Poradnik Przedsiębiorcy

Powered by

wFirma.pl

Poznaj
niezbędne narzędzia
do zarządzania
Twoją firmą!

Dostępne
na wszystkie
platformy

Apple Windows Android BlackBerry

Kary umowne nie zawsze są kosztem podatkowym

Kara umowna zastępuje odszkodowanie za niewykonanie bądź nienależyte dopełnienie warunków umowy. Strony umowy w celu zabezpieczenia własnych interesów mogą określić sposób, w jaki nastąpi rekompensata w przypadku niedotrzymania wspólnych ustaleń.

Uregulowanie kary umownej znajdziemy w Kodeksie cywilnym w art. 483-484.

W myśl przepisów strony mogą zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikającej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna). Ponadto dłużnik nie może zwolnić się z zobowiązania przez zapłatę.

Powstaje pytanie, czy zapłata kary umownej spowoduje powstanie kosztu zaliczanego do kosztów uzyskania przychodów?

Zasady zaliczania wydatków w koszty uzyskania przychodów określa art. 15 ust. 1 Ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2000 r., nr 54, poz. 654 z późn. zm.) (dalej: ustawa o CIT) i art. 22 ust. 1 Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2011., nr 74, poz. 397) (dalej: ustawa o PIT). Wynika z nich, iż kosztami podatkowymi będą wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy CIT (odpowiednio art. 23 ust. 1 ustawy o PIT).

Idąc w myśl przepisu art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, należałoby sądzić, iż zapłacone kary umowne, będące wynikiem nienależytego dopełnienia założeń umowy, nie podlegają zaliczeniu w koszty uzyskania przychodów. Podatnik mógł uniknąć tego kosztu, gdyby dopełnił warunków umowy. Takie stanowisko zajął m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 14 czerwca 2013 r. (sygn. akt I SA/SZ 88/13). Sąd rozpatrywał wniosek spółki, która zaliczyła w koszty podatkowe karę umową za nienależyte wywiązywanie się z warunków umowy na świadczenie usług medycznych w zakresie opieki zdrowotnej, nałożoną przez NFZ. W uzasadnieniu uznano, że nie ulega wątpliwości, iż wydatek ten nie został poniesiony w celu osiągnięcia przychodu. Gdyby podatnik właściwie wywiązał się z warunków umowy, nie zostałby obciążony karą umowną. Nałożona kara miała charakter sankcyjny.

Podobne stanowisko zajął Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej wydanej w innej sprawie. Spółka wynajmowała lokale celem prowadzenia działalności gospodarczej, tzw. Kredyt Punkty. Z powodów ekonomicznych, niskiej bądź żadnej opłacalności, spółka rozwiązywała umowy najmu w poszczególnych punktach. Umowy przewidywały wypłatę odszkodowania ze strony spółki za przedterminowe wypowiedzenie najmu. Dwie z nich zostały rozwiązane z powodu braku rentowności, a w ich miejsce nie wynajęto innych lokali. Trzecia umowa została rozwiązana, ponieważ nie do końca spełniała warunki lokalizacyjne, a w jej miejsce podpisano umowę najmu lokalu, który był lepiej położony.

Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż zaliczenie w koszty uzyskania przychodów kar umownych w sytuacji całkowitej rezygnacji z danego miejsca prowadzenia działalności, jest nieprawidłowe. Natomiast w sytuacji zmiany miejsca

prowadzenia działalności odszkodowanie mogło stanowić koszt podatkowy.

W uzasadnieniu wskazano, że odszkodowanie w związku z przedterminowym rozwiązaniem trzeciej umowy nosi znamiona związku z przychodem. Zatem może stanowić koszty uzyskania przychodu na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. W przypadku dwóch pozostałych umów, z uwagi na fakt, że ich rozwiązanie spowodowało zaprzestanie działalności w tych miejscach, a podatnik nie otworzył w ich miejsce innych punktów, podatnik nie miał prawa zaliczenia kar w koszty uzyskania przychodu. Nie doszło do spełnienia przesłanki celowości wydatku względem osiągnięcia przychodu czy zachowania jego źródła.

Podatnik na niekorzystną dla siebie interpretację złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (sygn. akt II FSK 460/10). Sąd uznał, iż w każdym z omawianych przypadków przedterminowego rozwiązania umowy najmu, podatnik miał prawo zaliczyć kary umowne w koszty uzyskania przychodu. Działania podjęte przez podatnika miały faktycznie na celu zabezpieczenie przyszłych przychodów spółki.

Podsumowując, kwestia zaliczenia kar umownych w koszty uzyskania przychodów jest bardzo często przedmiotem sporu. Podatnik musi bardzo dokładnie udokumentować związek poniesionego kosztu z przychodem.