Rodzaje operacji księgowanych w KPiR

Operacje księgowane w KPiR można podzielić na dwie podstawowe grupy, mianowicie - przychody oraz koszty. Jak rozliczać poszczególne rodzaje operacji księgowanych w KPiR wyjaśnimy poniżej.

Księga przychodów i rozchodów - przychody

Przychody ze sprzedaży w KPiR

Podstawową definicję przychodów zawiera art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: "Za przychód z działalności (...) uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług."

Przychody podstawowe są więc pieniężnym odzwierciedleniem sprzedaży produktów i usług. Sprzedaż towarów i świadczenie usług wiążą się z podstawowym celem działalności. To one stanowią przedmiot prowadzonej działalności, który określany jest w składanym wniosku rejestracyjnym CEiDG-1 poprzez wymienienie poszczególnych kodów PKD (Polskiej Klasyfikacji Działalności). Oczywiście jak każdy zapis w KPiR również przychody muszą być prawidłowo udokumentowane np. fakturą. Przychody ze sprzedaży to podstawowe rodzaje operacji księgowanych w KPiR.

Wykazanie pozostałych przychodów w KPiR

To przychody nie zakwalifikowane jako sprzedaż towarów lub usług. Wiążą się one z prowadzoną działalnością ale nie stanowią jej głównego aspektu. Mogą to być przychody związane ze sprzedażą składników majątku należących do firmy. Pozostałe przychody to również odsetki od lokat bankowych, odsetki naliczone kontrahentowi w przypadku nieterminowej zapłaty za fakturę oraz dodatnie różnice kursowe. W grupie tej znajdą się również odszkodowania za szkody związane ze składnikami majątku, choć przypisanie ich do przychodów jest zależne od szczególnych przepisów. Do pozostałych przychodów zaliczy się również najem lub dzierżawę składników majątku firmy, gdy nie będzie to głównym profilem działania danej firmy.

Przychody niestanowiące przychodów z działalności gospodarczej

Rejestrując działalność przedsiębiorca dokonuje wyboru co do zakresu wykonywanych czynności. W związku z tym określa również tytuły przychodów, w zakresie których będzie otrzymywał zapłatę za swoją pracę. Wykonywanie czynności nie zawartych w PKD działalności może prowadzić do konfliktów z organami podatkowymi. Jeżeli jednak przedsiębiorca wykona jednorazowo dodatkową pracę w ramach działalności (pomimo braku odniesienia w jego PKD) powinien przychód zaliczyć do przychodów z tytułu wykonywanej działalności.

Może się jednak zdarzyć, że przedsiębiorca poza wykonywaną działalnością będzie wykonywał czynności zarobkowe jako osoba prywatna. Wówczas osiągane przychody, co do zasady nie będą stanowiły podstawy do opodatkowania w ramach działalności gospodarczej. Będą zatem prywatnymi przychodami przedsiębiorcy, z których rozliczy się na koniec roku podatkowego, jako z przychodów z odrębnego źródła niż działalność gospodarcza. Należy tutaj jednak zaznaczyć, że przedsiębiorca nie może wykonywać jako osoba prywatna czynności takich samych jak zadeklarowane w prowadzonej działalności (zgodnie ze zgłoszonymi PKD). Wówczas bowiem przychody z tych tytułów powinny być traktowane jako przychody z działalności. Natomiast, gdy przykładowo przedsiębiorca zadeklarował handel art. spożywczymi i prowadzi w ramach działalności sklep to może prywatnie wynajmować mieszkanie. Wówczas przychody z wynajmu mieszkania nie będą stanowiły przychodów z działalności.

Innymi przychodami, które w dużym uproszczeniu nie są traktowane jako przychody z działalności gospodarczej to te zwolnione z podatku dochodowego. Nie ujmuje się ich w KPiR, dlatego w dużym uproszczeniu można powiedzieć, że nie są przychodami z działalności. W tej grupie znajdą się również dotacje unijne i dofinansowania z krajowego budżetu.

Koszty uzyskania przychodów w KPiR

Koszty rodzajowe a KPiR

W pełnej rachunkowości koszty według rodzajów dzieli się na 7 grup:

  • amortyzacja,
  • zużycie materiałów i energii,
  • usługi obce,
  • podatki i opłaty (w tym podatek akcyzowy),
  • wynagrodzenia,
  • ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia
  • pozostałe koszty rodzajowe.

W przypadku KPiR mamy do czynienia z uproszczoną ewidencją kosztów. Rodzaje kosztów ujmowane w księdze to:

  • koszty zakupu materiałów i towarów handlowych,
  • koszty uboczne zakupu,
  • wynagrodzenia,
  • pozostałe koszty uzyskania przychodu,
  • koszty działalności badawczo-rozwojowej (w celu skorzystania z ulgi B+R).

Poszczególne rodzaje kosztów tworzą kolumny w KPiR, w których ujmowane są wartości wydatków zaliczanych do poszczególnych grup. W konsekwencji są sumowane i odejmowane od przychodów pozwalając w ten sposób przedsiębiorcy na wyliczenie dochodu za dany okres. Wyjątkiem są koszty działalności badawczo-rozwojowej wynikające z art. 26e ustawy o PIT ujmowane w kol. 16 księgi, które nie mają wpływu na podstawę opodatkowania PIT.