Co to jest system bankowy i jakie funkcje pełni?

Bank kojarzy się raczej dość prosto i wąsko - z miejscem przechowywania pieniędzy, z kredytami i lokatami. System bankowy w Polsce to jednak nie sieć placówek bankowych, ale spora i szczegółowo uregulowana struktura, pełniąca określone funkcje. 

Co to jest system bankowy?

System bankowy można określić jako logiczną i zwartą całość, stworzoną z instytucji bankowych i finansowych danego państwa wraz z obowiązującymi w nim normami. Odnośnie przestrzeganych w tym zakresie regulacji prawnych w Polsce wymienić można trzy najważniejsze ustawy:

  • Prawo bankowe,
  • o Narodowym Banku Polskim,
  • o listach zastawnych i bankach hipotecznych.    

Uwaga!

Zasadniczo wyróżnia się dwa modele systemu bankowego:

  • anglosaski, który charakteryzuje się ścisłym oddzieleniem bankowości depozytowo-kredytowej od inwestycyjnej,
  • niemiecko-japoński (nazywany też kontynentalnym) oparty na koncepcji banku uniwersalnego, łączącego bankowość depozytowo-kredytową z inwestycyjną.

Z czego składa się system bankowy w Polsce?

Do najważniejszych elementów systemu bankowego można zaliczyć:

  • bank centralny, czyli tzw. “bank banków” - w Polsce jest nim NBP;
  • Komisję Nadzoru Finansowego (KNF), która  czuwa nad sektorem bankowym, rynkiem kapitałowym, ubezpieczeniowym i emerytalnym, sprawując przy tym nadzór nad  instytucjami pieniądza elektronicznego, instytucjami oraz biurami usług płatniczych i kontrolując sektor kas spółdzielczych.
  • Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG) zajmujący się zarządzaniem systemem gwarantowania depozytów, by podobnie do KNF zapewniać bezpieczeństwo oraz stabilność rynku finansowego;
  • banki komercyjne i spółdzielcze.  

Uwaga!

Organami NBP są:

  • Prezes NBP,
  • Rada Polityki Pieniężnej,
  • Zarząd NBP.

System bankowy - jakie pełni funkcje?

System bankowy pełni następujące funkcje:

  • emisyjną - w Polsce prawo do emitowania znaków pieniężnych, czyli banknotów i monet, które są prawnymi środkami płatniczymi, ma wyłącznie NBP; ponadto wprowadzone do obiegu złote i grosze mają ustawową moc zwalniania ze wszystkich zobowiązań i nikt nie może odmówić ich przyjęcia jako zapłaty;
  • regulacyjną - polegającą na kontrolowaniu podaży pieniądza, z uwzględnieniem popytu na niego, ponieważ bank centralny nie może tworzyć “pustego” pieniądza, bez pokrycia w towarach i usługach;
  • depozytowo-kredytową, co wiąże się z mechanizmem przekształcania depozytów w kredyty i pożyczki,
  • rozliczeniową - pieniądze za pośrednictwem banku są przekazywane od dłużników dla wierzycieli (w obciążenia jednego konta i uznania drugiego),
  • alokacyjną - dzięki niej możliwy jest przepływ środków finansowych z mniej do bardziej efektywnych dziedzin gospodarki i podmiotów gospodarczych,
  • finansowo-doradczą - polegająca na zabezpieczaniu interesów klientów wsparciem ze strony odpowiednich służb doradczych,
  • stymulacyjną – wpływa na rozwój przedsiębiorczości lokalnej, ze względu na fakt, że bank jest dawcą kapitału.    

Ważne!

Po przyjęciu euro jako prawnego środka płatniczego NBP będzie emitował tylko monety. Wprowadzaniem banknotów do obiegu zajmie się Europejski Bank Centralny.