Poradnik Przedsiębiorcy

Powered by

wFirma.pl

Poznaj
niezbędne narzędzia
do zarządzania
Twoją firmą!

Dostępne
na wszystkie
platformy

Apple Windows Android BlackBerry

Ulga na złe długi - nowe zasady

Ulga na złe długi to ratunek dla podatników VAT, którym nie udało się uzyskać terminowo należności od kontrahentów. Zmodyfikowane przepisy jej dotyczące z jednej strony zakładają prostsze zasady korzystania z ulgi, z drugiej - mają na celu motywowanie dłużników do spłaty zaległości w terminie. Czy rzeczywiście łatwiej będzie korzystać z ulgi na złe długi oraz czy spowoduje ona zmniejszenie ilości długów - zweryfikuje czas i praktyka.

Kiedy przysługuje prawo do ulgi?

Przepisy określające moment i warunki, w których można skorzystać z ulgi, zostały w dość znacznym stopniu uproszczone i doprecyzowane.

Skorzystanie ze zmniejszenia kwoty podatku należnego jest teraz możliwe wcześniej - żeby móc uznać wierzytelność za prawdopodobnie nieściągalną, musi minąć 150 dni od terminu zapłaty, określonego na fakturze lub umowie. Tak więc okres oczekiwania został skrócony o 30 dni w stosunku do okresu wymaganego do końca 2012.

Kolejnym ułatwieniem dla wierzycieli jest skrócona lista warunków, którą należy spełnić, aby możliwe było skorzystanie z ulgi na złe długi. Zawarta w 89a ust. 2 ustawy o VAT wskazuje, iż ulga jest możliwa w przypadku, gdy:

  1. dostawa towaru lub świadczenie usług jest dokonana na rzecz podatnika, o którym mowa w art. 15 ust. 1, zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny, niebędącego w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji,
  2. w dniu poprzedzającym złożenie korekty uwzględniającej ulgę zarówno wierzyciel, jak i dłużnik są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, natomiast dłużnik nie jest w trakcie postępowania upadłościowego lub likwidacji,
  3. od daty wystawienia faktury, dokumentującej wierzytelność, nie upłynęło więcej niż 2 lata podatkowe, licząc od końca roku, w którym faktura ta została wystawiona.

Dla przedsiębiorców oznacza to przede wszystkim, że nie mają obowiązku informowania dłużnika o fakcie skorzystania z ulgi. Jest to znaczne uproszczenie, szczególnie pod względem oszczędności czasu - wierzyciel nie musi już czekać przez 14 dni od wysłania informacji, który to okres był przeznaczony na ewentualne uregulowanie należności przez dłużnika.

Jednak w gestii wierzyciela, który zdecyduje się na skorzystanie z ulgi, pozostaje poinformowanie o tym fakcie właściwego urzędu skarbowego. W tym celu wraz z deklaracją VAT, w której pomniejszono kwotę podatku należnego o korektę wynikającą z zaległości, należy złożyć powiadomienie VAT-ZD. Dzięki takiej informacji organ skarbowy będzie mógł łatwiej skontrolować, czy dłużnik odpowiednio skorygował swój podatek VAT.

Problemem dla wierzyciela może stać się wynikająca z przepisów konieczność wykazania, że w dniu poprzedzającym złożenie korekty podatku należnego jego dłużnik nie był w trakcie postępowania upadłościowego lub likwidacji. Zapis ten powoduje niemożność zastosowania korekty i naraża wierzyciela na nieczyste zagrania ze strony dłużnika, blokującego mu możliwość skorygowania podatku. Do zakończenia roku 2012 nie było takiej obawy - wyżej opisany warunek musiał obowiązywać w dniu sprzedaży towaru lub usługi, natomiast już nie w momencie składania korekty.

Znacznym uproszczeniem formalnym dla wierzycieli jest również doprecyzowanie przepisu 89a ust. 1 ustawy o VAT. Zgodnie z tym zapisem podatnik w deklaracji dokonuje korekty zarówno podatku VAT należnego, jak i zmniejszenia podstawy opodatkowania. Do końca roku 2012 nie było do końca jasne, czy takie postępowanie można uznać za właściwe. Przed nowelizacją przepis uwzględniał bowiem wyłącznie korektę kwoty podatku.

Do czego zobowiązany jest dłużnik?

Wspomniany brak obowiązku informowania dłużnika o skorzystaniu z ulgi na złe długi nie jest wyłącznie uproszczeniem administracyjnym dla wierzyciela. Działanie takie stało się aktualnie zbędne przez wzgląd na fakt, iż od początku 2013 roku dłużnik ma obowiązek skorygowania podatku naliczonego od zaległości - niezależnie od tego, czy jego kontrahent zdecydował się na korektę ze swojej strony.

Zmiana ta została uwzględniona w art. 89b ustawy o VAT. Zgodnie z nią, jeżeli zaległość - bądź jej część - nie zostanie uregulowana w terminie do 150 dni od daty płatności, dłużnik musi dokonać korekty podatku naliczonego. Korekta taka powinna zostać przez niego uwzględniona w deklaracji VAT składanej za okres, w którym upływa wspomniany termin.

Obowiązek korekty ma na celu zmotywowanie dłużników do opłacania należności terminowo. Szczególną wartość w tej kwestii może stanowić art. 89b ust. 6 ustawy o VAT, zgodnie z którym podatnik, który w wyznaczonym terminie nie dokona niezbędnej korekty podatku naliczonego, zostanie obciążony dodatkowym zobowiązaniem podatkowym w wysokości 30% kwoty podatku, który naliczony jest od nieuregulowanych faktur.

Jak postąpić po uregulowaniu należności?

Ważne jest zwrócenie uwagi na sytuację uregulowania należności już po skorygowania podatku należnego po stronie wierzyciela oraz naliczonego po stronie dłużnika.

Jeżeli należność zostanie przez wierzyciela zbyta lub też dłużnik ureguluje ją (nawet w części) niezbędne będzie ponownie zwiększenie podstawy opodatkowania oraz kwoty podatku VAT należnego. W przypadku uzyskania częściowej spłaty zwiększenie takie należy zastosować proporcjonalnie.

Z drugiej strony dłużnik, który spłacił całość lub część swojego długu wobec kontrahenta może ponownie odliczyć podatek VAT naliczony. W przypadku uregulowania części należności zwiększenie podatku także powinno być wyłącznie częściowe.

Przejściowe regulacje

Podatnicy, którzy są dłużnikami lub wierzycielami zaległości powstałych jeszcze przed rozpoczęciem 2013 roku, koniecznie powinni zapoznać się z przepisami przejściowymi. Zgodnie z nimi, do zaległości powstałych przed zakończeniem roku 2012 stosuje się przepisy ustawy o VAT w brzmieniu z 2012 roku pod warunkiem, że termin 150 dni od daty płatności upływa jeszcze w 2012. W innym przypadku niezbędne będzie zastosowanie się do ustawy w nowym brzmieniu. Obowiązkowo należy natomiast zastosować nowe przepisy do zaległości, które utworzyły się już w 2013 roku.

Zmiany dotyczące ulgi na złe długi powinny zostać w większości docenione przez wierzycieli, natomiast raczej nie przypadną do gustu dłużnikom. Wydaje się to być jednak nieuniknione - nowe przepisy twardo bronią należności, które powinny być odprowadzone do urzędów. Takiego silnego wsparcia nie mają już środki, które mogą zostać odzyskane przez przedsiębiorców - choć ułatwienia stanowią znaczący ukłon w kierunku prywatnych wierzyciel.