Podatek dochodowy od osób prawnych - CIT

Podatek dochodowy od osób prawnych jest to bezpośredni podatek obciążający dochody uzyskiwane przez spółki (przedsiębiorstwa). Zasady, na jakich funkcjonuje ta opłata, zostały określone w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) z dnia 15 lutego 1992 r.

Podmiot opodatkowania

Zgodnie z przepisami ustawy, podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych są:

  • osoby prawne,
  • jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, z wyjątkiem spółek niemających osobowości prawnej z zastrzeżeniem ust. 1 i 3,
  • spółki nieposiadające osobowości prawnej mające siedzibę lub zarząd w innym państwie, jeżeli zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa podatkowego tego państwa są traktowane jako osoby prawne oraz podlegają w tym państwie opodatkowaniu od całości swoich dochodów niezależnie od miejsca ich uzyskania,
  • grupy kapitałowe składające się co najmniej z dwóch spółek prawa handlowego, które posiadają osobowość prawną oraz pozostają w związkach kapitałowych.

Przepisy ustawy nie mają natomiast zastosowania w przypadku:

  • przychodów osiągniętych z działalności rolniczej, za wyjątkiem dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej, chyba że przychody są ustalane w celu określenia dochodów wolnych od podatku dochodowego,
  • przychodów z gospodarki leśnej,
  • przychodów, które wynikają z czynności niemogących być przedmiotem umowy,
  • przychodów/dochodów armatorów opodatkowanych podatkiem tonażowym.

Zwolnienie podmiotowe 

Z opłacania podatku dochodowego od osób prawnych oraz składania zeznań podatkowych zwolnione są niektóre podmioty. Ich katalog został ujęty w art. 6 ustawy o CIT i uwzględnia:

  • Skarb Państwa,
  • Narodowy Bank Polski.
  • jednostki budżetowe, fundusze celowe utworzone na podstawie odrębnych ustaw,
  • przedsiębiorstwa międzynarodowe i inne jednostki gospodarcze utworzone przez organ administracji państwowej wspólnie z innymi państwami,
  • gminy w zakresie dochodów własnych,
  • Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,
  • Zakład Ubezpieczeń Społecznych, fundusze emerytalne i inwestycyjne,
  • Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej,
  • wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej,
  • organizacje religijne.

Przedmiot opodatkowania

Przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym – zgodnie z ogólnymi zasadami – jest dochód – niezależnie od źródeł przychodów, z jakich został osiągnięty. W myśl art. 7 ust. 2 ustawy o CITdochodem jest nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym; jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą. Jeżeli podatnik w danym roku podatkowym poniósł stratę z tytułu prowadzonej działalności, ma możliwość obniżenia dochodu o kwotę tej straty w ciągu najbliższych pięciu latach podatkowych, jednakże wysokość odliczenia w jednym z tych lat nie może być wyższa niż 50% kwoty tej straty – zgodnie z art. 7 ust. 5.

Jeżeli osoba prawna osiąga przychody z udziału w zyskach lub przychody osiągane są przez podmioty zagraniczne z tytułu tzw. należności licencyjnych – przedmiotem opodatkowania jest przychód.

Zwolnienie przedmiotowe 

Oprócz zwolnień podmiotowych, ustawa o CIT wskazuje także na określony katalog przedmiotowych zwolnień od podatku. Zgodnie z art. 17 ustawy o CIT, zwolnienia takie obowiązują w przypadku:

  • działalności organizacji pracodawców i partii politycznych – w części przeznaczonej na cele statutowe, z wyłączeniem działalności gospodarczej,
  • dochodu z tytułu prowadzenia szkół – w części przeznaczonej na cele szkoły,
  • dochodów narodowych funduszy inwestycyjnych,
  • dochodów sportowych spółek akcyjnych w części przeznaczonej na ich działalność sportową,
  • dochodów osób prawnych, których celem statutowym jest działalność w sferze pożytku publicznego,
  • dochodów kościelnych osób prawnych (w tym związków wyznaniowych),
  • dochodów ze sprzedaży nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych.