Role w zespole, czyli stwórz idealną grupę projektową

Realizacja niektórych przedsięwzięć wymaga powołania zespołu zadaniowego. Należy pamiętać, aby dobór osób, które będą ze sobą współpracowały, nie był przypadkowy. Mając na uwadze specyfikę danego projektu, powinno się wybrać takich pracowników, którzy potrafią działać w grupie, nie są konfliktowi oraz posiadają rozwinięte umiejętności interpersonalne. Jednak to nie wystarczy. Do zespołu muszą należeć osoby charakteryzujące się odpowiednimi cechami osobowości, predyspozycjami, przejawiające określone typy zachowań, dzięki którym możliwe jest spójne współdziałanie wszystkich członków oraz sprawna realizacja danego zadania. Pracownicy powinni więc reprezentować kolejne role w zespole. Jest to niezbędne, jeśli dana grupa zadaniowa ma osiągnąć efekt synergii i skutecznie wykonać powierzone przedsięwzięcie. Jakie role w zespole powinni odgrywać poszczególni członkowie zespołu projektowego?  

Role w zespole według M. Belbina

Twórcą teorii ról w zespole jest Meredith Belbin. Badacz, obserwując pracowników brytyjskich firm, zauważył, że poziom wykonania danego działania jest wprost proporcjonalny do zakresu wiedzy, jeśli idzie w parze z odpowiednimi cechami osobowości. Oznacza to, że mimo posiadania wysoko specjalistycznych kompetencji merytorycznych dana osoba nie zrealizuje danego przedsięwzięcia, jeśli nie będzie przejawiała określonych zachowań i predyspozycji.

Na podstawie przeprowadzonych badań M. Belbin stworzył listę 9 ról zespołowych. W każdej grupie projektowej powinny znaleźć się one wszystkie, jeśli przedsięwzięcie ma zakończyć się sukcesem. Należy jednak mieć na uwadze, że dany człowiek posiada cechy osobowości i przejawia zachowania odpowiadające 2-3 rolom w zespole, z czego jedna z nich jest dominująca. W poniższej tabeli została przedstawiona charakterystyka poszczególnych ról zespołowych.

Rola

Opis zachowania

Pozytywne strony

Słabości

Koordynator

  • koordynuje pracę całego zespołu,

  • rozwiązuje pojawiające się problemy,

  • staje się liderem, przewodzi członkami zespołu

  • dążenie do celu,

  • entuzjazm,

  • ufność,  

  • opanowanie

  • brak ambicji,

  • momentami lenistwo

Lokomotywa

  • pobudza zespół do działania, jest aktywny,

  • potrafi szybko zareagować w kryzysowej sytuacji,

  • nie skupia się na problemach interpersonalnych,

  • sprawnie wprowadza zmiany,

  • najbardziej efektywna postać w zespole, gwarantująca sprawne działanie,

  • przekształca pomysły w praktyczne cele.

