Question 1

Prowadzę działalność gospodarczą i w trakcie tego miesiąca zdecydowałam się na zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Czy składkę na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe mogę opłacić proporcjonalnie od momentu zgłoszenia?

Accepted Answer

Składkę na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe należy naliczyć od pełnej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, nawet jeśli przedsiębiorca podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu tylko przez część miesiąca.

Przystąpienie do ubezpieczenia chorobowego

Zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego należy dokonać na druku ZUS ZUA. Jeśli przedsiębiorca dotychczas był zgłoszony do ubezpieczeń społecznych obowiązkowych, to konieczne jest sporządzenie dwóch deklaracji:

ZUS ZWUA wyrejestrowującej z obecnych ubezpieczeń;
ZUS ZUA z rejestracją do ubezpieczeń obowiązkowych oraz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.

Przykład 1.

Pani Antonina z tytułu prowadzenia jednoosobowej działalności jest objęta obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi i opłaca tzw. duży ZUS. Od 15 września postanowiła, że chce przystąpić również do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Jak powinna wypełnić deklaracje zgłoszeniowe w tej sytuacji?

Przedsiębiorczyni powinna wypełnić w tym przypadku:

deklarację ZUS ZWUA, gdzie jako kod tytułu ubezpieczenia wpisze 05 10, jako datę ustania tytułu do ubezpieczeń powinna wybrać 15 września 2024 roku, a jako kod przyczyny wyrejestrowania wskazać 600;
deklarację ZUS ZUA, gdzie jako kod tytułu ubezpieczenia wpisze 05 10, jako datę powstania tytułu do ubezpieczeń obowiązkowych społecznych, obowiązkowej zdrowotnej oraz dobrowolnej chorobowej powinna wybrać 15 września 2024 roku, w bloku obowiązkowych ubezpieczeń społecznych powinna zaznaczyć emerytalne, rentowe i wypadkowe, w bloku ubezpieczeń dobrowolnych zaznaczyć chorobowe.

[alert-info]Dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym mogą zostać objęte tylko osoby, które podlegają ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu obowiązkowo. Nie można zgłosić się do ubezpieczenia chorobowego, gdy pod ubezpieczenia emerytalne i rentowe podlega się dobrowolnie lub podlega się wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu.[/alert-info]

Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe nie zawsze od daty zgłoszenia

Istotną informacją dla osób prowadzących działalność gospodarczą jest to, że nie zawsze ubezpieczeniu chorobowemu można podlegać od dnia zgłoszenia do ubezpieczenia wskazanego na ZUA. Stanie się tak wyłącznie, gdy przystąpienie do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalno-rentowych zostanie wysłane do ZUS-u:

w ciągu 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń;
do końca stycznia danego roku, gdy przedsiębiorca rozpoczął lub wznowił działalność gospodarczą w styczniu i zdecydował się na korzystanie z Małego ZUS-u Plus. Gdyby w tym przypadku do końca miesiąca brakowało mniej niż 7 dni – zgłoszenie należy wysłać w terminie 7 dni.

Przykład 2.

Pan Wiktor założył działalność gospodarczą 2 marca 2024 roku i przez pierwsze 6 pełnych miesięcy korzystał z ulgi na start. Od 1 października 2024 roku będzie korzystał z preferencyjnych składek ZUS. Jednakże zgłoszenie na ZUS ZUA wysłał 15 października, wskazując datę objęcia ubezpieczeniami społecznymi, w tym dobrowolnemu chorobowemu od 1 października. Od jakiej daty będzie podlegał ubezpieczeniu chorobowemu?

W związku z tym, że przekroczony został 7-dniowy termin na złożenie deklaracji, to dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu przedsiębiorca podlega od dnia wysłania ZUS ZUA, czyli od 15 października.

Przykład 3.

Pan Edward odwiesił działalność gospodarczą 1 września 2024 roku i dokonał z tym dniem zgłoszenia wyłącznie do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Postanowił, że od 1 października chce podlegać również dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Wskazał ten dzień w deklaracji ZUS ZUA, ale zgłoszenie wysłał 4 października 2024 roku. Od kiedy zostanie objęty dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym?

W tej sytuacji przedsiębiorca będzie podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od 4 października.

Przykład 4.

Pani Marlena oprócz prowadzenia działalności była również zatrudniona na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem wyższym od minimalnego. 31 sierpnia 2024 roku stosunek pracy uległ rozwiązaniu. Dotychczas była zgłoszona wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego. W ZUS ZUA wskazała, że prócz obowiązkowych ubezpieczeń chce przystąpić również do dobrowolnego chorobowego od 1 września 2024 roku. Zgłoszenie wysłała 8 września. Od kiedy będzie polegała ubezpieczeniu chorobowemu?

W tej sytuacji pani Marlena będzie podlegać dobrowolnemu chorobowemu od 1 września, od tego dnia bowiem powstał obowiązek objęcia ubezpieczeniami emerytalno-rentowymi oraz zgłoszenie do ZUS-u zostało wysłane w ciągu 7 dni od dnia powstania zmiany.

#banner-208687#

Przystąpienie do ubezpieczenia chorobowego w trakcie miesiąca – jak naliczyć składki?

Jak już wspomniano, w przypadku przystąpienia do dobrowolnego chorobowego w trakcie miesiąca konieczne jest opłacenie składek społecznych, w tym składki chorobowej od pełnej miesięcznej podstawy wymiaru tych składek.

Przykład 5.

Pani Edyta zgłosiła się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od 25 października 2024 roku. Obecnie korzysta jeszcze z 2-letniej ulgi preferencyjnej. W jakiej wysokości opłaci składki społeczne za październik?

Składki zostaną naliczone od kwoty 1 290 zł i wyniosą:

składka emerytalna 19,52%: 251,81 zł;
składka rentowa 8%: 103,20 zł;
składka wypadkowa 1,6%: 21,54 zł;
składka chorobowa 2,45%: 31,61 zł.

Przedsiębiorcy często decydują się również na podwyższenie podstawy składek, aby otrzymać wyższe świadczenia w razie choroby i macierzyństwa. Jednakże w tym przypadku nie ma możliwości, aby opłacać wyłącznie wyższą składkę chorobową.

Przykład 6.

Pani Marianna zaszła w ciążę. Aby otrzymywać wyższy zasiłek z ZUS-u, chce podwyższyć podstawę składki chorobowej do 10 000 zł miesięcznie. Czy składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe może wówczas opłacać od minimalnej obowiązującej ją podstawy?

Nie, w tej sytuacji przedsiębiorczyni musi opłacać wszystkie składki społeczne od podwyższonej podstawy wymiaru, tj. od kwoty 10 000 zł.

Przystąpienie do ubezpieczenia chorobowego w trakcie miesiąca a prawo do zasiłku

Zgłoszenie do ubezpieczenia chorobowego podyktowane jest zwykle chęcią otrzymania świadczeń z ZUS-u w razie choroby i macierzyństwa. Należy jednak pamiętać, że w tym przypadku obowiązuje okres wyczekiwania na świadczenia wynoszący 90 dni. Wyjątkiem jest jednak możliwość pobierania zasiłku macierzyńskiego i opiekuńczego – te przysługują od pierwszego dnia podlegania ubezpieczeniu chorobowemu.

Przedsiębiorca decydujący się na przystąpienie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w trakcie miesiąca powinien wiedzieć, że składkę na to ubezpieczenia zapłaci wówczas od pełnej miesięcznej podstawy. Ponadto to, czy będzie podlegał chorobowemu od dnia zgłoszenia, zależy od spełnienia dodatkowych warunków. Dlatego wszelkie zgłoszenia najlepiej wykonywać od ręki.

