Poradnik Przedsiębiorcy

Powered by

wFirma.pl

Poznaj
niezbędne narzędzia
do zarządzania
Twoją firmą!

Dostępne
na wszystkie
platformy

Apple Windows Android BlackBerry

Jaki urlop przysługuje pracownikowi? Poznaj osobnicze rodzaje urlopów!

Poza znanym większości urlopem wypoczynkowym istnieją jeszcze inne rodzaje urlopów, które stosuje się w wyjątkowych okolicznościach. Urlopy te mają na tyle szczególny charakter, że są wykorzystywane wyłącznie wówczas, gdy pracownika zmusza do tego sytuacja życiowa. Przeczytaj jaki urlop i w jakich sytuacjach przysługuje pracownikowi!

Urlop bezpłatny

To osobniczy rodzaj urlopu, którego celem nie jest regeneracja sił pracownika, ale zwolnienie go od świadczeń pracy. W trakcie jego trwania pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia, ale nadal przysługują mu niektóre prawa pracownicze, ponieważ pozostaje on w zatrudnieniu. Dlatego też pracodawca w tym okresie nie może mu wypowiedzieć umowy o pracę, gdyż realizacja tej umowy na jakiś czas zostaje zawieszona.

Wymienić można tu dwa rodzaje urlopów:

1) określony w art. 174 § 1 Kodeksu pracy zgodnie, z którym pracodawca może udzielić pracownikowi urlopu bezpłatnego na dowolny cel,

2) wynikający z art. 1741 § 1 Kodeksu pracy, kiedy za zgodą pracownika wyrażoną na piśmie pracodawca udziela pracownikowi urlopu bezpłatnego w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy przez okres ustalony w zawartym w tej sprawie porozumieniu między pracodawcami.

 

Ważne!

Jeśli urlop bezpłatny trwa dłużej niż 30 dni, wówczas o cały okres jego trwania zmniejsza się wymiar urlopu wypoczynkowego.

Urlop bezpłatny nie wlicza się do stażu pracy czy stażu urlopowego. Jednakże w przypadku, gdy pracodawca za zgodą pracownika udziela mu urlopu bezpłatnego w celu wykonywania obowiązków służbowych w innym zakładzie pracy przez okres zawarty w porozumieniu między firmami, to urlop ten wlicza się do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze u dotychczasowego pracodawcy.

Pracownik powinien złożyć wniosek o udzielenie urlopu bezpłatnego, ale nie musi podawać przyczyn swojej decyzji. Jednak to, czy pracodawca go udzieli, czy też nie zależy wyłącznie od przełożonego. Wniosek taki przechowuje się w części B akt osobowych pracownika.

 

Ważne!

Jeśli urlop bezpłatny trwa dłużej niż 3 miesiące, pracodawca zastrzega sobie prawo do odwołania z niego pracownika z ważnych przyczyn.

Udzielenie pracownikowi urlopu bezpłatnego z inicjatywy zakładu pracy i bez pisemnego wniosku pracownika o udzielenie takiego urlopu jest w świetle prawa bezskuteczne (wyrok Sądu Apelacyjnego z 15 października 1996 r. III AUa 34/96, OSA z 1997 r. nr 10, poz. 35). Pracodawca nie może samowolnie skierować pracownika na urlop bezpłatny. W przypadku gdyby pracodawca zmusił pracownika do skorzystania z takiego urlopu, pracownikowi przysługuje wynagrodzenie przestojowe.

Urlop okolicznościowy

Taki urlop przysługuje pracownikowi w związku z zaistniałą ważną okolicznością (urlop musi zostać wykorzystany w okresie występowania tego wydarzenia i pracodawca ma prawo odrzucić wniosek, jeśli urlop nie obejmuje tego okresu). W czasie jego trwania zatrudniony otrzymuje wynagrodzenie. Pracownik w takiej sytuacji zobligowany jest do złożenia odpowiednio udokumentowanego wniosku, np. dołączenie do niego aktu urodzenia czy aktu małżeństwa.

Urlop okolicznościowy jest krótkotrwały i jego długość zależy od istotności wydarzenia i powiązań rodzinnych (stopień pokrewieństwa z osobą, której dotyczy dana okoliczność).

  • Własny ślub – urlop w wymiarze 2 dni.

  • Narodziny dziecka – urlop w wymiarze 2 dni.

  • Ślub dziecka – urlop w wymiarze 1 dnia.

  • Śmierć oraz pogrzeb matki, ojca, macochy, ojczyma, małżonka, dziecka – urlop w wymiarze 2 dni.

  • Śmierć oraz pogrzeb brata, siostry, dziadka, babci, teścia, teściowej lub innej osoby, która była na utrzymaniu pracownika albo pod jego bezpośrednią opieką – urlop w wymiarze 1 dnia.

Urlop na żądanie

Każdemu pracownikowi w ciągu roku kalendarzowego przysługuje prawo do urlopu na żądanie, którego długość wynosi maksymalnie 4 dni. Urlop ten można wykorzystać jednorazowo lub pojedynczo w dowolnych odstępach czasowych. Co istotne, jest on częścią urlopu wypoczynkowego, dlatego też wykorzystuje się go w ramach wymiaru podstawowego – 20 lub 26 dni. Ponadto pracownik może z niego skorzystać, dopiero gdy posiada prawo do urlopu wypoczynkowego.

Chęć skorzystania z urlopu na żądanie pracownik musi zgłosić najpóźniej w dniu jego rozpoczęcia. Forma powiadomienia pracodawcy jest dowolna – można to zrobić telefonicznie, drogą elektroniczną, kurierem, za pośrednictwem innej osoby. Urlopu na żądanie nie planuje się z wyprzedzeniem. Co do zasady, powinien zostać przyznany pracownikowi w terminie przez niego wskazanym, jednakże w szczególnych okolicznościach pracodawca ma prawo odmówić jego udzielenia.

 

Ważne!

Z urlopu na żądanie można skorzystać w dowolnym czasie, nawet podczas okresu wypowiedzenia.

Należy pamiętać, że pula niewykorzystanego urlopu na żądanie w danym roku nie przechodzi na rok kolejny. Czyli jeśli pracownik nie zgłosił ani jednego dnia urlopu na żądanie w ubiegłym roku, to w roku bieżącym nie będzie mu przysługiwało 8 dni, a 4 dni.

Opieka nad dzieckiem

Zgodnie z art. 188 Kodeksu pracy każdemu pracownikowi bez względu na jego płeć, który wychowuje dziecko do 14. roku życia, przysługuje prawo do 16 godzin lub 2 dni płatnego zwolnienia od pracy. Rodzic, składając pierwszy wniosek o udzielenie tego urlopu, musi zadeklarować, czy zamierza skorzystać z niego w dniach, czy w godzinach.

Zwolnienie to nie jest zależne od urlopu wypoczynkowego i nie pomniejsza go. Są to dodatkowe dwa dni ponad standardowy 20- czy 26- dniowy wymiar urlopu.

Ważne!

Rodzice mają prawo do podziału pomiędzy siebie opieki - każdy z nich może wykorzystać 1 dzień. Trzeba jednak pamiętać, że nie powinna to być taka sama data.