Poradnik Przedsiębiorcy

Powered by

wFirma.pl

Poznaj
niezbędne narzędzia
do zarządzania
Twoją firmą!

Dostępne
na wszystkie
platformy

Apple Windows Android BlackBerry

Przychody i koszty osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą

Właściwe dokumentowanie oraz księgowanie przychodów i kosztów w ramach prowadzonej działalności gospodarczej jest niezwykle istotne. Czym jednak są przychody i koszty? I w jaki sposób ich ewidencja ma pomagać w obliczaniu zobowiązań podatkowych przedsiębiorcy?

Czym są przychody i koszty?

Dochód przedsiębiorcy obliczany jest na podstawie dwóch podstawowych konstruktów - przychodów oraz kosztów. Definicje obu można znaleźć w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawie o PIT).

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy, za przychody uznaje się otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Wyjątki, które do przychodów zaliczone być nie mogą, zostały wymienione w art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt. 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust 3 ustawy.

Natomiast za koszty uzyskania przychodów uważane są takie wydatki, które zostały poniesione w celu uzyskania przychodu albo utrzymania lub zabezpieczenia źródła przychodów - zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy. Tak więc podstawowym warunkiem zaliczenia wydatków w koszty firmy jest ich nierozerwalny związek z prowadzoną działalnością i brak znamion kosztu prywatnego. Ponadto, w art. 23 ustawy wskazano katalog wydatków, które nie mogą nigdy stanowić kosztów uzyskania przychodu.

Przychody, pomniejszone o koszty, będą stanowiły dochód z działalności gospodarczej. Od tego właśnie dochodu - uwzględniając także rozliczone składki ZUS - podatnik ma obowiązek odprowadzić podatek dochodowy.

Jak opodatkowuje się dochód?

Największa część podatników rozlicza się z podatku dochodowego na zasadach ogólnych. Oznacza to, że od ich dochodu odprowadzany jest podatek w wysokości 18%, jeśli dochody w danym roku podatkowym mieszczą się pomiędzy pierwszym i drugim progiem podatkowym lub 32%, jeśli drugi próg zostanie przekroczony. Alternatywą jest tu podatek liniowy, nieco wyższy, bo w wysokości 19%, ale za to stały, bez względu na uzyskany w danym roku podatkowym dochód.

Przy rozliczeniach na zasadach ogólnych oraz liniowych podatnik wykorzystuje podatkową księgę przychodów i rozchodów. Ewidencja ta podzielona jest na kolumny, w których podatnik ujmuje poszczególne przychody i koszty - w zależności od rodzaju, księguje się je jako przychody ze sprzedaży towarów i usług, inne przychody, zakup towarów handlowych i materiałów podstawowych, koszty uboczne zakupu, inne wydatki albo też wynagrodzenia. Na zakończenie miesiąca należy w księdze dokonać podsumowania wszystkich kolumn i ustalenia, jakiej wysokości dochód firma uzyskała.

Zanim na podstawie dochodu ustalona zostanie kwota podatku, należy uwzględnić jeszcze zapłacone składki ZUS właściciela. W przypadku składek na ubezpieczenie społeczne można to zrobić na dwa sposoby - albo, tak jak w przypadku pozostałych kosztów, zaksięgować składki w odpowiedniej kolumnie KPiR jako koszt, albo też odjąć ich kwotę od obliczonego już dochodu. Fundusz Pracy może być natomiast uwzględniony wyłącznie jako koszt - nie można odjąć go od dochodu. Ponadto składkę zdrowotną odejmuje się nie od dochodu, ale od obliczonego już podatku do zapłaty - w wysokości 7,75% podstawy składki.