Przystąpienie do ubezpieczenia chorobowego w trakcie miesiąca w wFirma.pl

Korzystając z oprogramowania wFirma można dokonać wszelkich formalności w związku ze zgłoszeniem do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Deklaracje zgłoszeniowe można przygotować w START » ZUS » DEKLARACJE ZGŁOSZENIOWE » DODAJ DEKLARACJE » ZUS ZWUA, a następnie dodać ZUS ZUA.

Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe - wyrejestrowanie

Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe - ZUA

Obie te deklaracje można wysłać do ZUS-u bezpośrednio z systemu. Nie trzeba posiadać dodatkowo podpisu kwalifikowanego.

Następnie wystarczy zaznaczyć w ustawieniach schematu składek, że przedsiębiorca zgłosił się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, przechodząc do USTAWIENIA » PODATKI » ZUS » OGÓLNE i w polu DOBROWOLNE CHOROBOWE wybierając TAK.

Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe - zaznaczenie w ustawieniach wFirma

Po dokonaniu tych zmian podczas generowania deklaracji ZUS DRA zostanie naliczona składka chorobowa.

#polecamy#

#banner-208690#

Question 2

Cały czas jestem zatrudniony w firmie „A”. Natomiast od 2025 roku będę podejmował zatrudnienie dodatkowo w firmie „B” dorywczo na umowę o pracę. W jaki sposób mogę rozłożyć kwotę wolną od podatku w wynagrodzeniu z tych dwóch firm, aby nie stracić?

Accepted Answer

Kwota wolna jest obecnie na poziomie 30 000 zł (dochód), co sprawia, że kwota zmniejszająca podatek wynosi 3 600,00 zł (30 000,00 zł × 12%). Kwota zmniejszająca miesięczne zaliczki na podatek wynosi więc 300 zł (1/12 × 3 600 zł = 300 zł).

Kwota zmniejszająca podatek

Od dwóch lat pracownicy/zleceniobiorcy/dziełobiorcy mogą złożyć oświadczenia o stosowanie zmniejszenia w podziale na maksymalnie trzech płatników (art. 31b ust. 2 ustawy o PDOF). Dokonują tego na druku PIT-2. Na podstawie tego oświadczenia pracodawca uprawniony jest do pomniejszania zaliczki na podatek dochodowy o kwotę:

300 zł (1/12 kwoty zmniejszającej podatek) – w przypadku jednego pracodawcy;
150 zł (1/24 kwoty zmniejszającej podatek) – w przypadku dwóch pracodawców;
100 zł (1/36 kwoty zmniejszającej podatek) – w przypadku trzech pracodawców.

[alert-info]Pracownik może swobodnie decydować o zastosowaniu miesięcznej kwoty wolnej przez płatnika. Zamiast jednego może wskazać do trzech płatników, którzy mogą zastosować kwotę zmniejszającą podatek.[/alert-info]

To rozwiązanie jest korzystne szczególnie dla wieloetatowców z niskimi wynagrodzeniami. Mogą oni złożyć takie oświadczenie aż u 3 płatników, dzięki czemu kwota zmniejszająca miesięczne zaliczki będzie stosowana u każdego z pracodawców.

#zobacztez#

Przykład 1.

Pani Joanna pracuje u dwóch różnych pracodawców. Złożyła ona PIT-2 u każdego z nich, gdzie zaznaczyła, że chce, żeby każdy z nich stosował 1/24 kwoty zmniejszającej podatek. Czy jest to poprawne?

Pani Joanna mogła złożyć PIT-2 u każdego z pracodawców i będą oni zobowiązani do pomniejszania zaliczki na podatek dochodowy o kwotę 150 zł.

Przykład 2.

Pani Karolina pracuje u dwóch różnych pracodawców i ma zawartą umowę zlecenie. Czy może podzielić kwotę zmniejszającą podatek między te trzy umowy?

Tak, pani Karolina może złożyć PIT-2 w przypadku każdej umowy i pomniejszyć zaliczki na podatek dochodowy o kwotę 100 zł.

Rozdzielenie kwoty zmniejszającej podatek na kilku płatników wpływa na podatek i tym samy na kwotę wypłaty

#banner-207868#

Przykład 3.

Ile wyniesie wynagrodzenie netto pani Ani przy założeniu, że:

zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę na 1/5 etatu;
nie jest uczestnikiem PPK;
korzysta z podwyższonych kosztów uzyskania przychodu;
pracuje na 2 umowach o pracę i złożyła PIT-2, gdzie zaznaczyła, że należy stosować 1/24 kwoty zmniejszającej podatek (150 zł);
jej wynagrodzenie brutto wynosi 1800 zł?

Wyliczenie będzie wyglądać następująco:

Składki społeczne:

ubezpieczenie emerytalne (pracownik): 175,68 zł (1 800,00 zł × 9,76%);
ubezpieczenie rentowe (pracownik): 27,00 zł (1 800,00 zł × 1,5%);
ubezpieczenie chorobowe (pracownik): 44,10 zł (1 800,00 zł × 2,45%);
suma składek (pracownika): 246,78 zł (175,68 zł + 27,00 zł + 44,10 zł).

Podstawa składki zdrowotnej: 1 800,00 zł - 246,78 zł= 1553,22 zł;

Składka zdrowotna: 1 553,22 zł × 9% = 139,79 zł.

Podstawa do opodatkowania: 1 800 zł - 246,78 zł - 300 zł (KUP) = 1 253,22 zł, w zaokrągleniu 1 253,00 zł;

Zaliczka na podatek: 1 253,00 zł × 12% - 150,00 zł = 0,36 zł, w zaokrągleniu 0,00 zł.

Wynagrodzenie netto: 1 800,00 zł - 246,78 zł (składki społeczne) - 139,79 zł (zdrowotna 9%) - 0,00 zł (zaliczka na podatek) = 1 413,43 zł.

Gdy w PIT-2 zaznaczono, że należy stosować 1/36 kwoty zmniejszającej podatek (100 zł), wówczas zaliczka na podatek wyniosłaby 50,00 zł, a kwota do wypłaty: 1 363,43 zł.

Gdyby nie stosowano kwoty zmniejszającej, zaliczka wyniosłaby 150,00 zł, a kwota wypłaty – 1 263,43 zł. Jak widać, kwota zmniejszająca podatek znacząco wpływa na wypłatę pracownika.

Kto może skorzystać?

Aby skorzystać z tego rozwiązania, należy złożyć oświadczenie o stosowanie pomniejszenia. Można tego dokonać na druku PIT-2, jeżeli:

łączna kwota pomniejszenia stosowana przez wszystkich płatników w tym miesiącu nie przekracza kwoty stanowiącej 1/12 kwoty zmniejszającej podatek oraz
w roku podatkowym podatnik za pośrednictwem płatnika nie skorzystał w pełnej wysokości z pomniejszenia kwoty zmniejszającej podatek lub gdy złożył wniosek o niepobieranie zaliczek w danym roku podatkowym.

Przykład 4.

Pan Jan ma 4 umowy o pracę. U pierwszego pracodawcy złożył on PIT-2, w którym zaznaczył, że należy stosować 1/12 kwoty zmniejszającej podatek (300 zł). Czy może złożyć PIT-2 z zaznaczeniem, że chce także skorzystać z kwoty zmniejszającej podatek?

Pan Jan nie powinien składać PIT-2 u pozostałych pracodawców, ponieważ gdyby złożył takie oświadczenie, wtedy łączna kwota pomniejszenia stosowana przez wszystkich płatników w tym miesiącu przekraczałaby limitowaną kwotę.

Przykład 5.

Pan Kamil na początku roku złożył wniosek o niepobieranie zaliczek w danym roku podatkowym i wykorzystał już 30 000,00 zł kwoty wolnej. Czy może teraz złożyć PIT-2 z oznaczeniem, że chce teraz korzystać z kwoty zmniejszającej?

Pan Kamil nie powinien składać PIT-2, ponieważ wykorzystał już całą kwotę wolną w danym roku.

