Poradnik Przedsiębiorcy

Ryczałt ewidencjonowany - kompendium wiedzy

Ryczałt ewidencjonowany stanowi uproszczoną formę opodatkowania działalności gospodarczej. Przedsiębiorcy korzystający z takiej formy rozliczenia płacą podatek od przychodu, tym samym nie mają możliwości pomniejszania podatku o koszty jego uzyskania. Z tej formy opodatkowania mogą korzystać przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą w formie indywidualnej lub spółki osobowej. Kiedy taka forma rozliczeń z fiskusem się opłaca? Wyjaśniamy w artykule.

Ryczałt ewidencjonowany należy zgłosić do US!

Przedsiębiorca, aby mógł rozliczać się na zasadzie ryczałtu ewidencjonowanego od początku istnienia firmy, powinien zgłosić pisemne oświadczenie o wyborze tej formy opodatkowania do naczelnika urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania. Zgłoszenia należy dokonać w terminie do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia działalności - nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu. Podatnicy mogą również zgłosić wybór formy opodatkowania już na wniosku rejestracyjnym CEIDG-1. Natomiast jeżeli podatnik uzyskuje przychody z najmu, dzierżawy, to od stycznia 2019 r. nie musi składać oświadczenia.

Jednak gdy przejście na ryczałt ewidencjonowany ma nastąpić już w trakcie prowadzenia działalności, zgłoszenie do naczelnika urzędu skarbowego należy złożyć do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty pierwszy przychód z tego tytułu w roku podatkowym lub do końca roku podatkowego, jeżeli pierwszy taki przychód został osiągnięty w grudniu tego roku podatkowego. Jeżeli działalność jest lub ma być prowadzona w formie spółki, oświadczenie takie powinni złożyć wszyscy wspólnicy - każdy w swoim urzędzie skarbowym, właściwym według miejsca zamieszkania.

Ryczałt ewidencjonowany - zasady

Kto nie może skorzystać z ryczałtu?

Nie każdy przedsiębiorca może rozliczać się na zasadzie ryczałtu ewidencjonowanegoUstawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne z grona uprawnionych podatników wyklucza bowiem między innymi wszystkich tych, którzy prowadzą działalność gospodarczą w zakresie:

  • prowadzenia aptek,

  • udzielania pożyczek pod zastaw (prowadzenie lombardów),

  • kupna i sprzedaży wartości dewizowych,

  • prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w zakresie wolnych zawodów innych niż określone w art. 4 ust. 1 pkt 11 (czyli z wyjątkiem zawodu lekarza wszystkich specjalności, technika dentystycznego, felczera, położnej, pielęgniarki, tłumacza oraz nauczyciela w zakresie świadczenia usług edukacyjnych polegających na udzielaniu lekcji na godziny),

  • świadczenia usług wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy (m.in. reklamowe, finansowe, detektywistyczne i ochroniarskie, wykonywania fotografii reklamowych i podobnych),

  • handlu częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych.

  • wytwarzania wyrobów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii.

Ryczałt nie dotyczy również podatników, którzy podejmują wykonywanie działalność w roku podatkowym po zmianie wykonywanej działalności:

  • samodzielnie na działalność prowadzoną w formie spółki z małżonkiem,
  • w formie spółki z małżonkiem na działalność. która prowadzona będzie samodzielnie przez jednego lub każdego z małżonków,
  • samodzielnie przez małżonka na działalność która będzie prowadzona samodzielnie przez drugiego małżonka

- jeżeli małżonek bądź małżonkowie przed wskazaną zmianą opłacali podatek z tytułu tej działalności na zasadach ogólnych.

Ryczałtu nie może opłacać również osoba, która była lub jest zatrudniona na umowę o pracę, a zamierza prowadzić własną działalność i wykonywać w jej ramach - na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy - takie same czynności, jakie wykonywała w roku poprzedzającym rok podatkowy lub w roku podatkowym w ramach stosunku pracy. W przypadku, gdy podatnik dokona sprzedaży towarów handlowych lub wyrobów, albo też uzyska przychody ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, traci prawo do ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych i - poczynając od dnia uzyskania tego przychodu do końca roku podatkowego - musi opłacać podatek dochodowy na ogólnych zasadach.

Ryczałt ewidencjonowany - uważaj na limity!

