Wystąpienie wspólnika ze spółki cywilnej

Wystąpienie wspólnika ze spółki cywilnej nieposiadającej podmiotowości prawnej wymaga od wspólników podjęcia działań w celu ustalenia konsekwencji podatkowych. Zgodnie z przepisami takie zdarzenie nie pozostaje bowiem bez echa w dokumentacji podatkowej. Jakich zatem obowiązków należy dopełnić w sytuacji gdy wspólnik występuje ze spółki cywilnej?

Obowiązek sporządzenia wykazu składników majątku

W momencie wystąpienia wspólnika ze spółki cywilnej Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych art. 24 ust. 3a mówi, iż koniecznym jest sporządzenie wykazu składników majątku sporządzonego na dzień wystąpienia jednego ze wspólników. Nie ma tu znaczenia czy wspólnik jedynie występuje ze spółki czy też podejmuje decyzję o całkowitej likwidacji działalności.

W wykazie tym powinny zostać uwzględnione dane takie jak:

  • liczba porządkowa wykazu,
  • określenie (nazwa) składnika majątku,
  • data nabycia składnika majątku,
  • kwota wydatków poniesionych na nabycie składnika majątku oraz kwota wydatków poniesionych na nabycie składnika majątku zaliczona do kosztów uzyskania przychodów,
  • wartość początkowa,
  • metoda amortyzacji,
  • suma odpisów amortyzacyjnych,
  • wysokość wypłaconych środków pieniężnych należnych wspólnikom z tytułu udziału w spółce niebędącej osobą prawną na dzień wystąpienia lub likwidacji.

Sporządzenie wykazu jest obowiązkiem formalnym nie skutkuje koniecznością opłacenia należności podatkowej.

Wystąpienie wspólnika ze spółki cywilnej - jaką należność pieniężną otrzyma występujący wspólnik

W przypadku wystąpienia wspólnika ze spółki cywilnej otrzymuje on, tytułem spłaty swojego udziału:

  • środki pieniężne, lub
  • niepieniężne składniki majątku.

Forma, w jakiej otrzyma spłatę będzie miała wpływ na konsekwencje podatkowe.

Jeżeli występując ze spółki cywilnej wspólnik otrzyma pieniądze to w momencie ich faktycznego przekazania powstanie u niego przychód z działalności gospodarczej (art. 14 ust. 2 pkt 16 updof). Jednak przychodem nie będzie pełna, otrzymana kwota. Bowiem w związku art. 14 ust. 3 pkt 11) z przychodu tego należy wyłączyć taką wartość otrzymanych środków pieniężnych, która odpowiada uzyskanej przez tego wspólnika (przed wystąpieniem) nadwyżce przychodów nad kosztami ich uzyskania, ustalonych proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku spółki cywilnej, pomniejszonej o wypłaty dokonane z tytułu udziału w tej spółce.

Podlegającym opodatkowaniu dochodem będzie zaś zgodnie z art. 24 ust.  3c różnica między wskazanym przychodem, ustalonym zgodnie z art. 14, a wydatkami na nabycie lub objęcie prawa do udziałów w spółce.

Problem z dokumentacją

Ponieważ spółki cywilne osób fizycznych rozliczają się często na podstawie uproszczonej ewidencji podatkowej (KPiR) dokonywanych wypłat z tytułu udziału w spółce nie są obowiązane ewidencjonować. Jak zatem udowodnić, że takie miały rzeczywiście miejsce? Udzielając odpowiedzi należałoby posłużyć się przepisami Ordynacji podatkowej (art. 180):

“§ 1. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

§ 2. Jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia, organ podatkowy odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania; przepis art. 196 § 3 stosuje się odpowiednio.”.