#banner-207871#

Kwota zmniejszająca podatek a wFirma.pl

Gdy pracownik złożył PIT-2, w którym zaznaczy, że korzysta z kwoty wolnej, wówczas w systemie wFirma.pl w łatwy sposób można wprowadzić informację o tym. Wystarczy w umowie lub aneksie w zakładce PODATEK DOCHODOWY w polu ULGA PODATKOWA wybrać:

brak – zaznacza się, gdy pracownik nie chce korzystać z kwoty zmniejszającej podatek;
cała ulga – wybiera się, gdy pracownik zaznaczył 1/12 kwoty zmniejszającej podatek (300 zł);
½ ulgi – wybiera się, gdy pracownik zaznaczył 1/24 kwoty zmniejszającej podatek (150 zł);
⅓ ulgi – wybiera się, gdy pracownik zaznaczył 1/36 kwoty zmniejszającej podatek (100 zł).

Kwota zmniejszająca podatek w wFirma.pl

Dzięki czemu podczas wyliczania wynagrodzenia zostanie zastosowane prawidłowe kwoty.

Podsumowując przypadku uzyskiwania przez podatnika w danym miesiącu od tego samego płatnika przychodów z różnych tytułów, płatnik stosuje do tych przychodów osobne oświadczenia o stosowaniu pomniejszenia. Należy przy tym pamiętać, że łączna kwota zmniejszająca uwzględniona w tym miesiącu przez tego płatnika nie może przekroczyć kwoty wskazanej w oświadczeniach.#polecamy#

#banner-207874#

Question 3

Założyłem działalność w połowie roku. Czy minimalna roczna składka zdrowotna wyliczana powinna być proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których prowadziłem działalność, czy z uwzględnieniem 12 miesięcy?

Accepted Answer

Rozliczenie rocznej składki zdrowotnej ma miejsce po zakończonym roku na formularzu ZUS DRA składanym za kwiecień do 20 maja. W przypadku rocznej składki zdrowotnej za 2024 rok rozliczenie następuje do 20 maja 2025 roku.

Minimalna roczna składka zdrowotna – jak ustalić podstawę?

Zgodnie z art. 81 ust. 2b ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w sytuacji, gdy podstawa wymiaru składki zdrowotnej jest niższa niż iloczyn liczby miesięcy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w roku kalendarzowym i minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego, to podstawę wymiaru składki zdrowotnej stanowi ta wartość.

[alert-info]Minimalna podstawa rocznej składki zdrowotnej = liczba miesięcy, w których działalność była prowadzona × minimalne wynagrodzenie w pierwszym dniu roku składkowego.

Zgodnie z powyższym wzorem minimalna podstawa składki zdrowotnej za 2024 rok u podatników prowadzących działalność przez cały rok wynosiła 50 904 zł, czyli 12 miesięcy × 4 242 zł.[/alert-info]

Oznacza to, że zakładając działalność w trakcie roku, należy uwzględnić w obliczeniu minimalnej składki zdrowotnej liczbę miesięcy prowadzenia działalności w danym roku. Ważne jest również przy tym, że nie nalicza się składki zdrowotnej za pełne miesiące, w których przysługiwało zwolnienie z jej opłacania.

Minimalna roczna składka zdrowotna – jak ustalić jej wysokość?

Wysokość minimalnej rocznej składki zdrowotnej ustalana jest jako 9% podstawy wymiaru składki minimalnej, co wynika z art. 79a ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W 2024 roku minimalna roczna składka zdrowotna u podatników prowadzących działalność gospodarczą przez cały rok nie mogła być niższa niż 4 581,36 zł.

Przykład 1.

Pan Paweł prowadził w 2024 roku działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem liniowym i uzyskał dochód w wysokości 60 000 zł. Jaka będzie podstawa minimalnej składki zdrowotnej?

Wysokość składki zdrowotnej na podstawie uzyskanego dochodu to 60 000 zł × 4,9%, czyli 2 940 zł. Minimalna składka zdrowotna w 2024 roku wynosiła:

4 242 zł × 12 miesięcy = 50 904 zł

50 904 zł × 9% = 4 581,36 zł

Roczna składka zdrowotna obliczona na podstawie faktycznego dochodu jest niższa niż minimalna wartość składki zdrowotnej (która wynosiła 4 581,36 zł). Oznacza to, że pan Paweł w ramach rozliczenia rocznej składki zdrowotnej powinien wykazać składkę w wysokości 4 581,36 zł.

Jeżeli przedsiębiorca otworzył działalność w trakcie roku, to minimalna roczna składka zdrowotna nie może być niższa niż minimalna składka miesięczna za miesiące prowadzenia działalności.

Przykład 2.

Pan Sebastian otworzył działalność w lipcu 2024 roku opodatkowaną skalą podatkową. W trakcie 2024 roku uzyskał dochód w kwocie 30 000 zł. Ile wynosi minimalna składka zdrowotna za 2024 rok?

Pan Sebastian prowadził działalność przez 6 miesięcy 2024 roku. Oznacza to, że minimalna składka zdrowotna, jaką powinien opłacić, wynosi 2 290,68 zł, co wynika z wyliczenia:

4 242 zł × 6 miesięcy = 25 452 zł

25 452 zł × 9% = 2 290,68 zł

Uzyskując dochód w kwocie 30 000 zł, pan Sebastian zapłacił składkę zdrowotną za 2024 rok w wysokości 2 700 zł, czyli 30 000 zł × 9%. Oznacza to, że nie wystąpi niedopłata składki zdrowotnej w rozliczeniu rocznym.

Minimalna roczna składka zdrowotna obliczana jest proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności w danym roku. Jeżeli w danym roku podatnik zawiesił działalność, to ma obowiązek zapłaty składki zdrowotnej za okres prowadzenia działalności, a więc z wyłączeniem pełnych okresów, w których działalność była zawieszona.

Przykład 3.

Pan Michał prowadzi działalność opodatkowaną skalą podatkową. 15 marca 2024 roku zawiesił ją i wznowił 1 września 2024 roku. Jak powinien obliczyć minimalną składkę zdrowotną polegającą zapłacie za 2024 rok?

Pan Michał zawiesił prowadzenie działalności na 5 pełnych miesięcy. Oznacza to, że minimalna roczna składka zdrowotna obliczana jest na podstawie 7 miesięcy w 2024 roku i wynosi 2 672,46 zł, czyli 7 miesięcy × 381,78 zł.

Może się zdarzyć również, że podatnikowi przysługiwało zwolnienie z opłacania składki zdrowotnej w ciągu roku. Wówczas pełne miesiące zwolnienia wyłącza się z wyliczenia minimalnej podstawy składki zdrowotnej.

Przykład 4.

Pani Jolanta prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, w 2024 roku jako formę opodatkowania wybrała skalę podatkową. Od 20 września korzystała z zasiłku macierzyńskiego, przy czym w związku z otrzymywaniem wyrównania do wysokości zasiłku macierzyńskiego 1 000 zł była zwolniona z opłacania składki zdrowotnej od sierpnia do grudnia 2024 roku. Jak wyliczyć minimalną składkę zdrowotną za 2024 rok?

Pani Jolanta korzystała ze zwolnienia z opłacania składki przez 3 miesiące. Oznacza to, że minimalna roczna składka zdrowotna obliczana jest na podstawie 9 miesięcy w 2024 roku i wynosi 3 436,02 zł, co wynika z wyliczenia:

4 242 zł × 9 miesięcy = 38 178 zł

38 178 zł × 9% = 3 436,02 zł

W przypadku opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych nie występuje pojęcie minimalnej rocznej składki zdrowotnej. Podatnicy muszą zwrócić uwagę na próg przychodu w ramach danego roku, w którym się znajdują w grudniu tego roku. Natomiast przy rozpoczęciu działalności w trakcie roku miesiące, za które opłacana jest składka zdrowotna, to miesiące prowadzenia działalności (z wyłączeniem miesięcy, w których działalność została zawieszona). Należy jednak pamiętać, że w tych przypadkach roczna składka z ryczałtu może się różnić od miesięcznych wpłat.