Przedsiębiorcy mogą opłacać podatek w zryczałtowanej formie, o ile w roku poprzednim:

  • uzyskali przychody z działalności prowadzonej wyłącznie samodzielnie, w wysokości nieprzekraczającej 250 tys. euro lub

  • uzyskali przychody wyłącznie z działalności prowadzonej w formie spółki, a suma przychodów wspólników spółki z tej działalności nie przekroczyła kwoty 250 tys. euro.

Przedsiębiorcy rozpoczynający prowadzenie działalności gospodarczej w danym roku podatkowym, którzy nie korzystają z karty podatkowej, mogą opodatkować działalność ryczałtem, wyjątkowo nie zważając na limit osiąganych obrotów (250 tys. euro). Oznacza to, że początkujący przedsiębiorca, który przekroczy limit w pierwszym roku prowadzenia działalności, nie traci prawa do rozliczania za pomocą ryczałtu ewidencjonowanego. Dopiero w kolejnych latach będzie obowiązany pilnować limitu obrotów.

Limity ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych wyrażone w euro przelicza się na walutę polską według średniego kursu euro ogłaszanego przez NBP, obowiązującego pierwszego dnia roboczego października roku poprzedzającego rok podatkowy.
W związku z tym limit dla podmiotów kontynuujących działalność w 2020 roku w przeliczeniu na złotówki wynosi: 1 093 350 zł.

Stawki ryczałtu ewidencjonowanego

Podatek w formie ryczałtu płaci się od przychodów z działalności gospodarczej, czyli wpływów ze sprzedaży towarów lub usług, niepomniejszonych o żadne koszty tej działalności. Wysokość stawki podatku uzależniona jest od rodzaju prowadzonej działalności. Stawki ryczałtu w 2020 roku dla działalności gospodarczej wynoszą: 20%, 17%, 10%, 8,5%, 5,5%, 3% i 2%. Możliwe jest opłacanie ryczałtu według jednej z powyższych stawek albo według kilku - jeśli działalność jest różnorodna. Stawki ryczałtu w odniesieniu do czynności podlegających opodatkowaniu znajdują się poniżej.

20-procentowa stawka ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych dotyczy działalności:

  • przychody, osiągane w zakresie wolnych zawodów, czyli pozarolniczej działalności gospodarczej wykonywanej osobiście, wyłącznie na rzecz osób fizycznych przez:
    • lekarzy, lekarzy stomatologów, lekarzy weterynarii,
    • techników dentystycznych,
    • felczerów, położne, pielęgniarki,
    • tłumaczy,
    • nauczycieli w zakresie świadczenia usług edukacyjnych polegających na udzielaniu lekcji na godziny.

17-procentowa stawka ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych dotyczy działalności m.in.:

  • świadczących usługi:
    • parkingowe,
    • związane z zakwaterowaniem,
    • w zakresie oprogramowania,
    • fotograficzne,
  • zajmujących się:
    • reprodukcją komputerowych nośników informacji,
    • doradztwem w zakresie sprzętu komputerowego,
    • obsługą centrali radio-taxi,
  • pośredniczących w:
    • sprzedaży hurtowej,
    • sprzedaży hurtowej samochodów osobowych oraz części i akcesoriów do nich,
    • sprzedaży motocykli oraz części i akcesoriów do nich.

10-procentowa stawka ryczałtu ewidencjonowanego dotyczy przychodów:

  • z odpłatnego zbycia praw majątkowych lub nieruchomości będących:
    • środkami trwałymi albo wartościami niematerialnymi i prawnymi, podlegającymi ujęciu w wykazie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych,
    • składnikami majątku, o których mowa w art. 22d ust. 1 ustawy o podatku dochodowym, z wyłączeniem składników, których wartość początkowa, ustalona zgodnie z art. 22g ustawy o podatku dochodowym, nie przekracza 1 500 zł,
    • składnikami majątku, które ze względu na przewidywany okres używania równy lub krótszy niż rok nie zostały zaliczone do środków trwałych albo wartości niematerialnych i prawnych,
    • składnikami majątku stanowiącymi spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego lub udział w takim prawie, które nie podlegają ujęciu w wykazie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych,
    • składnikami majątku przedsiębiorstwa w spadku

- bez względu na okres ich nabycia, nawet jeżeli przed zbyciem zostały wycofane z pozarolniczej działalności gospodarczej, a pomiędzy pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym składnik majątku został wycofany z działalności i dniem jego zbycia nie upłynęło sześć lat.

