Poradnik Przedsiębiorcy

Kiedy występuje konieczność zapłaty PCC?

Zgodnie z obowiązującymi przepisami podatnik dokonujący niektórych transakcji w obrocie gospodarczym jest zobowiązany do zapłaty PCC,  czyli podatku od czynności cywilnoprawnych. Podatek ten od 1 stycznia 2001 roku zastąpił opłatę skarbową, która obowiązywała od umów i innych oświadczeń woli o charakterze cywilnoprawnym. Osoba dokonująca wskazanych czynności powinna sporządzić deklarację PCC-3 oraz zapłacić kwotę podatku według określonej w przepisach stawki.

Podstawa opodatkowania PCC

Szczegółowe regulacje w tej kwestii znajdują się w Ustawie z dnia 9 września 2000 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 objęte omawianym podatkiem są: 

  • umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
  • umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
  • umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
  • umowy dożywocia,
  • umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,
  • ustanowienie hipoteki,
  • ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
  • umowy depozytu nieprawidłowego,
  • umowy spółki.

Podatkowi podlegają jednocześnie zmiany wymienionych umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania, a także orzeczenia sądów oraz ugody wywołujące takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne.

Stawki podatku PCC

Ustawa wskazuje jednoznacznie jakie stawki podatku od czynności cywilnoprawnych obowiązują w określonych sytuacjach. Informacje na ten temat zostały zawarte w poniższej tabeli.

PODSTAWA OPODATKOWANIA STAWKA
umowa sprzedaży nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym 2%
innych praw majątkowych 1%
umowy: zmiany, dożywocia, o dział spadku, o zniesienie współwłasności oraz darowizny przy przeniesieniu własności nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym 2%
przy przeniesieniu własności innych praw majątkowych 1%
umowy ustanowienia odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego oraz odpłatnej służebności 1%
umowy pożyczki oraz depozytu nieprawidłowego 1%
od ustanowienia hipoteki na zabezpieczenie wierzytelności istniejących - od kwoty zabezpieczonej wierzytelności 0,1%
na zabezpieczenie wierzytelności o wysokości nieustalonej 19 zł
umowa spółki 0,5%

Podatek należy zapłacić Urzędowi Skarbowemu w terminie 14 dni w od dnia powstania obowiązku. W przypadku aktu notarialnego nie ma konieczności opłaty w Urzędzie gdyż płatności dokonuje się bezpośrednio u notariusza.

W przypadku jednak gdy podatnik nie zapłaci stosownego podatku musi liczyć się z konsekwencjami. Stawka podatku wynosi 20%, jeżeli przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub postępowania kontrolnego:

  • podatnik powołuje się na fakt zawarcia umowy pożyczki, depozytu nieprawidłowego lub ustanowienia użytkowania nieprawidłowego albo ich zmiany, a należny podatek od tych czynności nie został zapłacony,
  • biorący pożyczkę, powołuje się na fakt zawarcia umowy pożyczki, a nie spełnił warunku udokumentowania otrzymania pieniędzy na rachunek bankowy, albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

Zwolnienie z podatku PCC

Istnieją pewne wyjątki, gdzie wcześniej wymienione czynności cywilnoprawne nie będą podlegały podatkowi PCC. Najpopularniejszym z nich jest sytuacja, kiedy przedmiot opodatkowania stanowi rzecz ruchoma o wartości nie przekraczającej 1.000 zł. Taka sytuacja nastąpi także, jeśli jedna ze stron transakcji będzie podlegać podatkowi od towarów i usług bądź będzie z niego zwolniona. W związku z tym, nie zaistnieje obowiązek uiszczenia należności organom skarbowym z tytułu podatku PCC, ponieważ transakcja zostanie udokumentowana fakturą z określoną stawką (także zwolnioną) oraz, jeżeli podatnik oświadczy, że korzysta ze zwolnienia z podatku VAT.