Przykład 5.

W 2024 roku pan Janusz jako formę opodatkowania wybrał ryczałt od przychodów ewidencjonowanych oraz skorzystał z metody uproszczonej rozliczania składki zdrowotnej. W 2023 roku osiągnął przychody w wysokości 400 000 zł. Składka przez cały 2024 rok wyniosła 1 258,39 zł (przychód w 2023 roku był na poziomie wyższym niż 300 000 zł). Oznacza to, że w 2024 roku opłacił składkę w wysokości: 1 258,39 zł × 12 miesięcy = 15 000,68 zł.

Aby obliczyć roczną składkę zdrowotną, należy przyjąć wyliczenie: (7 767,85 zł × 180% × 12 miesięcy) × 9% = 167 785,56 zł × 9% = 15 100,70 zł.

Oznacza to, że konieczne będzie dopłacanie 2 groszy po sporządzeniu deklaracji za kwiecień, minimalna składka naliczona od zsumowanych podstaw jest bowiem wyższa niż suma składek miesięcznych, a wynika to z zaokrągleń.

Kolejnym przypadkiem, choć nietypowym, kiedy konieczne jest dokonanie rocznego rozliczenia, jest rozpoczęcie działalności gospodarczej w styczniu, gdy wybrano jako formę opodatkowania podatek liniowy lub skalę podatkową. Należy bowiem pamiętać, ze w tym przypadku obowiązuje tzw. rok składkowy, który trwa od lutego do stycznia kolejnego roku.

Przykład 6.

Pani Anna rozpoczęła prowadzenie działalności w styczniu 2025 roku i jako formę opodatkowania wybrała skalę podatkową. Czy musi sporządzić roczne rozliczenie składki zdrowotnej?

Tak, w tej sytuacji konieczne jest wykazanie w DRA za kwiecień tzw. jednomiesięcznego okresu składkowego i opłaconej w styczniu składki w wysokości 381,78 zł. Będzie ona wykazana jako do zwrotu dla przedsiębiorcy.

Podsumowując, minimalną roczną składkę zdrowotną należy wyliczać proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których działalność była prowadzona, z wyłączeniem pełnych miesięcy ewentualnego zawieszenia działalności czy okresów, kiedy obowiązywało zwolnienie z opłacania tej składki.

Minimalna roczna składka zdrowotna w rozliczeniu rocznym

W celu wygenerowania rocznego rozliczenia składki zdrowotnej w systemie wFirma.pl należy przejść do zakładki: START » ZUS » DEKLARACJE ROZLICZENIOWE » DODAJ DEKLARACJĘ. Po wybraniu jako miesiąc opcji KWIECIEŃ pojawią się w oknie dodatkowe checkboxy:

Deklaracja ZUS DRA,
Roczne rozliczenie składki zdrowotnej

W oknie generatora rocznej składki zdrowotnej należy wybrać formę opodatkowania za rozliczany rok i liczbę miesięcy podlegania ubezpieczeniom zdrowotnym (zazwyczaj liczba miesięcy prowadzonej działalności, w których nie była zawieszona). Dzięki temu w podzakładce ZAAWANSOWANE, jeżeli składka zdrowotna wyliczona na podstawie danych z rozliczanego roku będzie niższa niż minimalna roczna składka zdrowotna, system do wyliczeń przyjmie wartości minimalne automatycznie.#polecamy#

#banner-207439#

Question 4

Chciałabym zatrudnić na podstawie umowy o pracę osobę, która ma prawo do emerytury. Z czym się wiąże zatrudnienie emeryta? Jakie składki do ZUS muszę odprowadzać za taką osobę? Czy należy również odprowadzać podatek?

Accepted Answer

Wielu emerytów pomimo otrzymywania świadczenia pieniężnego z ZUS nie rezygnuje z zatrudnienia i podejmuje decyzję o pozostaniu na rynku pracy. Obowiązek ubezpieczeniowy osoby zatrudnionej, posiadającej prawo do emerytury reguluje Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Czy zatrudnienie emeryta wiąże się z odprowadzeniem za niego składek ZUS w ramach umowy o pracę?#zobacztez#

Umowa o pracę – składki ZUS

Osoby zatrudnione na podstawie stosunku pracy podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym finansowanym z dwóch źródeł – przez pracownika oraz pracodawcę.

Do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych finansowanych przez pracownika zaliczamy:

składkę na ubezpieczenie emerytalne wynoszącą 9,76% podstawy wymiaru składek,
składkę na ubezpieczenie rentowe w wysokości 1,5% podstawy wymiaru składek,
składkę na ubezpieczenie chorobowe obejmujące 2,45% podstawy wymiaru składek.

Oprócz składek na ubezpieczenia społeczne z wynagrodzenia pracownika potrącana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne – w wysokości 9% podstawy wymiaru składek.

Składki na ubezpieczenia za pracownika zatrudnionego w ramach umowy o pracę finansowane przez pracodawcę wynoszą:

9,76% podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne,
6,5% podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie rentowe,
1,67% podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie wypadkowe, przy czym jest to wysokość standardowa i dotyczy płatników składek, którzy zgłaszają do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż 9 ubezpieczonych,
2,45% na Fundusz Pracy,
0,10% na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,
1,5% FEP.

[alert-info]Pracodawca ma obowiązek opłacania składki na Fundusz Emerytur Pomostowych wyłącznie za pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.[/alert-info]

Przykład 1.

Pracownik w wieku 42 lat w ramach stosunku pracy otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie 3500 zł brutto (1/2 etatu). Na podstawie umowy o pracę zatrudniony nie wykonuje pracy w szczególnych warunkach ani pracy w szczególnym charakterze. Pracownik posiada także inne umowy i osiąga miesięcznie ponad minimalne wynagrodzenie. Ile wynoszą składki na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne za tego pracownika?

Składki finansowane przez pracownika:

składka na ubezpieczenie emerytalne – 3 500 zł x 9,76% = 341,60 zł
składka na ubezpieczenie rentowe – 3 500 zł x 1,5% = 52,50 zł
składka na ubezpieczenie chorobowe – 3 500 zł x 2,45% = 85,75 zł

Suma składek społecznych: 479,85 zł

składka na ubezpieczenie zdrowotne – (3 500 zł - 479,85 zł) x 9% = 3020,15 zł x 9% = 271,81 zł

Suma wszystkich składek finansowanych przez pracownika: 751,66 zł

Składki finansowane przez pracodawcę:

składka na ubezpieczenie emerytalne – 3 500 zł x 9,76% = 341,60 zł
składka na ubezpieczenie rentowe – 3 500 zł x 6,5% = 227,50 zł
składka na ubezpieczenie wypadkowe – 3 500 zł x 1,67% = 58,45 zł

Suma składek społecznych: 627,55 zł

składka na FP –3 500 zł x 2,45% = 85,75 zł
składka na FGŚP – 3 500 zł x 0,10% = 3,50 zł

Suma wszystkich składek finansowanych przez pracodawcę: 716,80 zł.

#banner-206056#

Zatrudnienie emeryta na umowę o pracę

Prawo do emerytury nie wpływa na obowiązek ubezpieczeniowy pracownika. Zgodnie z przepisami Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych pracownik pobierający świadczenie emerytalne powinien zostać objęty ubezpieczeniami, tak jak pozostali pracownicy, którzy nie mają prawa do emerytury. Oznacza to, że zatrudnienie emeryta na umowę o pracę wiąże się z opłacaniem za niego składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne, a także składki na Fundusz Emerytur Pomostowych, jeśli wykonuje on pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Co istotne, w przypadku, gdy pracownik ukończył 55 lat w przypadku kobiet lub 60 lat w przypadku mężczyzn, pracodawca nie opłaca za niego składek na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Przykład 2.