8,5-procentowa stawka ryczałtu ewidencjonowanego dotyczy działalności:

  • usługowych, w tym gastronomicznych w zakresie przychodów ze sprzedaży napojów o zawartości powyżej 1,5% alkoholu (z wyjątkiem wymienionej niżej jako objętej stawką 5,5% lub 3%),
  • polegających na wytwarzaniu przedmiotów (wyrobów) z materiału powierzonego przez zamawiającego.

Tą stawką ryczałtową objęte są także wszystkie przychody z:

  • prowizji uzyskanej przez komisanta ze sprzedaży na podstawie umowy komisu,
  • prowizji uzyskanej przez kolportera prasy na podstawie umowy o kolportaż prasy,
  • najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze do kwoty limitu 100 000 zł (powyżej nadwyżki 100 000 zł przychody te są opodatkowane stawką ryczałtu 12,5%).

Pod 8,5-procentową stawkę ryczałtową podlegają również usługi:

  • prowadzenia przedszkoli,
  • zwalczania pożarów i zapobiegania im,
  • związane z ogrodami botanicznymi i zoologicznymi.

8,5-procentowa stawka ryczałtu ma zastosowanie jedynie do przychodów z najmu w wysokości nieprzekraczającej w skali roku 100 000 zł. Natomiast nadwyżka przychodu ponad ten limit jest opodatkowana 12,5-procentową stawką ryczałtu.
Jeśli zaś przychody z najmu prywatnego osiągają małżonkowie, limit przychodów, do którego zastosowanie będzie mieć stawka 8,5%, dotyczy łącznie obojga małżonków.

5,5-procentową stawką ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych objęte są przychody z:

  • prowadzenia działalności wytwórczej,

  • robót budowlanych lub z przewozu ładunków taborem samochodowym o ładowności powyżej 2 ton,

  • odpłatnego zbycia świadectw pochodzenia, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Tą stawką ryczałtową objęte są także prowizje z działalności handlowej w zakresie sprzedaży:

  • jednorazowych biletów komunikacji miejskiej,

  • znaczków do biletów miesięcznych,

  • znaczków pocztowych,

  • żetonów i kart magnetycznych do automatów.

3-procentową stawką ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych objęte są wszystkie przychody z:

  • działalności gastronomicznych, z wyjątkiem przychodów ze sprzedaży napojów o zawartości powyżej 1,5% alkoholu,

  • działalności usługowych w zakresie handlu,

  • działalności rybaków morskich i zalewowych w zakresie sprzedaży ryb i innych surowców z własnych połowów, z wyjątkiem konserw oraz prezerw z ryb i innych surowców z połowów,

  • odpłatnego zbycia składników majątku związanych z działalnością gospodarczą (poza nieruchomościami, które są opodatkowane podatkiem 10%),

  • usług związanych z produkcją zwierzęcą (z wyjątkiem usług weterynaryjnych),

  • odpłatnego zbycia ruchomych składników majątku przedsiębiorstwa w spadku.

A także:

  • niektóre dotacje i subwencje,

  • odsetki od środków na rachunkach bankowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,

  • umorzone lub przedawnione zobowiązania,

  • świadczenia w naturze i inne nieodpłatne świadczenia,

  • wynagrodzenie płatników.

2-procentową stawką ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych objęte są przychody:

  • ze sprzedaży przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych, o których mowa w art. 20 ust. 1c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ryczałt ewidencjonowany - ewidencja przychodów

Rozliczanie dochodów na zasadzie ryczałtu ewidencjonowanego wymaga prowadzenia uproszczonej księgowości w postaci ewidencji przychodów. Prowadzi się ją odrębnie na każdy rok podatkowy. W ewidencji przychodów ujmuje się wyłącznie przychody z prowadzonej działalności gospodarczej. Nie ma natomiast potrzeby ewidencjonowania kosztów, gdyż przy tej formie opodatkowania nie bierze się ich pod uwagę przy ustalaniu wysokości podatku. Trzeba jednak gromadzić i przechowywać dowody zakupu towarów na wypadek kontroli urzędu skarbowego.

