, że pracodawca pobiera zryczałtowany podatek dochodowy od przychodu, którego nie pomniejsza się o koszty uzyskania przychodu i składki na ubezpieczenia społeczne ani zdrowotne.

Przykład 1.

Pan Jan podpisał umowę zlecenie, w której wynagrodzenie zostało określone na 180 zł. Pan Jan nie posiada innego zatrudnienia. Zleceniodawca - płatnik rozliczył umowę, stosując zryczałtowany podatek dochodowy. Składniki wynagrodzenia wynoszą:

Brutto: 180 zł

Zryczałtowany podatek dochodowy 18%: 32,40 → 32 zł

Składki na ubezpieczenie społeczne (zleceniobiorca): 20,27 zł

Składki na ubezpieczenie zdrowotne (zleceniobiorca): 14,38 zł

Składki na ubezpieczenie społeczne (płatnik): 32,74 zł

Kwota wynagrodzenia do wypłaty (180 zł - 20,27 zł - 14,38 zł - 32,00 zł): 113,35 zł

Po zakończeniu roku podatkowego do końca stycznia  płatnik musi złożyć roczną deklarację PIT-8AR we właściwym urzędzie skarbowym.  W deklaracji tej zostaną wykazane wpłacone w ciągu roku kwoty zryczałtowanego podatku dochodowego.

Umowy cywilnoprawne - opodatkowanie na zasadach ogólnych

Jeśli wynagrodzenie określone w umowie cywilnoprawnej jest wyższe niż 200 zł, podlega ono opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Warto zaznaczyć, że pod uwagę brana jest kwota na umowie, nie wartość należności wypłaconych w danym miesiącu (jeśli zleceniodawca wypłaca pracownikowi wynagrodzenie na raty).

Przykład 2.

Pani Marta podpisała umowę zlecenia na okres dwóch miesięcy na kwotę 320 zł. Firma XYZ podzieliła wypłatę wynagrodzenia na 2 raty po 160 zł w każdym miesiącu. Przy opodatkowaniu tych należności został zastosowany podatek dochodowy obliczony na zasadach ogólnych, gdyż kwota wynagrodzenia określona w umowie jest wyższa niż 200 zł.

Przy opodatkowaniu na zasadach ogólnych stawka podatku również wynosi 18%. W podstawie obliczenia podatku należy jednak uwzględnić kwotę kosztów uzyskania przychodów w wysokości 20% uzyskanego przychodu pomniejszonego o składki na ubezpieczenie społeczne, do których zapłaty jest zobowiązany podatnik. Natomiast od ustalonej kwoty zaliczki na podatek dochodowy odejmowana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 7,75% podstawy wymiaru.

Przykład 3.

Pan Marek podpisał umowę zlecenie, w której kwota należności za wykonane zlecenie została określona na 800 zł. Nie posiada on innego zatrudnienia. Pracodawca rozliczył umowę, stosując opodatkowanie na zasadach ogólnych. Wynagrodzenie zostało wyliczone następująco:

Brutto: 800,00 zł

Składki na ubezpieczenie społeczne

  • zleceniobiorca: 90,08 zł

  • płatnik: 145,52 zł

Składka na ubezpieczenie zdrowotne (podstawa 709,92 zł)

  • 9% → 63,89 zł

  • 7,75% → 55,02 zł

Wyliczenie podatku

709,92 zł x 20% = 141,98 zł

800 zł - (90,08 zł +141,98 zł) = 567,94 → 568,00 zł

568,00 zł x 18% = 102,24 zł

102,24 zł - 55,02 (ubezpieczenie zdrowotne 7,75%) = 47,22 → 47,00 zł

Kwota do wypłaty

800 zł - (90,08 zł + 63,89 zł + 47,00 zł) = 599,03 zł

W podanych wyżej sytuacjach, po zakończeniu roku podatkowego, do końca stycznia, płatnik ma obowiązek przekazania do właściwego urzędu skarbowego deklaracji PIT-4R, w której zostaną wykazane wpłacone w ciągu roku podatkowego kwoty zaliczek na podatek dochodowy. Natomiast do końca lutego zleceniodawca ma obowiązek przekazania zarówno zleceniobiorcy, jak i do urzędu skarbowego deklaracji PIT-11, na podstawie której zleceniobiorca wykaże osiągnięte dochody w zeznaniu rocznym.

Opodatkowanie umów cywilnoprawnych określających wynagrodzenie w stawce godzinowej

Jeśli umowa cywilnoprawna określa, że wynagrodzenie wykonawcy uzależnione będzie od ilości przepracowanych godzin to  jego wartość będzie wyrażona jako iloczyn przepracowanych godzin i stawki za godzinę pracy. W takiej sytuacji należy zastosować się do opodatkowania według zasad ogólnych. Nie można skorzystać ze zryczałtowanej formy opodatkowania, dlatego że w umowie nie jest podana kwota wynagrodzenia.

Przykład 4.

Pani Maria zawarła umowę zlecenie z firmą XYZ. Nie jest ona zatrudniona w tej firmie, ale posiada inne zatrudnienie z wynagrodzeniem wyższym od minimalnego. Z tytułu zawartej umowy zlecenie podlega obowiązkowo tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu. W umowie została określona stawka za godzinę w wysokości 15 zł. Pani Maria przepracowała 12 godzin. Wynagrodzenie zostało wyliczone następująco:

Brutto: 15 zł x 12 godzin = 180 zł

Składka na ubezpieczenie zdrowotne

  • 9% → 16,20 zł

  • 7,75% → 13,95 zł

Koszty uzyskania przychodów:

180 zł x 20% = 36 zł

Wyliczenie podatku

180,00 zł -36 zł = 144,00 zł

144,00 zł x 18% = 25,92 zł

25,92 zł - 13,95 (ubezpieczenie zdrowotne 7,75%) = 11,97 → 12,00 zł

Kwota do wypłaty

180,00 zł - (16,20 zł + 12,00 zł) = 151,80 zł