Jakie podatki płaci przedsiębiorca i od czego zależą?

Rozpoczynając prowadzenie działalności gospodarczej, trzeba liczyć się z obowiązkiem płacenia podatków. Jakie podatki musi płacić przedsiębiorca? Czy zawsze muszą być dla niego niekorzystne? Niekoniecznie! Artykuł opisuje jakie podatki płaci przedsiębiorca!

Jakie podatki płaci przedsiębiorca - pojęcie podatku

Z uwagi na to, że większość uznaje podatki jako przykry obowiązek narzucony nam przez państwo, warto rozpocząć od samej ich definicji. Ordynacja podatkowa wyjaśnia, że podatkiem jest publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy, wynikające z ustawy podatkowej.

W jakim celu płacimy podatki? Otóż podatki są jednym z podstawowych dochodów budżetu, które zapewniają pokrycie wydatków państwa. Dzięki nim następuje redystrybucja dochodu i majątku narodowego między podatnikami a państwem i samorządami terytorialnymi. Co jeszcze zawdzięcza im państwo? Pełnią funkcję stymulacyjną, czyli stymulują gospodarkę do rozwoju (wywierają wpływ na warunki działania jednostek oraz na kierunki i tempo ich rozwoju). Objawia się to m.in. różnego rodzaju ulgami podatkowymi bądź specjalnymi strefami ekonomicznymi.

Podatek nr 1 - podatek dochodowy

Płacenie podatku dochodowego to obowiązek każdego przedsiębiorcy, który osiąga przychody. Decydujący wpływ na jego wysokość ma zadeklarowana forma opodatkowania. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyróżnia 2 formy opodatkowania dochodów:

  • skala podatkowa 18%, 32%,

  • podatek liniowy 19%.

Kolejne dwie formy to tzw. zryczałtowane formy opodatkowania i są to:

  • ryczałt ewidencjonowany

  • karta podatkowa.

Czym się różnią formy opodatkowania, które wymienia ustawa o PIT od zryczałtowanych form opodatkowania? Mianowicie przy stosowaniu jednej z ogólnych form opodatkowania (skala podatkowa lub podatek liniowy) podatek określony jest stawką procentową i oblicza się go od dochodu.

Uwaga!

Należy tutaj odróżnić dwa odmienne pojęcia: przychód i dochód. W najprostszym tłumaczeniu dochód, to przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, czyli faktyczna wartość, którą podatnicy dostają “na rękę”.

Przychód - koszty uzyskania przychodu = dochód

 

Podatek dochodowy płacony w formie ryczałtu ewidencjonowanego zależy tylko od osiągniętego przychodu i obowiązującej stawki ryczałtu, która jest przypisana dla danej działalności. Koszty uzyskania przychodu, odmiennie niż w przypadku skali podatkowej i podatku liniowego, nie mają wpływu na wysokość podatku.

Z kolei podatek płacony w formie karty podatkowej w ogóle nie zależy od przychodu i kosztów uzyskania przychodów, ponieważ ustalana jest jednolita stawka podatku w każdym roku podatkowym.

Skala podatkowa (zasady ogólne)

Skala podatkowa (inaczej zasady ogólne) to najpowszechniejsza i podstawowa forma opodatkowania dochodów. Przyjmowana jest z urzędu, zatem podatnicy nie muszą składać oświadczenia, aby ją wybrać.

Przy skali podatkowej wyróżnia się dwie stawki podatku: 18% i 32%. Jeżeli dochód w danym roku podatkowym nie przekroczył pierwszego progu podatkowego 85 528 zł, to podatek wylicza się według stawki 18%. Wyliczając podatek w pierwszym progu podatkowym, dodatkowo pomniejsza się go o tzw. kwotę zmniejszającą podatek - 556,02 zł.

Po przekroczeniu progu podatkowego 85 528 zł dochodu podatek do zapłaty wynosi 14 839,02 zł + 32% od nadwyżki powyżej 85 528 zł.

Podstawa obliczenia podatku

Podatek

ponad

do

-

85 528 zł

18% - kwota zmniejszająca podatek 556,02 zł

85 528 zł

-

14 839,02 zł + 32% kwoty powyżej 85 528 zł

 

Dodatkowo przedsiębiorcy mogą pomniejszyć swój dochód o wartość zapłaconych w danym okresie rozliczeniowym (miesiącu lub kwartale) składek ZUS na ubezpieczenie społeczne. Natomiast zapłacone składki ZUS na ubezpieczenie zdrowotne pomniejszają podatek do zapłaty.