Natomiast jeżeli chodzi o sam sposób prowadzenia ewidencji przychodów, to ustawodawca dopuszcza możliwość ewidencjonowania sprzedaży zarówno odręcznie, jak i przy pomocy specjalistycznych programów komputerowych. W obu przypadkach musi być zachowany jednakowy wzór jej tworzenia (np. układ rubryk). O jej założeniu nie trzeba informować urzędu skarbowego. W przypadku samodzielnego prowadzenia ewidencji, należy ją przechowywać w miejscu wykonywania działalności lub w miejscu wskazanym jako siedziba firmy.

Wykonując działalność gospodarczą opodatkowaną w formie ryczałtu, poza ewidencją przychodów należy prowadzić także inne ewidencje, takie jak ewidencja środków trwałych, czy ewidencja zatrudnienia. Konieczne jest to jednak tylko wówczas, gdy firma posiada składniki majątku trwałego lub zatrudnia pracowników.

Podatek dochodowy a ryczałt ewidencjonowany

W działalności gospodarczej rozliczającej się na zasadzie ryczałtu ewidencjonowanego opodatkowaniu podlega każdy przychód. Pod tym pojęciem kryje się natomiast kwota należna z tytułu sprzedaży towarów lub usług (pomniejszona o VAT należny, jeśli podatnik jest czynnym płatnikiem podatku VAT) oraz inne uzyskane przychody związane z działalnością gospodarczą, takie jak:

  • świadczenia w naturze,

  • świadczenia nieodpłatne,

  • przychody ze sprzedaży składników majątku służącego do wykonywania tej działalności,

  • odszkodowania za szkody powstałe w tym majątku,

  • dotacje,

  • odsetki od środków na rachunkach bankowych, utrzymywanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

  • różnice kursowe.

Rozliczenie podatkowe z urzędem skarbowym może nastąpić w systemie miesięcznym lub, wcześniej zgłoszonym, kwartalnym.

Kwartalne rozliczenie mogą stosować podatnicy, których otrzymane przychody z działalności prowadzonej samodzielnie albo przychody spółki - w roku poprzedzającym rok podatkowy - nie przekroczyły kwoty stanowiącej równowartość 25 000 euro.
W 2020 roku limit ten w przeliczeniu na złotówki wynosi 109 335 zł.

Od sumy przychodu za cały okres rozliczeniowy odjąć należy składki na ubezpieczenia społeczne. Tak powstała kwota stanowi podstawę do opodatkowania według stosownej stawki ryczałtowej. Następnie wyliczony podatek pomniejsza się o część opłaconej składki zdrowotnej (nie o całe płacone 9%, a jedynie o 7,75% wymiaru składki). W efekcie, ustalony zostaje konieczny do odprowadzenia okresowy zryczałtowany podatek dochodowy.

Dodatkowo przedsiębiorcy rozliczający się ryczałtem na koniec roku podatkowego przy sporządzaniu zeznania rocznego mogą odliczyć od przychodu darowizny na cele społeczne. Należy jednak pamiętać, że w niektórych sytuacjach przekazane darowizny będą mogły stanowić koszt uzyskania przychodu. Do takich kosztów mogą być zaliczone m.in. koszty nabycia lub wytworzenia produktów spożywczych (za wyjątkiem alkoholu), które będą przekazane na rzecz organizacji pożytku publicznego o przeznaczeniu na działalność charytatywną. Dodatkowo przedsiębiorcy mogą pomniejszyć przychód o wydatki objęte ulgą rehabilitacyjną lub termomodernizacyjną.

Ostateczne rozliczenie podatku dochodowego następuje w chwili złożenia rocznego zeznania podatkowego. Służy do tego formularz PIT-28, który należy złożyć w terminie do końca lutego w tym samym urzędzie skarbowym, właściwym według miejsca zamieszkania na ostatni dzień roku podatkowego, za który zeznanie jest składane.

Jeżeli oprócz dochodów z działalności gospodarczej, opodatkowanych ryczałtem ewidencjonowanym, w trakcie roku uzyskało się inne dochody (np. z pracy, z umów zlecenia lub o dzieło), należy w terminie do 30 kwietnia złożyć odrębne zeznanie roczne na odpowiednim formularzu. W zeznaniu tym nie wykazuje się jednak dochodów objętych ryczałtem.