Remanent- jakie elementy zawiera i co obejmuje?

Na koniec grudnia każdego roku podatkowego podatnicy prowadzący księgę przychodów i rozchodów zobowiązani są sporządzić remanent - nazywany inaczej spisem z natury czy też inwentaryzacją. Sporządzony remanent jest niezbędny do ustalenia kwoty faktycznego dochodu w zeznaniu rocznym.

Co obejmuje remanent?

Szczegółowy zakres spisu z natury wynika z § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2025 r., a następnie z § 20 ust. 1 nowego rozporządzenia). Do elementów tych należą:

towary handlowe,
materiały (surowce) podstawowe i pomocnicze,
półwyroby,
produkcja w toku,
wyroby gotowe,
braki i odpady.

Remanent powinien zawierać również te składniki majątku, które w dniu sporządzania spisu fizycznie znajdują się poza przedsiębiorstwem, ale stanowią własność podatnika, a także towary obce znajdujące się w tym dniu w przedsiębiorstwie (z tym że nie podlegają one wycenie, podaje się jedynie ich ilość oraz wskazuje właściciela).

Sporządzenie remanentu dotyczy podatników rozliczających się na zasadach ogólnych i podatkiem liniowym, natomiast podatnicy rozliczający się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych nie mają obowiązku sporządzania remanentu.

Zobacz też:

Remanent - wycena

Sporządzony remanent podlega wycenie po to, aby możliwe było jego zaksięgowanie w KPiR, gdyż brany jest pod uwagę przy ustalaniu faktycznego dochodu po zakończonym roku podatkowym. Jeśli wartość sporządzonego spisu z natury na koniec roku przewyższa remanent początkowy za ten rok wówczas różnica wynikająca z remanentów powiększa dochód podlegający opodatkowaniu. Jeśli natomiast wartość remanentu końcowego jest niższa niż początkowego różnica będzie pomniejszać ostateczny dochód. Wycena powinna odbyć się najpóźniej w ciągu 14 dni od dnia zakończenia sporządzania spisu z natury.

Materiały oraz towary handlowe objęte spisem wycenia się według cen zakupu lub nabycia. W wyjątkowych przypadkach wyceny można dokonać na podstawie cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu, jeśli są one niższe od cen nabycia lub zakupu (np. w wyniku uszkodzenia).

Półwyroby, wyroby gotowe i braki własnej produkcji wycenia się według kosztów ich wytworzenia.

Odpady użytkowe, które utraciły swoją pierwotną wartość w toku produkcji, wycenia się według wartości oszacowanej z uwzględnieniem ich przydatności do dalszego użytkowania.

Cena zakupu - to cena jaką nabywca płaci za zakupione składniki majątku, pomniejszona o podatek od towarów i usług, podlegający odliczeniu zgodnie z odrębnymi przepisami, a przy imporcie powiększona o należne cło, podatek akcyzowy oraz opłaty celne dodatkowe, obniżona o rabaty, opusty, inne podobne obniżenia, w przypadku zaś otrzymania składnika majątku w drodze darowizny lub spadku – wartość odpowiadająca cenie zakupu takiego samego lub podobnego składnika.

Koszt wytworzenia - to wszelkie koszty związane bezpośrednio i pośrednio z przerobem materiałów, z wyłączeniem kosztów sprzedaży wyrobów gotowych i usług.

Wartość rocznego końcowego spisu z natury należy ująć w KPiR pod datą 31 grudnia. Sporządzona inwentaryzacja stanowi zarazem remanent początkowy na pierwszy dzień kolejnego roku podatkowego i również podlega wpisowi do KPiR (pierwszy wpis otwierający KPiR na nowy rok).

Remanent zerowy

Remanent jest konieczny do prawidłowego obliczenia wartości dochodu, wprost narzucone jest to przez przepisy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Co niezwykle ważne - nawet jeżeli podatnik nie posiada żadnych towarów handlowych, materiałów czy innych artykułów podlegających spisowi, powinien sporządzić remanentzerowy. Stanowi on bowiem oświadczenie przedsiębiorcy, że na dzień 31 grudnia w firmie nie znajdują się żadne artykuły objęte obowiązkiem inwentaryzacji, tym samym podlega księgowaniu do KPiR z wartością równą 0.

Obowiązek sporządzenia spisu z natury na dzień 1 stycznia roku podatkowego nie dotyczy podatników, którzy sporządzili spis z natury na koniec poprzedniego roku podatkowego. W tym przypadku zamiast spisu z natury na dzień 1 stycznia roku podatkowego do księgi wpisuje się spis z natury sporządzony na dzień 31 grudnia poprzedniego roku podatkowego.

Jakie elementy powinien posiadać remanent?

Sam spis powinien zostać sporządzony w sposób rzetelny, zgodny z rzeczywistym stanem, staranny i trwały. Informacje, jakie powinien zawierać spis z natury, to:

imię i nazwisko właściciela zakładu (nazwę firmy),
datę sporządzenia spisu,
numer kolejny pozycji arkusza spisu z natury,
szczegółowe określenie towarów i innych składników majątku wymienionych w § 24 ust. 1 (od 2026 r. w § 20 ust. 1) rozporządzenia w sprawie KPiR (m.in. towarów handlowych i materiałów),
jednostkę miary,
ilość stwierdzoną w czasie spisu,
cenę w złotych i groszach za jednostkę miary,
wartość wynikającą z przemnożenia ilości towaru przez jego cenę jednostkową,
łączną wartość spisu z natury,
klauzulę "Spis zakończono na pozycji...",
podpisy osób sporządzających spis oraz podpis właściciela zakładu (wspólników). Uwaga! Po wejściu w życie nowego rozporządzenia w sprawie KPIR dla spisu z natury sporządzanego od 2026 roku wystarczy tylko podpis właściciela zakładu.

Wzór remanentu można pobrać bezpłatnie z artykułu: Arkusz spis z natury - wzór z omówieniem

Remanent a składka zdrowotna

Sporządzony remanent również ma wpływ na wysokość składki zdrowotnej bowiem analogicznie jak w przypadku zaliczki na podatek dochodowy, powiększany bądź pomniejszany jest dochód od którego liczona jest składka zdrowotna.

Obecnie w podstawie wyliczenia składki zdrowotnej na podatku liniowym lub skali podatkowej uwzględniana jest zarówno dodatnia jak i ujemna różnica remanentowa. Zagadnieniu temu został poświęcony cały artykuł - Remanent a składka zdrowotna.

Wprowadzanie remanentu końcowego w systemie wFirma.pl

W systemie wFirma.pl należy wprowadzać wartości sporządzanych remanentów. Na ich podstawie tworzony jest wpis do KPiR oraz ustalana jest różnica remanentowa, którą system automatycznie uwzględnia przy generowaniu deklaracji rocznej.

W celu prowadzenia końcowego spisu z natury w systemie wfirma.pl należy przejść do zakładki EWIDENCJE » REMANENTY » DODAJ REMANENT. Jako rodzaj należy wybrać REMANENT KOŃCOWY oraz wprowadzić datę i kwotę sporządzonego remanentu.

Remanent końcowy w systemie wfirma

Po dodaniu remanentu końcowego system automatycznie wygeneruje remanent początkowy, na tę samą wartość i z datą następnego dnia (remanent zamknięcia danego okresu co do zasady jest równocześnie remanentem otwarcia okresu kolejnego).

Polecamy:

KSeF, czyli Krajowy System e-Faktur