62-letnia Maria jest zatrudniona w ramach stosunku pracy, z którego osiąga miesięczne wynagrodzenie w kwocie 3 500,00 zł brutto (3/4 etatu). W ramach umowy o pracę zatrudniona nie wykonuje pracy w szczególnych warunkach ani pracy w szczególnym charakterze. Pracownik posiada także inne umowy i osiąga miesięcznie ponad minimalne wynagrodzenie. Ile wynoszą składki na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne za tego pracownika?

Składki finansowane przez pracownika:

składka na ubezpieczenie emerytalne – 3 500 zł x 9,76% = 341,60 zł
składka na ubezpieczenie rentowe – 3 500 zł x 1,5% = 52,50 zł
składka na ubezpieczenie chorobowe – 3 500 zł x 2,45% = 85,75 zł

Suma składek społecznych: 479,85 zł

składka na ubezpieczenie zdrowotne – (3 500 zł - 479,85 zł) x 9% = 3020,15 zł x 9% = 271,81 zł

Suma wszystkich składek finansowanych przez pracownika: 751,66 zł

Składki finansowane przez pracodawcę:

składka na ubezpieczenie emerytalne – 3 500 zł x 9,76% = 341,60 zł
składka na ubezpieczenie rentowe – 3 500 zł x 6,5% = 227,50 zł
składka na ubezpieczenie wypadkowe – 3 500 zł x 1,67% = 58,45 zł

W przypadku mężczyzn, którzy ukończyli 60. rok życia, nie opłaca FP oraz FGŚP.

Suma składek finansowanych przez pracodawcę: 627,55 zł.

Obowiązki związane z zatrudnieniem emeryta na podstawie stosunku pracy

Tak, jak w przypadku pozostałych pracowników, zatrudnienie emeryta wiąże się z obowiązkiem zgłoszenia go do ubezpieczeń. W celu zgłoszenia pracownika należy przekazać do ZUS deklarację ZUS ZUA z kodem tytułu ubezpieczenia 01 10 1X. Jako datę powstania obowiązku ubezpieczenia należy podać pierwszy dzień obowiązywania umowy o pracę. Zgłoszenia należy dokonać w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia.

Podatek od wynagrodzenia pracujących emerytów

Emeryt zatrudniony będzie na podstawie umowy o pracę musi pamiętać o tym, że przysługuje mu jedna kwota wolna od podatku w wysokości 30 000,00 zł. Dlatego w sytuacji, gdy zdecyduje się dorabiać do emerytury, to nie powinien składać swojemu pracodawcy oświadczenia PIT-2. W przeciwnym razie kwota zmniejszająca podatek będzie uwzględniana w wyliczeniu zaliczki zarówno z emerytury jak i wynagrodzenia z umowy o pracę i po zakończeniu roku może okazać się, że wyjdzie podatek do zapłaty nawet w kwocie 3 600 zł.

Rząd podjął kroki, aby wesprzeć emerytów w kontynuacji ich pracy oraz w rozwoju zawodowym. Od 2022 roku wprowadzono ulgę PIT dla wybranych emerytów, którzy mimo nabycia uprawnień do emerytury czasowo zrezygnują z jej pobierania i pozostaną aktywni zawodowo.

Emeryci którzy spełnią warunki nie będą płacić podatku od przychodów z pracy na etacie, zleceniu lub działalności gospodarczej – do kwoty 85 528 zł rocznie. Dodatkowo pracujący seniorzy, niepobierający emerytury i rozliczający się według skali podatkowej, będą płacić podatek dopiero po przekroczeniu 115 528 zł zarobków (30 000 zł kwoty wolnej + 85 528 zł ulgi).

Umowa o pracę w systemie wFirma.pl

wFirma umożliwia proste generowanie umów o pracę. Aby utworzyć umowę o pracę, należy w pierwszej kolejności wprowadzić pracownika do systemu poprzez KADRY » PRACOWNICY » DODAJ. W oknie dodawania pracownika należy uzupełnić wszystkie wymagane informacje.

Zatrudnienie emeryta - dodawanie pracownika

Następnie w celu wygenerowania umowy o pracę należy przejść do zakładki KADRY » UMOWY » DODAJ » UMOWA O PRACĘ. W kolejnym kroku pojawi się okno dialogowe, w którym trzeba wprowadzić informacje dotyczące między innymi daty rozpoczęcia i zakończenia umowy, wynagrodzenia, wymiaru etatu itp.

Wygenerowaną umowę można wydrukować. W tym celu należy ją zaznaczyć i wybrać z górnego paska zadań opcję DRUKUJ » UMOWĘ. Pojawi się wówczas okno ustawień drukowania, w którym można otworzyć umowę w trybie edycji oraz zaznaczyć opcję zapisania dokumentów. Po naciśnięciu na DRUKUJ umowa zostanie pobrana na dysk komputera w formacie PDF.#polecamy#

Question 5

Pracownik był na zwolnieniu chorobowym powyżej 60 dni i po powrocie do pracy musi przejść kontrolne badania lekarskie w placówce medycyny pracy. Ale placówka medycyny pracy zażądała, by pracownik przedstawił zaświadczenie od swojego lekarza o zakończeniu leczenia - czy lekarz medycyny pracy ma takie prawo? Czy zaświadczenie o zdolności do pracy zawsze jest wymagane?

Accepted Answer

Zaświadczenie o zdolności do pracy - kiedy jest wymagane badanie kontrolne po L4?

Zgodnie z artykułem 229 § 2 Kodeksu pracy pracownik podlega badaniom kontrolnym po niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni. W praktyce oznacza to, że pracownik, który w wyniku choroby był niezdolny do pracy dłużej niż 30 dni, musi zostać skierowany na kontrolne badania lekarskie.Pracownik skierowany na badania zobowiązany jest się im poddać. Nie zastosowanie się do polecenia służbowego pracodawcy w tym przypadku może skutkować nałożeniem kary upomnienia lub nagany lub nawet karą pieniężną, co stanowi art. 108 kp.

Badania kontrolne przeprowadzane są na koszt pracodawcy.

[alert-info]Art. 229 § 2 Kodeks pracy

Pracownik podlega okresowym badaniom lekarskim. W przypadku niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą, pracownik podlega ponadto kontrolnym badaniom lekarskim w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisk.[/alert-info]

Problem pojawia się w momencie, gdy lekarz medycyny pracy nie chce nam wystawić zaświadczenia o zdolności do pracy. Bez zaświadczenia o zakończeniu leczenia, które wystawił lekarz POZ (podstawowej opieki zdrowotnej) lub inny lekarz prowadzący, możemy nawet nie mieć możliwości zarejestrowania się u lekarza medycyny pracy. Jednakże lekarz POZ nie może wystawić zaświadczenia o zdolności do pracy, bo nie posiada takich uprawnień.

#zobacztez#

Co zrobić w przypadku braku zaświadczenia o zdolności do pracy?

Art. 7 ust. 1 ustawy o służbie medycyny pracy wskazuje, że: „Służba medycyny pracy, wykonując swoje zadania, współdziała z:
1) pracodawcami i ich organizacjami;
2) pracownikami i ich przedstawicielami, a zwłaszcza ze związkami zawodowymi;
3) lekarzami udzielającymi pracującym świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej;
4) Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, Kasą Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i Pełnomocnikiem Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności oraz Narodowym Funduszem Zdrowia;
5) Państwową Inspekcją Pracy, Państwową Inspekcją Sanitarną oraz innymi organami nadzoru i kontroli warunków pracy;
6) jednostkami badawczo-rozwojowymi*), szkołami wyższymi oraz innymi organizacjami i instytucjami, których działalność służy ochronie zdrowia pracujących.″

Z ustawy wynika więc wprost, że lekarze medycyny pracy mają obowiązek współpracowania z lekarzami POZ. Współpraca ta powinna polegać przede wszystkim na wymianie informacji o stanie zdrowia pracujących objętych ich opieką, zwłaszcza o stanach chorobowych mogących mieć związek z zagrożeniami zawodowymi lub sposobem wykonywania pracy.