Podsumowując - podatek dochodowy należy obliczać według następującego schematu:

  1. przychody - koszty (w tym składka na FP) = dochód
  2. dochód - składki na ubezpieczenie społeczne = podstawa opodatkowania
  3. podstawa opodatkowania * podatek = kwota podatku
  4. kwota podatku - 7,75% składki zdrowotnej = kwota do zapłaty

lub też:

  1. przychody - koszty (w tym składka na ubezpieczenie społeczne oraz FP) = dochód
  2. dochód * podatek = kwota podatku
  3. kwota podatku - 7,75% składki zdrowotnej = kwota do zapłaty

Inne formy opodatkowania

Poza zasadami ogólnymi i podatkiem liniowy przedsiębiorca może skorzystać także z innych form opodatkowania. Chodzi tutaj o formy zryczałtowane, czyli - ryczałt ewidencjonowany oraz kartę podatkową.

W przypadku ryczałtu podatnik nie bierze pod uwagę kosztów uzyskania przychodu - ta forma opodatkowania przewiduje bowiem opłacanie podatku od całego przychodu, a nie od dochodu. Natomiast plusem tego rozwiązania są znacząco niższe stawki opodatkowania - w zależności od rodzaju działalności, jest to 3%, 5,5%, 8,5%, a w bardzo nielicznych przypadkach 17% albo 20%. W ramach ryczałtu wykorzystuje się ewidencję przychodów. Na jej podstawie dokonuje się podsumowań i uzyskuje kwotę przychodu, którą należy w danym okresie opodatkować.

Przy ryczałcie także można dokonać odliczenia składek ZUS. W tym przypadku zawsze - poza składką zdrowotną - odejmuje się ich kwotę od dochodu. Zatem, rozliczając się na zasadach ryczałtu ewidencjonowanego, przedsiębiorca stosuje następujący schemat:

  1. przychody - składka na ubezpieczenie społeczne = podstawa opodatkowania
  2. podstawa opodatkowania * podatek = kwota podatku
  3. kwota podatku - 7,75% składki zdrowotnej = kwota do zapłaty

Natomiast karta podatkowa to najbardziej specyficzna forma opodatkowania. W tym przypadku podatnik płaci określoną kwotę podatku, którą ustala wraz z naczelnikiem właściwego urzędu skarbowego. Kwota ta jest stała przez cały rok i nie dokonuje się tu żadnych odliczeń.

Podatki mogą być niższe

Jak przedstawiono powyżej, podatki są właściwie całkowicie uzależnione od ponoszonych kosztów i uzyskiwanych przychodów. Mimo to odpowiednio wybrany model opłacania należności do urzędu skarbowego może znacząco wpłynąć na ich wysokość.

Przede wszystkim należy pamiętać, że podatek dochodowy opłacany jest za dochód uzyskany w ciągu całego roku podatkowego, jednakże opłat dokonuje się już w ciągu tego roku. Podsumowując konkretne miesiące, tak jak to przedstawiono wcześniej, podatnik oblicza poszczególne zaliczki. Mogą być wyliczane raz na miesiąc, ale - dostępne jest także rozliczenie kwartalne. Jest to dobre rozwiązanie dla małych firm, które mogą dzięki temu dłużej dysponować gotówką.

Ponadto istnieje możliwość wyboru zaliczki uproszczonej. W takiej sytuacji, na podstawie zeznania rocznego składanego w poprzednim roku podatkowym, ustala się kwotę takiej zaliczki. Następnie przez cały rok podatnik odprowadza do urzędu właśnie taką ujednoliconą sumę.

Nowo powstałe firmy mogą także liczyć na pewne ulgi. Najpopularniejszą z nich jest możliwość opłacania w mniejszej kwocie składek ZUS przez dwa pierwsze lata prowadzenia firmy. Druga dotyczy natomiast pomocy de minimis - podatnik ma np. prawo do jednorazowego zaliczenia do kosztów środków trwałych, nawet jeśli były one warte więcej niż 3500 zł.

Jak więc widać, przychody i koszty w prowadzonej działalności to niezwykle istotne aspekty - na nich bowiem opiera się cały mechanizm podatku dochodowego.