Zmiana formy prawnej działalności - jak to zrobić?

Do pewnego etapu działalność gospodarcza jest opłacalną formą prowadzenia działalności. Jednak w pewnym momencie, gdy dynamiczny rozwój spowoduje zwiększenie obrotów i skali prowadzonych interesów kontynuowanie prowadzenia firmy w formie jednoosobowej działalności gospodarczej powoduje podjęcie zbyt dużego ryzyka. Pamiętajmy bowiem, że jako jednoosobowa działalność odpowiadamy całym swoim majątkiem za jej zobowiązania. Powody zmiany formy prawnej działalności mogą wynikać również z namowy przyjaciół do podjęcia współpracy w ramach jednej spółki lub chęci ograniczenia odpowiedzialności za zobowiązania zaciągnięte przez firmę. Jednoosobową działalność gospodarczą można przekształcić w spółkę cywilną, spółkę osobowa lub spółkę kapitałową. W tym artykule opowiemy, jak powinna wyglądać zmiana formy prawnej działalności.

Zmiana formy prawnej działalności - jak tego dokonać? 

Zmiana formy prawnej działalności może dokonać się trzema sposobami - poprzez:

  • Wniesienie jednoosobowej działalności gospodarczej aportem do spółki.
  • Likwidację działalności gospodarczej, a następnie założenie nowej spółki.
  • Sprzedaż majątku działalności na rzecz spółki.

Dodatkowo istnieje czwarty sposób na dokonanie przekształcenia choć obowiązuje on tylko dla zmiany formy prowadzenia działalności na spółkę kapitałową:

  • Przekształcenie jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę kapitałową (od 2011r.).

1. Wniesienie jednoosobowej działalności gospodarczej aportem do spółki cywilnej lub osobowej.

Jest to sposób najkorzystniejszy jeżeli chodzi o kwestie podatkowe. Polega na założeniu spółki jeszcze przed likwidacją działalności. W ten sposób uda się nam uniknąć konieczności zapłaty podatku VAT od spisu z natury. Wniesie aportem całego przedsiębiorstwa do spółki możliwe jest na podstawie art 551 KC. W związku jednak ze zwolnieniem z VAT jeżeli poprzez aport przechodzi do spółki majątek, przy którego nabyciu przedsiębiorca korzystał z odliczenia VAT, w momencie przeniesienia musi on dokonać korekty VAT. Wniesienie wkładu w postaci zorganizowanej części przedsiębiorstwa w zamian za udziały w spółce stanowi odpłatne zbycie i powoduje powstanie przychodu, który jednak jest zwolniony z opodatkowania podatkiem dochodowym na mocy art. 21 ust.1 pkt 50b ustawy o PIT.

Jedynym podatkiem jaki przedsiębiorca będzie musiał w takim przypadku zapłacić to podatek PCC (od czynności cywilnoprawnych). Zapłata jego powinna nastąpić w terminie 14 dni od dnia przeniesienia aportu a druk jaki należy w związku z tą opłatą wypełnić to PCC-3.

Poprzez takie przekształcenie działalności następuje sukcesja tylko niektórych praw i obowiązków działalności na spółkę. Należy pamiętać, że takie dane identyfikacyjne jak NIP czy nazwa nie przechodzą na nowo utworzoną spółkę. Spółce podczas rejestracji zostanie nadany nowy numer NIP. W związku z tym może nastąpić problem z wykorzystaniem m.in. kas rejestrujących używanych wcześniej w działalności. Aby móc je wykorzystywać w spółce należałoby dokonać wymiany ich pamięci.

Jeżeli chodzi o amortyzację środków trwałych przeniesionych do spółki to należy uwzględnić ich dotychczasową amortyzację w prowadzonej wcześniej działalności. Jeżeli były w 100% zamortyzowane w działalności w spółce nie mogą podlegać już amortyzacji. 

2. Likwidacja działalności gospodarczej, a następnie założenie nowej spółki.

Tak dokonane przekształcenie polega na likwidacji działalności gospodarczej przy której likwidowaniu należy sporządzić spis z natury oraz opłacić wynikający z niego podatek VAT. Przy tym sposobie przekształcenia przedsiębiorca opodatkować będzie musiał dochód uzyskany za odpłatne zbycie majątku firmy. Dopiero po zakończeniu działalności i wyrejestrowaniu się z odpowiednich urzędów i instytucji (więcej na ten temat w ostatnim 13 artykule cyklu o działalności gospodarczej) przystąpi on do zakładania spółki.

3. Sprzedaż działalności na rzecz istniejącej już spółki.

Warunkiem jest aby spółka ta posiadała osobowość prawną. W tej sytuacji dochodzi do przeniesienia składników przedsiębiorstwa takich jak m.in. nazwa firmy czy ruchomości w postaci urządzeń, materiałów czy towarów a także praw własności lub praw rzeczowych. Wyrejestrowanie działalności następuje dopiero po sprzedaniu majątku spółki. Po tym fakcie można wstąpić do spółki jako wspólnik. Rozwiązanie to podobnie jak wniesienie działalności aportem będzie zwolnione z podatku VAT. Natomiast nie ominiemy już obowiązku zapłacenia podatku dochodowego od sprzedanych spółce elementów majątku. Uzyskany ze sprzedaży przychód może posłużyć jako wkład własny wniesiony wraz z przystąpieniem do spółki jako nowy wspólnik.

W 2011 roku w ramach ograniczania barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców powstała jeszcze jedna możliwość przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej w jedną ze spółek kapitałowych. Przekształcenie to następuje od momentu wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. W tym samym momencie również działalność jest automatycznie wyrejestrowywana z CEIDG.