Poradnik Przedsiębiorcy

Powered by

wFirma.pl

Poznaj
niezbędne narzędzia
do zarządzania
Twoją firmą!

Dostępne
na wszystkie
platformy

Apple Windows Android BlackBerry

Renta z tytułu niezdolności do pracy - dla kogo?

Ubezpieczony, który całkowicie lub częściowo utracił zdolność do pracy zarobkowej, ma prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

  • został uznany za niezdolnego do pracy przez lekarza orzecznika ZUS,
  • ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy stosowny do wieku, w którym powstała niezdolność do pracy,
  • niezdolność do pracy powstała w okresach składkowych lub nieskładkowych (np. w okresie pobierania zasiłku chorobowego), określonych w art. 57 ust. 1 pkt 3 Ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ustawy emerytalnej) albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.

Powyższe wymogi dotyczące powstania niezdolności w okresach składkowych lub nieskładkowych nie będą miały zastosowania do ubezpieczonego, który:

  • udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy;
  • którego niezdolność do pracy jest spowodowana wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy;

Warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego uzależniony jest od wieku ubezpieczonego, w którym powstała u niego niezdolność do pracy.

Wymagany okres wynosi odpowiednio:

  • 1 rok - jeśli niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 20 lat,
  • 2 lata - jeśli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 20 do 22 lat,
  • 3 lata - jeśli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 22 do 25 lat,
  • 4 lata - jeśli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 25 do 30 lat,
  • 5 lat - jeśli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat.

5-letni okres składkowy i nieskładkowy wymagany od ubezpieczonego, którego niezdolność do pracy powstała po ukończeniu 30 lat, musi przypadać w ciągu ostatnich 10 lat. Ostatnie dziesięciolecie oblicza się od daty zgłoszenia wniosku o rentę lub od daty powstania niezdolności do pracy. Badając spełnienie tego warunku, ZUS przyjmuje dziesięciolecie bardziej korzystne dla ubezpieczonego.

Wyjątkiem od powyższego jest sytuacja ubezpieczonego, który stał się niezdolny do pracy z powodu skutków wypadku w drodze do pracy lub z pracy zaistniałego po dniu 31 grudnia 2002 r. Prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy będzie przysługiwało takiej osobie również w przypadku, gdy nie udowodni wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego.

Niezdolność do pracy

Niezdolność do pracy może być częściowa lub całkowita. Jak wskazuje art. 12 ustawy emerytalnej, niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu.

Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.

Ubezpieczonemu, którego niezdolność do pracy została uznana za trwałą, przysługuje renta stała. Natomiast renta okresowa przysługuje, jeśli niezdolność do pracy ma charakter czasowy. Przysługuje ona przez okres wskazany w decyzji organu rentowego.

Renta z tytułu niezdolności do pracy - kto orzeka?

Oceny niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W tym celu ustala:

  • datę powstania niezdolności do pracy,
  • trwałość lub przewidywany okres niezdolności do pracy,
  • związek przyczynowy niezdolności do pracy lub śmierci z określonymi okolicznościami,
  • niezdolność do samodzielnej egzystencji,
  • celowość przekwalifikowania zawodowego.

Niezdolność do pracy nie może być orzeczona na okres dłuższy niż 5 lat, chyba że według obecnej wiedzy medycznej nie ma rokowań na zmianę tego stanu. Na orzeczenie lekarza orzecznika ZUS przysługuje wniesienie sprzeciwu w ciągu 14 dni od momentu doręczenia.