Kara umowna - jak można ja zmniejszyć?

Kara umowna stanowi rodzaj zastrzeżenia w umowie pomiędzy przedsiębiorcami. Jej znaczenie ma charakter odszkodowawczy, tj. stanowi zapłatę wcześniej ustalonej kwoty za wyrządzoną szkodę przy niewywiązywaniu się stron z umowy. Co ważne, zapis dotyczący ustalenia kary umownej wyłącza prawo do dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych, czyli wytaczania procesów. Czy istnieje jednak możliwość zmniejszenia ustalonej kary umownej? Okazuje się, że tak.

Komu należy się kara umowna

Na początku warto zaznaczyć, iż kara umowna należy się wierzycielowi z zastrzeżeniem kwoty określonej na wypadek niewykonania bądź nienależytego wywiązania się z umowy, bez względu na wysokość poniesionej szkody. Za poniesienie szkody uważa się już samo niewywiązanie się z warunków przedstawionych w umowie, także strona poszkodowana nie musi jej wykazywać.

Zmniejszenie kary umownej

Zasady pomniejszenia kary umownej określa Kodeks cywilny. Art. 484 §2 stwierdza, iż jeżeli zobowiązanie wynikające z umowy zostało w znacznej części wykonane, strona wywiązująca się ma prawo ubiegać się o zmniejszenie wysokości wcześniej wspomnianej kary. Jednak ma to zastosowanie w przypadku, kiedy stwierdzono rażące wygórowanie wysokości kary umownej. Zmniejszenie kary może nastąpić wyłącznie przez sąd po złożeniu wniosku przez dłużnika.

Prawidłowa interpretacja stwierdzenia “w znacznej części” może powodować wiele wątpliwości, a ponieważ przepisy prawa nie regulują jednoznacznie tego pojęcia, należy odnieść się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2006 r. (sygn. akt V CSK 34/06). Możliwość dochodzenia kary umownej nie jest uzależniona wprost od wystąpienia szkody związanej z nienależytym wykonaniem zobowiązania, jednakże ocena zaistniałej z tego powodu szkody może mieć wpływ na ograniczenie wysokości dochodzonej kary umownej. Zatem, gdy wierzyciel uzyska świadczenie wykonane w znacznej części, to druga strona umowy nie powinna ponosić pełnego wymiaru kary.

Rażąco wygórowana kara umowna

Orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 11 października 2007 r. (sygn. akt IV CSK 181/07) stwierdza, że kryterium oceny rażącego wygórowania kary umownej może być relacja jej wysokości do odszkodowania należnego wierzycielowi na zasadach ogólnych. Wniosek z tego, że ocena wysokości kary umownej zależy przede wszystkim od uznania sędziego prowadzącego sprawę o jej obniżenie.