Lekarz POZ jest źródłem wiedzy na temat schorzeń, które spowodowały niezdolność do pracy, przebiegu choroby, leczeniu, rokowaniach i ewentualnym zakończeniu leczenia. Samo zaświadczenie wystawione więc przez lekarza POZ o zakończeniu leczenia, czy zdolności do pracy, nie jest wystarczające dla lekarza medycyny pracy. Powinien on dokładnie zbadać przebieg choroby we własnym zakresie.

W przypadku leczenia poza strukturami POZ z tytułu np. ubezpieczenia prywatnego, pracownik nadal może żądać dostarczenia lekarzowi medycyny pracy potrzebnych informacji do wystawienia zaświadczenia potwierdzającego naszą zdolność do pracy.

#banner-205681#

Zaświadczenie o zdolności do pracy a dostęp do dokumentacji medycznej

Sami pacjenci mają dostęp do informacji na temat swojego leczenia. Zgodnie z art. 9 u.1 ustawy i prawach pacjenta i rzecznika praw pacjenta, ma on prawo do informacji o swoim stanie zdrowia. Art. 23 u.1 tego samego aktu prawnego mówi, że pacjent ma prawo do dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych. Obejmuje również możliwość:

wglądu do dokumentów,
sporządzenie wyciągu, odpisów lub kopii,
wydania oryginału za pokwitowaniem odbioru z zastrzeżeniem zwrotu.

Dzięki tym przepisom w przypadku, gdy lekarz medycyny pracy nie chce nam wydać zaświadczenia o zdolności do pracy, możemy do niego wrócić z pełną dokumentacją oraz ewentualnym zaświadczeniem od lekarza POZ o zakończeniu leczenia. Będzie to wystarczającą podstawą do tego, by wystawiono nam zaświadczenie o zdolności do pracy.

Po 30 dniach zwolnienia chorobowego pracodawca ma obowiązek skierować pracownika na badania kontrolne do lekarza medycyny pracy, aby ponownie stwierdził on czy pracownik może pracować. Lekarz medycyny po przeprowadzaniu badania wystawia zaświadczenie o zdolności do pracy.

System wFirma - skierowanie na badanie

W systemie wFirma istnieje możliwość wystawienia skierowań na badania dla wielu pracowników jednocześnie

W celu wydrukowania dla pracownika skierowania na badania lekarskie należy przejść do zakładki KADRY » PRACOWNICY, zaznaczyć pracownika, dla którego ma zostać wygenerowane skierowanie i z górnego paska wybrać opcję WYSTAW » SKIEROWANIE NA BADANIE.

Zaświadczenie o zdolności do pracy

Jeżeli w oknie ustawienia drukowania zaznaczymy “zapisz w dokumentach” to po ostatecznym zatwierdzeniu (kliknięciu “Drukuj” w oknie ustawienia drukowania) skierowanie zostanie zapisane na dysku w formie *.pdf, a także w zakładce “Dokumenty” pracownika, dla którego skierowanie na badania lekarskie zostało stworzone. Skierowanie ma zawsze aktualne dane i podstawę prawną do jego wystawienia. #polecamy#

#banner-205684#

#faq#

Question 6

Od kwietnia zatrudniam pracownika na podstawie umowy o pracę. Myślałam, że w związku z tym, że poniosłam stratę, nie będę musiała opłacać podatku dochodowego od wynagrodzenia wypłaconego tej osobie. Proszę o pomoc – czy faktycznie pomimo straty muszę zapłacić zaliczkę na PIT-4R? Jeśli tak, to w jakim terminie należy zrobić przelew?

Accepted Answer

Pracodawca ma obowiązek opłacać za swojego pracownika zaliczki na podatek pobrane z wynagrodzenia. Nie ma tu znaczenia, czy zakład pracy poniósł w danym miesiącu stratę, czy osiągnął dochód. Zaliczka na PIT-4R zależna jest bowiem od dochodów uzyskanych przez osobę zatrudnioną. Co ważne, taki podatek należy opłacać co miesiąc.

Obowiązek poboru podatku z wynagrodzenia pracownika 2025

Zgodnie z art. 31 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej updof) pracodawca zobligowany jest do obliczenia i pobrania zaliczki na podatek dochodowy od dochodu osiągniętego przez pracownika.

[alert-info]Art. 31 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych
Osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, zwane dalej „zakładami pracy”, są obowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez zakłady pracy, a w spółdzielniach pracy – wypłaty z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej.[/alert-info]

Zaliczka na PIT-4R pobierana jest nie tylko od wynagrodzenia osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, ale także od wynagrodzeń tych osób, z którymi podpisano:

umowę o dzieło,
umowę-zlecenie,
kontrakt menadżerski,
umowę o naukę zawodu/przyuczenie do zawodu,
praktyki absolwenckie.

#zobacztez#

Ponadto podatek taki pobiera się od wypłat tzw. organów zarządzających – chodzi o wynagrodzenia wspólników spółki. Tu dodatkowo warto zwrócić uwagę, że wyliczenie podatku na zasadach ogólnych nie obejmuje:

umów cywilnoprawnych zawartych na kwotę do 200 zł brutto, od której pobiera się zryczałtowany podatek w wysokości 12% lub 32%. Tu wyłącza się umowy z wynagrodzeniem określonym wg stawki za wykonaną jednostkę – w tym przypadku niezależnie od ostatecznej kwoty konieczne jest pobranie zaliczki na PIT-4R;
umów cywilnoprawnych zawartych z cudzoziemcami nieposiadającymi certyfikatu rezydencji (niezależnie od kwoty wynagrodzenia) – tu wylicza się podatek zryczałtowany w wysokości 20%.

W powyższych przypadkach zaliczka na zryczałtowany podatek wykazywana jest w deklaracji PIT-8AR.

Jak wyliczyć zaliczkę na PIT-4R od wynagrodzenia pracownika w 2025 roku?

Aby obliczyć zaliczkę na podatek PIT-4R, konieczna jest znajomość stawek skali podatkowej. Są one określone w art. 32 ust. 2 updof.

[alert-info]Art. 32 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych
Zaliczki za miesiące od stycznia do grudnia wynoszą:
1) za miesiące, w których dochód podatnika uzyskany od początku roku w tym zakładzie pracy nie przekroczył kwoty stanowiącej górną granicę pierwszego przedziału skali – 12% dochodu uzyskanego w danym miesiącu;
2) za miesiąc, w którym dochód podatnika uzyskany od początku roku w tym zakładzie pracy przekroczył kwotę stanowiącą górną granicę pierwszego przedziału skali – 12% od tej części dochodu uzyskanego w tym miesiącu, która nie przekroczyła tej kwoty, i 32% od nadwyżki ponad kwotę stanowiącą górną granicę pierwszego przedziału skali;
3) za miesiące następujące po miesiącu, o którym mowa w pkt 2 – 32% dochodu uzyskanego w danym miesiącu.[/alert-info]

Wyliczenie zaliczki na podatek dochodowy pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę można rozpisać w dwóch krokach:

ustala się podstawę opodatkowania – przychód brutto pomniejszony o składki społeczne oraz koszty uzyskania przychodu w wysokości 250 zł lub 300 zł. Wynik zaokrągla się do pełnych złotych;
podstawę opodatkowania mnoży się przez odpowiednią stawkę podatku, a następnie odejmuje się od niej kwotę zmniejszającą podatek w wysokości 300 zł.

#banner-203140#

Przykład 1.

Pan Marek otrzymuje stałe wynagrodzenie w wysokości 5 000,00 zł. Jego miejsce zamieszkania znajduje się w innej miejscowości niż zakład pracy. Ile wyniesie zaliczka na podatek od wynagrodzenia pana Marka wyliczona wg stawki 12%?

