Renta wdowia a 14. emerytura

Wprowadzenie renty wdowiej to istotna zmiana, która pozwala na podniesienie comiesięcznych dochodów wdów i wdowców. Jednak relacja między świadczeniami takimi jak renta wdowia a 14. emerytura budzi wiele pytań, głównie ze względu na kryterium dochodowe obowiązujące przy dodatkowym rocznym świadczeniu. Kluczowe staje się zatem ustalenie, czy wyższy dochód z renty wdowiej może pozbawić seniora prawa do pełnej wypłaty czternastki. Wyjaśniamy najważniejsze zasady.

Przyznanie renty wdowiej

Aby ubiegać się o rentę wdowią, osoba uprawniona (wdowa lub wdowiec) musi spełnić cztery główne kryteria:

wdowa musi mieć ukończone 60 lat, a wdowiec 65 lat;
wnioskodawca powinien pozostawać we wspólności małżeńskiej ze zmarłym współmałżonkiem aż do dnia jego śmierci;
prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku musi zostać nabyte nie wcześniej niż w momencie, gdy wdowa ukończyła 55 lat, a wdowiec 60 lat;
osoba ubiegająca się o rentę wdowią nie może pozostawać obecnie w nowym związku małżeńskim.

Renta wdowia pozwala na pobieranie dwóch świadczeń jednocześnie, jednak z pewnymi limitami. Uprawnieni mają do wyboru dwie opcje.

Pierwszy wariant zakłada, że uprawniony otrzymuje pełną kwotę swojego świadczenia, a do tego dodawana jest część renty rodzinnej po zmarłym małżonku. Przedstawia się to w takich proporcjach:

100% własnego świadczenia,
15% renty rodzinnej po zmarłym małżonku.

Drugi wariant zakłada, że uprawniony otrzymuje pełną kwotę renty rodzinnej, a do tego dodawana jest część własnego świadczenia. Przedstawia się to w takich proporcjach:

100% renty rodzinnej po zmarłym małżonku,
15% własnego świadczenia.

Ten drugi wariant może być korzystniejszy, jeśli renta rodzinna jest wyższa od świadczenia własnego uprawnionego.

Od 1 stycznia 2027 roku wysokość drugiego świadczenia będzie wynosić 25%, zamiast obecnych 15%.

Zobacz też:

Własne świadczenia uwzględnione do renty wdowiej

Własne świadczenia wypłacane w przypadku renty wdowiej to:

emerytura;
emerytura rolnicza;
emerytura lub renta z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin;
emerytura wojskowa;
emerytura policyjna;
zasiłek przedemerytalny;
świadczenia przedemerytalne;
emerytura pomostowa;
nauczycielskie świadczenie kompensacyjne;
renta z tytułu niezdolności do pracy, w tym renta szkoleniowa;
renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy;
renta rolnicza szkoleniowa;
wojskowa renta inwalidzka;
policyjna renta inwalidzka.

Przykład 1.

Pani Karolina jako wdowa jest uprawniona do emerytury, która wynosi 2000 zł, i do renty rodzinnej w wysokości 4000 zł. Obecnie pobiera rentę rodzinną jako świadczenie dla niej korzystniejsze. Ile wyniesie renta wdowia w jej przypadku? Jeśli pani Karolina wskaże, że chce pobierać 100% emerytury i 15% renty rodzinnej, to łączna kwota świadczeń, którą będzie pobierać łącznie, da 2600 zł. Składa się na to 100% emerytury, czyli 2000 zł, i 15% renty rodzinnej, czyli 600 zł. Gdyby kobieta wybrała drugi wariant, otrzymałaby 100% renty rodzinnej, czyli 4000 zł, i 15% emerytury, czyli 300 zł, a więc łącznie 4300 zł. W tym przypadku drugi wariant jest dla niej korzystniejszy.

Kiedy renta wdowia nie zostanie obniżona?

Ważne jest, że łączna suma obu wypłacanych świadczeń (wraz z dodatkami wypłacanymi razem z tymi świadczeniami) nie może przekroczyć trzykrotności najniższej emerytury. Obecnie (od marca 2025 roku) jest to kwota 5636,73 zł brutto. Jeśli ta suma przekroczy limit, świadczenia zostaną pomniejszone o kwotę nadwyżki.

Do tego limitu wliczane są poza głównymi świadczeniami, czyli rentą rodzinną i własnym świadczeniem wnioskodawcy, m.in.:

dodatek pielęgnacyjny,
świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji,
dodatek kombatancki,
ryczałt energetyczny,
świadczenie honorowe przyznane w związku z ukończeniem wieku 100 lat,
emerytury i renty przyznane w trybie specjalnym przez Prezesa Rady Ministrów,
świadczenia emerytalno-rentowe wypłacane przez instytucje zagraniczne.

Wniosek o rentę wdowią

Wypłata renty wdowiej następuje na wniosek, który może zostać złożony:

osobiście,
listownie,
elektronicznie.