Uwaga!

Opłacone składki ZUS na ubezpieczenie zdrowotne nie są odliczane w pełnej wysokości płatnej do ZUS-u (9%), a jedynie w 7,75% podstawy wymiaru.

 

Zasady ogólne umożliwiają przedsiębiorcom skorzystanie z różnego rodzaju ulg podatkowych przy rocznym rozliczaniu dochodu (np. ulgi na dzieci, ulgi na internet itp.).

Podatek liniowy

Stawka podatku liniowego zawsze wynosi 19%, bez względu na wysokość osiągniętych dochodów przedsiębiorcy. Jest to podstawowa różnica pomiędzy podatkiem liniowym a podatkiem płaconym na zasadach ogólnych. Z czym wiąże się jednolita stawka podatku niezależna od dochodu?

Podatek liniowy z pewnością będzie opłacalny dla osób, które osiągają wysokie dochody (min. 100 000 zł rocznie), ale muszą liczyć się z tym, że ta forma opodatkowania wyklucza stosowanie większości ulg podatkowych oraz wspólne rozliczenie z małżonkiem. Od dochodu można jedynie odliczyć wartość zapłaconych w danym okresie składek ZUS na ubezpieczenie społeczne, a od podatku zapłacone składki ZUS na ubezpieczenie zdrowotne (nie pełną wysokość 9%, a 7,75% podstawy wymiaru).

Co istotne nie wszyscy mogą skorzystać z tej formy opodatkowania. Jednym z powodów, przez który nie jest możliwe skorzystanie z podatku liniowego, jest świadczenie usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy. Dotyczy to usług o tym samym charakterze, co praca, którą podatnik wykonywał bądź wykonuje dla niego na etacie. Przepis ten odnosi się do tego samego roku podatkowego.

Ryczałt

Ryczałt ewidencjonowany to tzw. uproszczona forma opodatkowania, gdzie podatek rozliczany jest od osiągniętego przychodu, a nie dochodu. Oznacza to, że koszty uzyskania przychodu w ogóle nie są brane pod uwagę. W rezultacie jest to niezwykle korzystna opcja dla tych, którzy nie będą ponosili wysokich kosztów.

Aby można było skorzystać z ryczałtu, podatnicy muszą spełnić odpowiednie warunki, m.in.:

  • nie przekroczyć określonego limitu obrotów;

  • rodzaj działalności, który prowadzą może być opodatkowany w formie ryczałtu;

  • nie wykonywać (i nie wykonywać także w roku poprzednim) usług na rzecz obecnego lub byłego pracodawcy.

Wysokość stawki ryczałtu uzależniona jest od rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej. Aktualnie obowiązujące stawki to:

  • 20% (m.in. wykonywanie określonych wolnych zawodów),

  • 17% (m.in. wynajem samochodów osobowych lub prowadzenie usług parkingowych),

  • 8,5% (m.in. działalność gastronomiczna obejmująca sprzedaż napojów o zawartości alkoholu wynoszącej powyżej 1,5%),

  • 5,5% (m.in. działalność wytwórcza i budowlana) oraz

  • 3% (m.in. usługi w zakresie handlu i gastronomii).

Dokładny wykaz stawek znajduje się w art. 12 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.

Ryczałt, podobnie jak podatek liniowy, wyklucza skorzystanie z ulg podatkowych i wspólne rozliczenie z małżonkiem.

Karta podatkowa

Cechą karty podatkowej jest to, że wysokość płaconego podatku nie ma nic wspólnego z faktycznie osiąganym dochodem z prowadzonej działalności gospodarczej. Wysokość stawki karty podatkowej zależy m.in. od:

  • liczby ludności miejscowości, w której działalność będzie prowadzona;

  • wielkości zatrudnienia;

  • rodzaju wykonywanych usług;

  • wieku podatnika (gdy podatnik ukończy 60 lat, naczelnik urzędu skarbowego może - na wniosek podatnika - obniżyć stawkę karty podatkowej o 20%);

  • rozmiaru działalności podatnika itp.

Tak jak w przypadku ryczałtu, z karty podatkowej mogą skorzystać podatnicy, którzy prowadzą określony rodzaj działalności i nie przekroczyli limitu zatrudnienia. Pełna lista działalności mogących korzystać z karty podatkowej znajduje się w art. 23 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Do liczby pracowników wlicza się osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę nakładczą oraz członków rodziny mających inne niż podatnik miejsce pobytu stałego lub czasowego.