Dane do wyliczenia:

składki społeczne: 5 000,00 zł × 13,71% = 685,50 zł;
koszty uzyskania przychodu: 300 zł;
ulga podatkowa od lipca 2022 roku: 300 zł

Wyliczenie zaliczki na PIT-4R:
5 000,00 zł − 685,50 zł − 300,00 zł = 4014,50 zł ~ 4 015,00 zł;
4 015,00 zł × 12% − 300,00 zł = 181,80 zł ~ 182,00 zł.

Gdzie i w jakim terminie wpłacić zaliczkę na PIT-4R za pracownika?

Obecnie każdy podatnik dokonuje wpłaty podatków na indywidualny mikrorachunek podatkowy. Tu należy jednak zaznaczyć, że zaliczki od wynagrodzeń pracowników podlegają wpłacie na mikrorachunek pracodawcy. Jest to ten sam rachunek, na jaki przelewane są środki należne za podatek dochodowy wyliczony z działalności czy podatek VAT. Pracownik może dokonać wpłat na swój indywidualny mikrorachunek podatkowy np. wtedy, gdy wyjdzie mu niedopłata podatku w jego zeznaniu rocznym.

Ważne jest terminowe regulowanie zobowiązań wobec fiskusa. W przypadku podatku za pracownika termin płatności zaliczek przypada na 20. dzień miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatek został pobrany. Jeżeli 20. dzień miesiąca przypada na dzień wolny od pracy (sobota, niedziela, święto), wówczas termin przesuwa się na kolejny (następujący po tej dacie) dzień roboczy. Nie ma tu możliwości wybrania opłacania zaliczek na PIT-4R kwartalnie, tak jak w przypadku podatku dochodowego z działalności.

Przykład 2.

Pracodawca wypłaca wynagrodzenia z przesunięciem, czyli na 10. dzień miesiąca następujący po miesiącu, za jaki wynagrodzenie jest należne. Wynagrodzenie pracownika za marzec zostało wypłacone 10 kwietnia. Podatek od wynagrodzenia zostanie pobrany w maju, zatem jego wpłaty należy dokonać do 22 maja (20 maja przypada w sobotę).

Podatek dochodowy wykazywany w rocznej deklaracji PIT-4R opłaca pracodawca jako płatnik, za swojego pracownika (podatnika). Należy go obliczyć i pobrać z pensji pracownika. Wyliczony podatek jest częścią składową kwoty brutto wynagrodzenia pracownika. Stanowi ona w pełni koszt uzyskania przychodu w firmie.

Nieterminowa wpłata zaliczki na podatek za pracownika może spowodować konieczność naliczenia odsetek, które będą wymagane, jeśli ich kwota przekroczy 8,70 zł.

Wykazanie zaliczek okresowych w deklaracji PIT-4R

Płatnicy (pracodawcy) nie mają obowiązku okresowego wykazywania zaliczek w okresowych deklaracjach podatkowych. Pobrany od wynagrodzeń podatek wykazuje się w deklaracji rocznej PIT-4R, którą należy sporządzić i wysłać do urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę firmy. Zeznanie to należy złożyć maksymalnie do 31 stycznia za rok poprzedni.

Wyliczenie zaliczki na PIT-4R w systemie płacowym

Ustalenie wysokości podatku za pracownika jest proste, gdy używa się specjalnego oprogramowania do rozliczania płac. Takie rozwiązanie oferuje system wFirma.pl. Zaliczkę na PIT-4R można obliczyć w dwóch kliknięciach. Po sporządzeniu list płac za pracowników wyliczenia podatku dokonuje się w zakładce START » PODATKI » PODATEK ZA PRACOWNIKA, gdzie wybrać należy opcję WYLICZ PODATEK.

Następnie pojawi się okno z wyborem miesiąca, za który wyliczona ma zostać zaliczka. Po wyborze odpowiedniego okresu pojawi się wpis z wyliczonym podatkiem.

pit-4r

Wszystkie wyliczone w powyższy sposób zaliczki zostaną automatycznie wykazane w deklaracji PIT-4R, którą następnie można wysłać bezpośrednio do urzędu skarbowego dzięki integracji systemu wFirma.pl z bramką Ministerstwa Finansów.

Podsumowując pracodawca ma obowiązek opłacać za swojego pracownika zaliczki na podatek pobrane z wynagrodzenia. Obecnie każdy podatnik dokonuje wpłaty podatków na indywidualny mikrorachunek podatkowy. Tu należy jednak zaznaczyć, że zaliczki od wynagrodzeń pracowników podlegają wpłacie na mikrorachunek pracodawcy. #polecamy##banner-203143#

Question 7

Pracownica zatrudniona na podstawie umowy o pracę wyszła za mąż i zgłosiła, że zmieniła nazwisko. Dodatkowo zmieniła też miejsce zamieszkania i zameldowania. Jej dzieci, które były zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego, także zmieniły adres zamieszkania i zameldowania. Kiedy powinna być zgłoszona zmiana danych w ZUS-ie i jakie dokumenty należy złożyć w tym celu?

Accepted Answer

Zmiana danych w ZUS-ie powinna być zgłoszona w terminie 7 dni od daty zaistnienia tych zmian lub stwierdzenia nieprawidłowości. Płatnik składek – pracodawca – musi zgłosić zmianę danych zawartych w zgłoszeniach ZUS ZUA/ZZA bezpośrednio na tych drukach lub też poprzez wyrejestrowanie ubezpieczonego i ponowne zgłoszenie.

[alert-info]7-dniowy okres, w jakim płatnik powinien poinformować ZUS o zmianach, oblicza się od dnia następującego po dniu wystąpienia danej okoliczności. Dodatkowo okres ten należy rozumieć jako 7 następujących po sobie dni kalendarzowych – czyli uwzględnia się przy ustalaniu daty wysyłki również soboty, niedziele i święta.[/alert-info]

Zmiana danych w ZUS-ie – dane identyfikacyjne

W przypadku zmiany danych identyfikacyjnych takich jak:

pierwsze imię,
nazwisko,
PESEL,
data urodzenia,
seria i numeru dowodu osobistego lub paszportu

– jeszcze do niedawna należało złożyć w trybie zmiany druk ZUS ZIUA, czyli zgłoszenie zmiany danych identyfikacyjnych osoby ubezpieczonej. Od momentu wdrożenia Interaktywnego Płatnika Plus (IPP) część danych jest przekazywana do ZUS-u z rejestru urzędowego PESEL. W przypadku zmiany nazwiska pracownika nie przekazuje się tej informacji na formularzu ZUS ZIUA. Dane zmienią się automatycznie.#zobacztez#

Ważne jest również prawidłowe wykazanie nowych danych w deklaracjach rozliczeniowych. Przy składaniu deklaracji DRA pracownik powinien mieć określone w raporcie imiennym takie dane, jakie są dla niego właściwe w miesiącu wysyłania deklaracji. W innym przypadku mogą pojawić się problemy z wysyłką deklaracji.

Przykład 1.

Pani Renata zmieniła nazwisko 12 marca 2025 roku. Wynagrodzenie za luty pracodawca naliczył na liście płac, posługując się jej poprzednimi danymi. Podczas wysyłki deklaracji pojawił się błąd związany z różnicą w nazwisku. Czy można zmienić nazwisko na deklaracji?

Pracodawca musi zaktualizować nazwisko pracownika w raporcie imiennym na obecne, mimo że w lutym, czyli w miesiącu, za jaki składana jest deklaracja, pracownica miała inne dane.

Zmiana danych w ZUS-ie – dane ewidencyjne i adresowe

Zmiany danych ewidencyjnych, takich jak drugie imię, nazwisko rodowe, obywatelstwo, płeć lub adres zamieszkania, zameldowania czy korespondencji, należy dokonać poprzez złożenie druku ZUS ZUA/ZUS ZZA w trybie zmiany, podając aktualne dane. W deklaracji ZUS ZUA/ZZA w bloku I Dane organizacyjne wpisujemy odpowiednią cyfrę „1” oznaczającą zmianę deklaracji pierwotnej.