Wniosek może zostać złożony w dowolnej instytucji, w której uprawniony ma ustalone prawo do renty rodzinnej lub do własnego świadczenia.

Kto otrzyma 14. emeryturę?

14. emerytura to dodatkowe, jednorazowe świadczenie pieniężne wypłacane co roku mające na celu wsparcie finansowe uprawnionych, zwłaszcza tych o niższych dochodach.

14. emeryturę otrzymają osoby, które w ostatnim dniu miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty dodatkowego świadczenia mają prawo do:

renty inwalidzkiej przyznanej na mocy Ustawy z dnia 29 maja 1974 roku o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin;
renty rodzinnej przyznanej na mocy Ustawy z dnia 29 maja 1974 roku o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin;
emerytury rolniczej lub renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy przyznanych na mocy Ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników;
renty rolniczej szkoleniowej przyznanej na mocy Ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników;
renty rodzinnej przyznanej na mocy Ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników;
emerytury i renty z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin przyznanych na mocy Ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników;
świadczeń wynikających z przepisów o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych przewidzianych w Ustawie z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego;
emerytury lub renty wyjątkowej przewidzianych w Ustawie z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego;
emerytury wojskowej przyznanej na mocy Ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin;
wojskowej renty inwalidzkiej przyznanej na mocy Ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin;
wojskowej renty rodzinnej przyznanej na mocy Ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin;
emerytury policyjnej, policyjnej renty inwalidzkiej, policyjnej renty rodzinnej przysługujących na podstawie Ustawy z dnia 18 lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin;
renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej przyznanych na podstawie Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
rent przyznanych na podstawie Ustawy z dnia 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych;
rent przysługujących na podstawie przepisów Ustawy z dnia 30 października 2002 roku o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach;
renty socjalnej;
renty socjalnej z dodatkiem dopełniającym;
świadczenia przedemerytalnego;
zasiłku przedemerytalnego;
świadczenia pieniężnego wypłacanego na podstawie Ustawy z dnia 16 listopada 2006 roku o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych;
okresowej emerytury kapitałowej;
emerytury pomostowej;
nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych;
okresowej emerytury rolniczej;
rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

Osoby, które zdecydują się na pobieranie renty wdowiej, muszą być świadome, że może to wpłynąć na ich prawo do 14. emerytury. Wskazać należy, że łączna kwota świadczeń składających się na rentę wdowią jest brana pod uwagę przy wyliczaniu kryterium dochodowego dla 14. emerytury.

Pełną 14. emeryturę otrzymali w 2025 roku wyłącznie ci seniorzy, których łączna kwota renty wdowiej nie przekracza 2900 zł brutto. Jeśli łączna kwota renty wdowiej przekroczyła 2900 zł brutto, 14. emerytura została obniżona zgodnie z zasadą „złotówka za złotówkę”. Oznacza to, że za każdą złotówkę przekroczenia progu, kwota 14. emerytury będzie pomniejszana o złotówkę.

Wypłata 14. emerytury nie może być niższa niż 50 zł brutto; gdyby po pomniejszeniu kwota była niższa, ZUS nie wypłaci tego świadczenia. W 2025 roku uprawnieni, którzy otrzymali świadczenie w wysokości większej niż 4728,91 zł brutto, w ogóle nie dostali 14. emerytury.

Przykład 2.

Czy pani Natalia jako wdowa, która jest uprawniona do emerytury wynoszącej 2000 zł i do renty rodzinnej w wysokości 4000 zł, może otrzymać 14. emeryturę, jeśli będzie pobierała rentę wdowią? Jeśli uprawniona wskaże, że chce pobierać 100% emerytury i 15% renty rodzinnej, to łączna kwota świadczeń, którą będzie pobierać, wynosi 2600 zł. Gdyby kobieta wybrała drugi wariant, otrzymałaby 100% renty rodzinnej, czyli 4000 zł, i 15% emerytury, czyli 300 zł, a więc łącznie 4300 zł. W tym wypadku w 2025 roku pani Natalia otrzymałaby 14. emeryturę. Jednak wybierając pierwszy wariant, mogłaby liczyć na pełną kwotę świadczenia, przy drugim wariancie świadczenie zostałoby pomniejszone.

Podsumowanie

Podsumowując, wypłata renty wdowiej ma bezpośredni wpływ na wysokość 14. emerytury. Jest to efekt zastosowania kryterium dochodowego, które uwzględnia całą kwotę miesięcznego świadczenia. Osoby, które po połączeniu świadczeń otrzymują wysokie świadczenia, mogą w ogóle nie otrzymać 14. emerytury.

Polecamy:

Koszt całkowity zatrudnienia pracownika w 2026 roku - musisz to wiedzieć!

Renta wdowia a 14. emerytura. Czy wyższe świadczenie pozbawi czternastki?