Karta podatkowa nie zakłada skorzystania z ulg podatkowych i wspólnego rozliczenia.

Podatek nr 2 - podatek od towarów i usług (VAT)

VAT, czyli podatek od towarów i usług to podatek obrotowy obciążający tzw. wartość dodaną na każdym etapie produkcji i dystrybucji poszczególnych dóbr (towarów i usług). Stanowi, co do zasady, różnicę pomiędzy VAT uzyskanym ze sprzedaży towarów klientom (podatek należny) a VAT zapłaconym przy zakupie towarów (podatek naliczony).

Uwaga!

Podatek od towarów i usług (VAT) jak sama nazwa wskazuje, to całkowicie inny podatek niż podatek dochodowy.

 

Aktualnie obowiązujące stawki VAT są tymczasowe i wynoszą 23%, 8% i 5%. Są one podwyższone i mają obowiązywać do końca 2016 roku. Wyróżnia się również tzw. preferencyjną stawkę VAT 0%, którą stosuje się dopiero po spełnieniu odpowiednich warunków (np. w WDT czy transporcie międzynarodowym). W praktyce można się również spotkać ze stawką “zw” (zwolnienie z VAT) lub “np” (nie podlega).

Skąd wiedzieć, jaką stawką VAT opodatkować naszą działalność? Należy zajrzeć do ustawy o podatku od towarów i usług. Podstawową stawką VAT w Polsce jest 23%. Stawka 8% stosowana jest w odniesieniu do:

  • towarów i usług wymienionych w załączniku 3. do ustawy o VAT,

  • dostawy, budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji lub przebudowy obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym

Stawkę 5% stosuje się w odniesieniu do:

  • towarów wymienionych w załączniku 10. do ustawy o VAT, obejmuje ona podstawowe towary żywnościowe tj. chleb, produkty zbożowe, nabiał, przetwory mięsne oraz soki, książki oraz czasopisma specjalistyczne.

Z VAT czy bez VAT?

Niektóre czynności wykonywane w ramach działalności są automatycznie zwolnione przedmiotowo z opodatkowania VAT. Zostały one wymienione w art. 43 ustawy o podatku od towarów i usług.

Początkujący przedsiębiorcy mogą jednak zdecydować się na zwolnienie podmiotowe z VAT, czyli ze względu na osiągany obrót, który nie może przekroczyć limitu 150 000 zł rocznie. Konieczne jest wówczas pilnowanie wysokości osiąganego dochodu, ponieważ w momencie przekroczenia limitu powstaje obowiązek zarejestrowania się do VAT jako czynny podatnik. Automatycznie czynność, która spowodowała jego przekroczenie, jest już opodatkowana.

Niektórzy przedsiębiorcy już od pierwszej sprzedaży muszą być czynnymi podatnikami VAT. Dotyczy to podatników, którzy zajmują się:

  • dokonywaniem dostaw:

    • towarów wymienionych w załączniku nr 12 do ustawy (m.in. noże i sztućce - nakrycia stołowe srebrzone inaczej niż platerowane, monety, niektóre wyroby jubilerskie),

    • towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, z wyjątkiem:

      • energii elektrycznej (PKWiU 35.11.10.0),

      • wyrobów tytoniowych,

      • samochodów osobowych, innych niż wymienione w lit. e, zaliczanych przez podatnika, na podstawie przepisów o podatku dochodowym, do środków trwałych podlegających amortyzacji,

    • budynków, budowli lub ich części, w przypadkach, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 lit. a i b,

    • terenów budowlanych,

    • nowych środków transportu;

  • świadczeniem usług:

    • prawniczych,

    • w zakresie doradztwa, z wyjątkiem doradztwa rolniczego związanego z uprawą i hodowlą roślin oraz chowem i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego,

    • jubilerskich.

Podatek nr 3 - podatek od nieruchomości

Posiadając nieruchomość na własność, przedsiębiorca musi liczyć się z zapłatą podatku od nieruchomości. Jego wysokość każdego roku ustala organ wykonawczy (prezydent, burmistrz, wójt) w formie decyzji.

Podatek nr 4 - podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC)

W kontekście zawierania umów z osobami nieprowadzącymi działalności gospodarczej (np. sprzedaży, pożyczki, darowizny itp.) może powstać obowiązek zapłaty PCC. Stawka podatku  kształtuje się różnie w zależności od rodzaju zawartej umowy.