Poradnik Przedsiębiorcy

Zwolnienie z VAT - kto może z niego skorzystać?

Nie każdy podatnik prowadzący działalność gospodarczą musi obowiązkowo rozliczać podatek VAT – niektórzy przedsiębiorcy mają bowiem prawo do skorzystania ze zwolnienia. Jakie warunki należy spełnić, aby było to możliwe, i komu przysługuje zwolnienie z VAT? Sprawdźmy!

Zwolnienie z VAT – kto może skorzystać?

Każdy przedsiębiorca prowadzący działalność w sposób zorganizowany i ciągły co do zasady podlega obowiązkowi VAT. W określonych sytuacjach istnieje jednak możliwość skorzystania ze zwolnienia z podatku VAT. Może ono przysługiwać ze względu na nieprzekroczenie limitu obrotów albo rodzaj sprzedawanych towarów lub świadczonych usług.

Zwolnienie podmiotowe

Do objęcia zwolnieniem z VAT całej swojej sprzedaży mają prawo przedsiębiorcy spełniający wymogi wynikające z ustawy o VAT. Aby móc skorzystać z tego przywileju, przedsiębiorcy muszą mianowicie spełnić warunek dotyczący wielkości obrotu wymieniony w art. 113 ust. 1, zgodnie z którym zwolniona z podatku VAT jest sprzedaż dokonywana przez podatników, u których wartość sprzedaży (netto, czyli bez podatku VAT) w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyła łącznie 200 000 zł.

W 2020 roku limit zwolnienia podmiotowego z VAT został utrzymany w wartości 200 000 zł w skali roku. W związku z tym uprawnionymi do skorzystania ze zwolnienia w 2020 roku są przedsiębiorcy, u których obrót ze sprzedaży opodatkowanej w 2019 roku nie przekroczył sumy 200 000 zł.

Ze zwolnienia z VAT podmiotowego mogą skorzystać także osoby, które dopiero rozpoczynają swoją przygodę z własnym biznesem. Podczas zakładania działalności gospodarczej w trakcie roku podatkowego zwolnieniu może podlegać sprzedaż opodatkowana, o ile jej przewidywana wartość nie przekroczy określonego limitu. W tym wypadku kwotę limitu oblicza się proporcjonalnie w stosunku do okresu prowadzenia działalności gospodarczej.

Jak obliczyć kwotę limitu zwolnienia z VAT? – działalność rozpoczęta w trakcie roku

Aby wyliczyć proporcjonalną kwotę limitu uprawniającą do skorzystania ze zwolnienia z VAT dla przedsiębiorcy, który w trakcie roku rozpoczyna działalność gospodarczą, należy skorzystać ze wzoru:

200 000 zł × LD/365

Przy tym LD oznacza liczbę dni prowadzenia działalności, jaka pozostała do końca roku.

Przykład 1.

Przedsiębiorca Michał założył działalność 1 marca 2019 roku. Po zakończeniu 2019 roku obrót z jego sprzedaży wynosił 116 000 zł. Czy w 2020 roku przedsiębiorca będzie mógł skorzystać ze zwolnienia z VAT?

Tak, ze względu na to, że nie przekroczył obowiązującego go limitu obrotów, który liczony jest proporcjonalnie i wynosi 167 671,23 zł (200 000 zł × 306/365).

Przykład 2.

Pani Patrycja założyła działalność gospodarczą 1 czerwca 2019 roku. Na koniec 2019 roku jej obrót ze sprzedaży wynosił 96 000 zł. Czy pani Patrycja będzie mogła skorzystać ze zwolnienia z VAT w 2020 roku?

Nie, ponieważ przekroczyła limit zwolnienia z VAT ustalony w proporcji do liczby dni prowadzonej działalności. Limit wynosi bowiem 82 739,73 zł (200 000 zł × 151/365).

Limit obrotów uprawniający do skorzystania ze zwolnienia z VAT nie obejmuje:

  • wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, 

  • sprzedaży wysyłkowej z terytorium kraju oraz sprzedaży wysyłkowej na terytorium kraju,

  • odpłatnego świadczenia usług zwolnionych od podatku, jeżeli czynności te nie mają charakteru transakcji pomocniczej,

  • przychodów ze sprzedaży środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji (na podstawie przepisów o podatku dochodowym).

Zwolnienie przedmiotowe

Zwolnienie przedmiotowe obowiązuje ze względu na rodzaj prowadzonej przez podatnika działalności. Katalog czynności, które podlegają zwolnieniu, został wymieniony w art. 43 ust. 1 ustawy o VAT. Do najpopularniejszych czynności zwolnionych z podatku VAT przedmiotowo należą m.in.:

  • usługi medyczne,

  • usługi finansowe,

  • usługi edukacyjne.

Podmiotowe zwolnienie z VAT – dodatkowe warunki

Limit obrotów nie jest jednak jedynym czynnikiem, który warunkuje możliwość skorzystania ze zwolnienia podmiotowego VAT. Istnieją bowiem podatnicy, którzy na mocy art. 113 ust. 13 ustawy są z góry pozbawieni prawa do zwolnienia. Należą do nich podatnicy dokonujący sprzedaży:

  • wyrobów z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali,

  • towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym (z wyjątkiem energii elektrycznej, wyrobów tytoniowych oraz samochodów osobowych innych niż nowe środki transportu, zaliczanych przez podatnika na podstawie przepisów o podatku dochodowym do środków trwałych podlegających amortyzacji),

  • terenów budowlanych,

  • budynków, budowli lub ich części, w przypadkach, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 lit. a) i b),

  • nowych środków transportu,

  • sprzedaży wysyłkowej:

    • preparatów kosmetycznych i toaletowych,

    • komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych,

    • urządzeń elektrycznych i nieelektrycznych sprzętu gospodarstwa domowego,

    • silników, turbin, pomp,

  • hurtowych i detalicznych części do:

    • pojazdów samochodowych,

    • motocykli,

  • usług prawniczych,

  • usług w zakresie doradztwa (z wyjątkiem doradztwa rolniczego związanego z uprawą i hodowlą roślin oraz chowem i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego),

  • usług jubilerskich,

  • usług ściągania długów, w tym factoringu.

