Zasady ustalania składek ubezpieczeniowych i ulgi w ich spłacaniu

Składki ZUS są nieodłącznym elementem prowadzenia działalności czy zatrudnienia pracowników. To, czy dane ubezpieczenie jest obowiązkowe, czy dobrowolne w głównej mierze zależy od posiadanego tytułu do ubezpieczenia. Można rozróżnić wiele przypadków. Jakie są zasady ustalania składek ubezpieczeniowych? Postaramy się odpowiedzieć na to pytanie w artykule.

Zasady ustalania składek ubezpieczeniowych pracowników

Nie ma wątpliwości, jeśli chodzi o składki odprowadzane  z umowy o pracę - każdy pracownik powinien być obowiązkowo objęty ubezpieczeniem emerytalnym, rentowym, chorobowym, wypadkowym i zdrowotnym od dnia rozpoczęcia stosunku pracy. Nie można tutaj bowiem dokonać wyboru, nawet w przypadku, gdy osoba taka posiada dodatkowy tytuł do ubezpieczenia.

Ważne!

Wyjątkiem jest umowa o pracę z osobą współpracującą, która w takiej sytuacji podlega ubezpieczeniom na takich samych zasadach jak przedsiębiorca.

Podstawę wymiaru składek stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Do tej podstawy nie wlicza się wynagrodzenia za okres niezdolności pracownika do pracy oraz zasiłków z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego.

Ważne!

Zawarcie dwóch umów z tym samym pracownikiem powoduje konieczność odprowadzania składek z każdej z nich.

Zasady ustalania składek ubezpieczeniowych zleceniobiorców

W 2016 roku wprowadzono wiele istotnych zmian odnośnie do zasad podlegania ubezpieczeniom osób zatrudnionych na podstawie umowy zlecenie. W tym przypadku do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne (prócz dobrowolnego chorobowego) zobowiązane są:

  • osoby nieposiadające innego tytułu do ubezpieczenia,

  • osoby, których pensja z równolegle zawartych umów zlecenie lub umowy o pracę nie przekracza poziomu minimalnego wynagrodzenia,

  • osoby prowadzące własną działalność i opłacają z tego tytułu składki w preferencyjnej wysokości,

  • osoby spełniające warunki do uznania za osobę współpracującą, a pomimo tego zawarto z nią umowę zlecenie (o ile nie osiąga przychodów przekraczających minimalne wynagrodzenie z innych tytułów),

  • emeryci i renciści.

Z kolei wyłącznie ubezpieczenie zdrowotne mogą opłacać osoby, które:

  • osiągają przychody z tytułu równolegle zawartych umów zlecenie lub umowy o pracę przewyższające minimalne wynagrodzenie,

  • prowadzą działalność i odprowadzają z tego tytułu składki w standardowej wysokości.

Ważne!

Umowa cywilnoprawna zawarta z własnym pracownikiem rodzi takie same skutki w oskładkowaniu jak umowa o pracę. Pracownik podlega obowiązkowo wszystkim ubezpieczeniom, łącznie z ubezpieczeniem chorobowym, które w tym przypadku nie jest dobrowolne.

Jednakże nie każda umowa zlecenie musi być oskładkowana. Jedynym wyjątkiem spośród zleceniobiorców jest osoba posiadająca status studenta, która nie ukończyła 26. roku życia. Zawierając umowę z taką osobą, nie trzeba odprowadzać żadnych składek.

Zasady ustalania składek ubezpieczeniowych przedsiębiorców

Przedsiębiorcy są zobowiązani do opłacania składek ZUS z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Właściciele firm są zobowiązani naliczać składki od podstawy wymiaru nie niższej niż:

  • 60% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia rocznego limitu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe (w 2016 roku - 2433,00 zł),

  • 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę przez okres 24 pierwszych miesięcy wykonywania działalności gospodarczej (w 2016 roku - 555 zł) - w przypadku opłacania preferencyjnych składek ZUS.

Ważne!

Do każdego ze wspólników spółek cywilnych, jawnych i partnerskich stosuje się takie same zasady podlegania ubezpieczeniom oraz ustalania podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia jak dla osób, które samodzielnie prowadzą działalność gospodarczą.

Podstawy te dotyczą ubezpieczeń społecznych. Kwota, od której nalicza się składkę na ubezpieczenie zdrowotne, stanowi 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw IV kwartału roku ubiegłego. Minimalna podstawa wymiaru składki zdrowotnej w 2016 roku wynosi 3210,60 zł.

Przedsiębiorcy, nieposiadający innego tytułu ubezpieczenia lub których przychód z tych tytułów (podlegający oskładkowaniu) nie jest równy minimalnemu wynagrodzeniu za pracę, obowiązkowo są objęci wszystkimi ubezpieczeniami (prócz dobrowolnego chorobowego). Osoby prowadzące działalność i odprowadzające składki z tytułu zatrudnienia od 1850 zł podlegają wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu. Emeryci i renciści z tytułu prowadzenia działalności obligatoryjnie odprowadzają wyłącznie składkę na ubezpieczenie zdrowotne.