  • odporność na stres, efektywność, towarzyskość

  • niecierpliwość,

  • apodyktyczność

Kreator

  • osoba odpowiedzialna za tworzenie nowych pomysłów i idei,

  • wynalazca, myśliciel,

  • woli pracować sam,

  • nieco ekscentryczna postać,

  • rozwiązuje pojawiające się problemy,

  • najbardziej wizjonerska i inteligentna osoba w zespole

  • inicjuje nowe etapy realizacji projektu

  • innowacyjny,

  • z wyobraźnią,

  • jedyny w swoim rodzaju,

  • poważny

  • kapryśny,

  • chaotyczny

Poszukiwacz źródeł

  • zajmuje się pozyskiwaniem zasobów niezbędnych do realizacji zadania,

  • posiada rozbudowaną sieć kontaktów,

  • najlepszy w prowadzeniu negocjacji,

  • potrafi dotrzeć do ważnych w danym momencie informacji

  • najbardziej lubiany członek zespołu

  • zaradność,

  • komunikatywność,

  • towarzyskość,

  • entuzjazm

  • kapryśny

  • momentami zbyt entuzjastyczny

Krytyk wartościujący

  • odpowiada za wybór najlepszej decyzji,

  • dogłębnie ocenia problemy,

  • przeprowadza chłodną analizę, zawsze poszukując dziury w całym,

  • wskazując na wady danego rozwiązania, przyczynia się do eliminacji błędów

  • pragmatyczne spojrzenie, opanowanie

  • może być odbierany jako outsider, ktoś szorstki lub nudny

Realizator

  • koncentruje się na praktycznej realizacji zadania,

  • zawsze zrobi to, co powinno być zrobione,

  • wspiera innych członków zespołu, kiedy czują się zagubieni i nie wiedzą, czym powinni się zająć

  • niezawodność, umiejętność przystosowania się do każdych warunków,

  • zorganizowanie,

  • praktyczność

  • uległość,

  • brak elastyczności w działaniu

Perfekcjonista

  • dba o staranne wykończenie projektu,

  • sprawdza się w realizacji zadań, które wymagają skupienia, precyzji i dokładności,

  • skoncentrowany na szczegółach,

  • nastawiony na konkretny efekt

  • opanowanie,

  • dyscyplina,

  • dbałość o szczegóły w działaniu

  • pedanteria,

  • oziębłość

Dusza zespołu

  • zapobiega problemom interpersonalnym,

  • dba o dobrą atmosferę w zespole,

  • wspiera kolegów w trudnych chwilach,

  • nie lubi kłótni i spięć, więc stara się robić wszystko, aby ich uniknąć,

  • wpływa na morale zespołu, bardziej dba o relacje interpersonalne niż o wykonanie projektu,

  • mówi się o nim, że nic nie robi, ale ma na to przyzwolenie, gdyż wprowadza świetny klimat pracy

  • entuzjazm,

  • komunikatywność,

  • ufność,

  • umiejętność zażegnywania konfliktów

  • uległość,

  • brak przekonania w wykonywaniu działań

Specjalista

  • przeprowadza ocenę ekspercką projektu,

  • dostarcza wiedzę i umiejętności, które nie są powszechnie dostępne,

  • jest osobą inteligentną,

  • zachowuje dystans i jest nieprzyjemny w kontakcie,

  • chłodno analizuje pomysły

  • analityczność,

  • refleksyjność,

  • bezstronność,

  • rozwaga

  • tendencja do przeceniania własnego doświadczenia w procesie podejmowania decyzji,

  • brak wyobraźni,

  • zbytnia krytyczność

Kto jest kim, czyli jak poznać role w zespole?

Tworząc zespół projektowy, nie możesz ocenić na podstawie obserwacji zachowania który z twoich pracowników jest kreatorem, a kto sprawdzi się jako lokomotywa. Aby poznać, jakie role w zespole mogą pełnić zatrudnione przez ciebie osoby, powinieneś przeprowadzić test. Kwestionariusze dostępne są w internecie, jednak musisz pamiętać, że uzyskanie wysokiej rzetelności i wiarygodności badania jest możliwe wyłącznie, jeśli zostanie ono przeprowadzone przez psychologa lub eksperta specjalizującego się w psychologii zarządzania.

Jak już wcześniej zostało wspomniane, jedna osoba może pełnić kilka ról w zespole. Perfekcjonista może być zarazem znakomitym realizatorem, a poszukiwacz źródeł sprawdzi się także jako dusza towarzystwa. Istnieją także przeciwstawne role w zespole, których nie powinieneś poszukiwać u tych samych pracowników. Należą do nich np.:

  • poszukiwacz źródeł i perfekcjonista,

  • kreator i realizator,

  • lokomotywa i dusza zespołu,

  • koordynator i specjalista.

Krytyk wartościujący jest określany jako rola neutralna, co oznacza, że mogą ją pełnić wszyscy członkowie zespołu projektowego.

Zespół projektowy, którego członkowie pełnią odmienne role, jest skuteczny i osiąga zamierzone cele. Warto więc poświęcić trochę czasu na dobór pracowników do grupy, która będzie zajmowała się realizacją danego przedsięwzięcia.