Powrót do zwolnienia podmiotowego z VAT

Podatnik, który wcześniej utracił bądź dobrowolnie zrezygnował z prawa do zwolnienia podmiotowego VAT, ma możliwość jego ponownego wykorzystania. Oprócz spełnienia wcześniej wymienionych warunków musi minąć przynajmniej rok, licząc od końca roku, w którym podatnik utracił prawo do zwolnienia. Dodatkowo w roku ubiegłym limit obrotów netto nie mógł przekroczyć 200 000 zł.

Decydując się na powrót do zwolnienia z VAT, podatnik powinien złożyć wniosek aktualizacyjny VAT-R w ciągu 7 dni od dnia wystąpienia zmiany.

Zmiana statusu VAT powoduje konieczność dokonania korekty podatku naliczonego, który został uprzednio odliczony z tytułu firmowych zakupów. Sposób ustalenia wysokości korekty uzależniony jest od rodzaju dokonanego zakupu oraz jego wartości.

Środki trwałe o wartości powyżej 15 000 zł

W przypadku środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych o wartości wyższej niż 15 000 zł okres korekty wynosi 5 lat, licząc od roku, w którym zostały przyjęte do używania w działalności. Wyjątek stanowią nieruchomości i prawa wieczystego użytkowania gruntów, w odniesieniu do których okres korekty wynosi 10 lat. Kwotę korekty należy wykazać w ostatniej składanej deklaracji VAT jako podatnik VAT czynny w sytuacji, gdy działalność zostaje zlikwidowana. W innym wypadku, czyli np. w sytuacji powrotu do zwolnienia z VAT, należy tego dokonać w deklaracji VAT składanej za pierwszy okres rozliczeniowy roku następującego po roku podatkowym, za który dokonywana jest korekta.

Przykład 3.

Przedsiębiorca Marek w kwietniu 2018 roku zakupił maszynę produkcyjną o wartości 100 000 zł netto + 23 000 zł VAT. W styczniu 2020 roku zdecydował o powrocie do zwolnienia z VAT. W jaki sposób powinien dokonać korekty?

Przedsiębiorca będzie zobowiązany do korekty podatku VAT naliczonego w wysokości 2000 zł (⅕ × 100 000 zł) w deklaracji VAT za styczeń 2021 roku. Odliczenia dokona również w deklaracji za grudzień 2020 roku składanej w styczniu 2021 roku.

Środki trwałe o wartości poniżej 15 000 zł

Na mocy art. 91 ust. 2 ustawy o VAT w przypadku środków trwałych o wartości poniżej 15 000 zł okres korekty wynosi 12 miesięcy od dnia przyjęcia do używania. Po upływie tego czasu dla takich składników majątku korekta nie jest wymagana. Korekty dokonuje się wówczas jednorazowo w deklaracji za okres, w którym nastąpiła rezygnacja z VAT, a tym samym powrót do zwolnienia z VAT.

Przykład 4.

Przedsiębiorca Arkadiusz kupił w styczniu 2018 roku laptop o wartości 7000 zł brutto i w tym samym miesiącu przyjął go do użytku w firmie. W marcu 2020 roku zdecydował się powrócić do zwolnienia z podatku VAT. Czy będzie on zobowiązany do korekty podatku VAT naliczonego?

Z racji tego, że minęło już 12 miesięcy od momentu przyjęcia laptopa do użytku w firmie, korekta podatku naliczonego nie będzie wymagana.

Towary handlowe i materiały

W przypadku towarów handlowych oraz materiałów podstawowych obowiązek dokonania korekty dotyczy podatnika niezależnie od ich wartości oraz okresu, jaki minął od ich nabycia. Korekty dokonuje się w deklaracji VAT za okres, w którym nastąpiła zmiana statusu VAT.

Przykład 5.

Przedsiębiorca Sebastian kupił w maju 2019 roku towary handlowe przeznaczone do dalszej odsprzedaży o wartości 1230 zł VAT i odliczył z tytułu tego zakupu podatek VAT. W lutym 2020 roku przestał być czynnym podatnikiem VAT. Kiedy powinien dokonać korekty podatku naliczonego?

W związku z tym, że korekta dotyczy zakupionych towarów i materiałów, pan Sebastian korekty w wysokości 230 zł dokonuje w deklaracji za luty 2020 roku.

Jak wrócić na zwolnienie z VAT w systemie wFirma.pl?

W celu wygenerowania formularza VAT-R w systemie wfirma.pl należy przejść do zakładki: START » PODATKI » PODATEK VAT » DODAJ DEKLARACJĘ » ZGŁOSZENIE VAT-R, wypełniając część C1. Formularz VAT-R można wysłać bezpośrednio z systemu, w przypadku gdy przedsiębiorca posiada własny podpis kwalifikowany.

Zwolnienie z VAT - druk VAT-R