Środki trwałe i wartości niematerialne i prawne w KPiR - cz. I

Środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne są kwalifikowane jako rzeczowe składniki majątku. Sprawdźmy, czym są środki trwałe oraz WNiP oraz jak należy je amortyzować.

Środki trwałe

Rozporządzenie MF w sprawie prowadzenia KPiR nakazuje traktować pojęcie środków trwałych w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W ewidencji środków trwałych powinny się znaleźć stanowiące własność lub współwłasność przedsiębiorcy, kompletne i zdatne do użytku składniki majątku o przewidywanym okresie wykorzystywania dłuższym niż rok, których wartość przekracza 3500 zł (netto w przypadku czynnych podatników VAT, brutto w przypadku podmiotów zwolnionych).

Oznacza to, że każdy przedsiębiorca, który nabędzie majątek dla celów firmowych o wartości powyżej 3500 zł o przewidywanym okresie użytkowania dłuższym niż jeden rok, ma obowiązek wprowadzić tę rzecz do ewidencji i naliczać odpisy amortyzacyjne. Odpisy te oprócz sytuacji wyjątkowych (np. sfinansowanie zakupu środka trwałego dotacją) będą stanowiły koszt uzyskania przychodu naliczany według przyjętej stawki amortyzacyjnej dla danego środka trwałego. Odpisów amortyzacyjnych co do zasady dokonuje się wówczas od miesiąca następującego po miesiącu, w którym przyjęto środek trwały do używania.

Czy wyznaczona kwota 3500 zł stanowi, że nabyty majątek o niższej wartości nie może zostać zakwalifikowany jako środek trwały? Nie. Zakupione rzeczy o wartości poniżej 3500 zł mogą stanowić środek trwały i być wpisane do ewidencji. Nazywa się je często środkami trwałymi o niskiej wartości, dla których można zastosować jednorazową amortyzację, czyli do kosztów trafi jednorazowy odpis amortyzacyjny już w miesiącu przyjęcia nisko-cennego środka trwałego do użytkowania.

 

Ważne!

Nabycie niskocennych składników majątku można zgodnie z art. 22d ust. 1 ustawy o PIT ująć bezpośrednio w kosztach w miesiącu zakupu nawet gdy ich przewidywany okres użytkowania wynosi ponad rok. Czyli nabyte rzeczy o wartości poniżej 3500 zł w miesiącu zakupu przedsiębiorca może zaksięgować do kolumny 13 KPiR (pozostałe wydatki), bez konieczności wpisywania ich do ewidencji środków trwałych.

Wartości niematerialne i prawne

Podobnie jak środki trwałe, wartości niematerialne i prawne, których wartość przekracza 3500 zł, a przewidywany okres użytkowania wynosi ponad rok, powinny być wpisane do ewidencji środków trwałych i amortyzowane. Zgodnie z ustawą o PIT wartością niematerialną są:

  • spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego,
  • spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego,
  • prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
  • autorskie lub pokrewne prawa majątkowe,
  • licencje,
  • prawa określone w ustawie z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. nr 119, poz. 1117, z późn. zm.),
  • wartość stanowiąca równowartość uzyskanych informacji związanych z wiedzą w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej lub organizacyjnej (know-how).

Wartości niematerialne i prawne mają określony czas amortyzacji, który nie może być krótszy niż:

  • 24 miesiące - dla licencji (sublicencji) na programy komputerowe oraz od praw autorskich;
  • 24 miesiące - dla licencji na wyświetlanie filmów oraz na emisję programów radiowych i telewizyjnych ;
  • 12 miesięcy - dla poniesionych kosztów zakończonych prac rozwojowych - 12 miesięcy;
  • 60 miesięcy - od pozostałych wartości niematerialnych i prawnych.

WNiP, których wartość początkowa nie przekracza kwoty 3.500 zł można rozliczyć bezpośrednio w kosztach bieżącego okresu, w którym zostały zakupione, wykazując je w kol. 13 Pozostałe wydatki KPiR.

Środki trwałe oraz WNiP - ustalenie wartości początkowej

Istotną kwestią przy zakupie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych jest ustalenie ich wartości początkowej. Wpływa ona przede wszystkim na naliczanie odpisów amortyzacyjnych, a co za tym idzie na ujęcie zużycia w kosztach firmy.

Zasady ustalania wartości początkowej środków trwałych oraz WNiP opisuje  art. 22g ust. 1 ustawy o PIT:

 

Za wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, z uwzględnieniem ust. 2-18, uważa się:

1) w razie odpłatnego nabycia - cenę ich nabycia;

1a) w razie częściowo odpłatnego nabycia - cenę ich nabycia powiększoną o wartość przychodu, określonego w art. 11 ust. 2b;

2) w razie wytworzenia we własnym zakresie - koszt wytworzenia;

3) w razie nabycia w drodze spadku, darowizny lub w inny nieodpłatny sposób - wartość rynkową z dnia nabycia, chyba że umowa darowizny albo umowa o nieodpłatnym przekazaniu określa tę wartość w niższej wysokości;

4) w razie nabycia w postaci wkładu niepieniężnego (aportu) wniesionego do spółki niebędącej osobą prawną:

a) wartość początkową, od której dokonywane były odpisy amortyzacyjne - jeżeli przedmiot wkładu był amortyzowany,

b) wydatki poniesione na nabycie lub wytworzenie przedmiotu wkładu, niezaliczone do kosztów uzyskania przychodów w jakiejkolwiek formie - jeżeli przedmiot wkładu nie był amortyzowany,

c) wartość określoną zgodnie z art. 19 - jeżeli ustalenie wydatków na nabycie lub wytworzenie przedmiotu wkładu przez wspólnika wnoszącego wkład, będącego osobą fizyczną, jest niemożliwe i przedmiot wkładu nie był wykorzystywany przez wnoszącego wkład w prowadzonej działalności gospodarczej, z wyłączeniem wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych przez wspólnika we własnym zakresie;

5) w razie otrzymania w związku z likwidacją spółki lub osoby prawnej, z zastrzeżeniem ust. 14b, ustaloną przez podatnika wartość poszczególnych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, nie wyższą jednak od ich wartości rynkowej;

6) w razie nabycia, o którym mowa w art. 14 ust. 2e - wartość wierzytelności (należności) uregulowanej w wyniku wykonania świadczenia niepieniężnego, o którym mowa w tym przepisie; przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio;

7) w razie prowadzenia przez podatnika, o którym mowa w art. 3 ust. 2a, działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny zakład - wartość, o której mowa w art. 22 ust. 1n, nie wyższą jednak od wartości rynkowej składnika majątku.