Natomiast, jeśli doszło do pomyłki, wówczas składa się deklarację zgłoszeniową w trybie korekty wpisując cyfrę „2”.

Przykład 2.

Podczas wypełniania deklaracji zgłoszeniowej ZUS ZUA pracownika pracodawca popełnił błąd w adresie zamieszkania. Jak poprawić dane?

Nieprawidłowe dane adresowe pracownika powinien poprawić na ZUA w trybie korekty.

Zmiana danych w ZUS-ie – wyrejestrowanie i ponowna rejestracja

Zgłoszenie zmiany dotyczy także innych informacji niż dane identyfikacyjne pracownika. Zmiana danych w ZUS-ie może odnosić się również do podlegania ubezpieczeniom w ZUS-ie, kodu tytułu ubezpieczenia czy daty objęcia ubezpieczeniami. W takiej sytuacji korekty nie można zwykle dokonać bezpośrednio na dokumencie zgłoszeniowym – konieczne jest wyrejestrowanie osoby ubezpieczonej z ZUS-u, a następnie ponowne jej zgłoszenie z poprawnymi danymi.

Przykład 3.

Pan Marek jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem powyżej minimalnego. Dodatkowo podpisał umowę zlecenie, z której jest zgłoszony wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego. Z dniem 30 czerwca zakończył zatrudnienie na etat. W związku z tym jedynym tytułem do objęcia ubezpieczeniami stała się umowa zlecenie. Jakie deklaracje złożyć?

W takiej sytuacji w firmie, w której pracuje jako zleceniobiorca, pan Marek powinien zostać:

wyrejestrowany z ubezpieczenia zdrowotnego na druku ZWUA z datą ustalenia ubezpieczenia 1 lipca, kod przyczyny wyrejestrowania 600;
zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych na ZUA (ewentualnie dobrowolnego chorobowego) i zdrowotnego z datą 1 lipca.

Obie deklaracje należy przekazać do ZUS-u maksymalnie 8 lipca.

Przykład 4.

Pan Karol uzyskał orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności od 16 lipca. Dotychczas zgłoszony był do ubezpieczenia zdrowotnego z kodem 05 10 00. Powinien dokonać przerejestrowania z dniem uzyskania statusu osoby niepełnosprawnej na drukach:

ZWUA z kodem tytułu ubezpieczenia 05 10 00 z dniem wyrejestrowania 16 lipca, kod przyczyny wyrejestrowania 600;
ZZA z kodem tytułu ubezpieczenia 05 10 01, zgłoszenie z dniem 16 lipca.

Termin złożenia deklaracji zgłoszeniowych w ZUS-ie minie 23 lipca.

#banner-202555#

Przykład 5.

Pani Marta podpisała umowę o pracę 30 kwietnia, jednak rozpoczęcie pracy miało nastąpić 4 maja. Pracodawca zgłosił pracownicę na ZUA ze złą datą powstania tytułu ubezpieczenia – z 1 maja zamiast z 4 maja. Jakie deklaracje złożyć?

W takiej sytuacji powinien wysłać do ZUS-u deklaracje:

wyrejestrowanie ZWUA z dniem 1 maja, kod przyczyny wyrejestrowania 600;
zgłoszenie ZUA z dniem 4 maja.

Powyższe deklaracje należy przekazać maksymalnie do 11 maja.

Warto również pamiętać, że od 16 maja płatnicy zobowiązani są do podania w zgłoszeniu również kodu zawodu wykonywanego przez ubezpieczonego. W razie podania niepoprawnego kodu konieczne jest wysłanie do ZUS-u deklaracji ZUA/ZZA w trybie zmiany.

Przykład 6.

Pan Robert został zgłoszony do ZUS-u na deklaracji ZUA z kodem wykonywania zawodu 251401. Natomiast powinien zostać zgłoszony z kodem 251402. Czy należy złożyć korektę?

W takiej sytuacji pracodawca musi wykonać ZUS ZUA w trybie zmiany, gdzie w bloku I Dane organizacyjne należy podać cyfrę „1”, a następnie powinien wpisać poprawny kod wykonywanego zawodu. Pozostałe dane powinny pozostać bez zmian.

Zmiana danych w ZUS-ie może się również odnosić do sekcji dotyczącej rozwiązania stosunku pracy, gdzie płatnik powinien podać tryb, podstawę prawną, datę oraz osobę inicjującą zakończenie umowy.

Przykład 7.

Pracodawca rozwiązał umowę z pracownikiem za porozumieniem stron. W deklaracji wyrejestrowującej podał jako kod wygaśnięcia/ kod trybu rozwiązania stosunku pracy 23R zamiast 22R. Czy należy złożyć korektę?

W takiej sytuacji powinien sporządzić ZWUA w trybie korekty, gdzie należy wskazać prawidłowy kod wygaśnięcia/ trybu rozwiązania umowy.

Zmiana w ZUS-ie adresu członka rodziny

Dane członka rodziny osoby ubezpieczonej zmienia się na druku ZUS ZCNA. W przypadku zmiany adresu czy innych danych identyfikacyjnych należy:

złożyć wyrejestrowanie członka rodziny na ZCNA;
złożyć ZCNA z nowymi danymi.

W omawianym przypadku zmiana nazwiska pracownicy zostanie dokonana w ZUS-ie automatycznie. Modyfikację adresu należy zrobić na druku ZUS ZUA w trybie zmiany. Adresy członków rodziny natomiast zmienia się, składając wyrejestrowanie ZUS ZCNA i rejestrując dzieci ponownie, z aktualnymi danymi. Deklaracje te trzeba złożyć w terminie 7 dni od oświadczenia pracownicy o zmianie lub przedłożenia dokumentu poświadczającego zmianę.#polecamy#

#banner-202558#

Question 8

Od kilku miesięcy zatrudniam dwie osoby na umowy zlecenia ze stałym wynagrodzeniem miesięcznym. Pierwszy ze zleceniobiorców przystąpił do ubezpieczenia chorobowego, drugi zleceniobiorca nie podlega ubezpieczeniu chorobowemu. W styczniu obaj przebywali 5 dni na zwolnieniach lekarskich, które są dostępne na PUE. Jak w tej sytuacji należy obliczyć wynagrodzenie za niepełny miesiąc umowy? Jak pomniejszać wynagrodzenie zleceniobiorcy w przypadku choroby?

Accepted Answer

Zdarza się, że osoba zatrudniona na podstawie umowy zlecenia zachoruje i wtedy należy rozważyć, czy i w jaki sposób pomniejszać wynagrodzenie zleceniobiorcy. Czy należy wypłacić mu wynagrodzenie za czas, w jakim nie pracował? Odpowiedź poniżej.

Czym jest umowa zlecenie?

Umowa zlecenie jest umową cywilnoprawną i jedną z najpopularniejszych form zatrudnienia. Oznacza to, że przy jej zawieraniu, wykonywaniu, rozwiązywaniu czy rozstrzyganiu wszelkich sporów zastosowanie mają przepisy Kodeksu cywilnego, a nie Kodeksu pracy. Umowa zlecenie to zobowiązanie zleceniobiorcy do wykonania określonej czynności dla innego podmiotu – zleceniodawcy, na warunkach które zostały określone w umowie.

Zatrudniając zleceniobiorcę, powinno się pamiętać, iż w przypadku takiej umowy istnieje obowiązek naliczania i odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne do ZUS-u, jedynie składka zdrowotna jest tu dobrowolna. Zleceniodawca zwolniony jest z odprowadzania składek społecznych za zleceniobiorcę, gdy zleceniobiorca posiada inne tytuły do ubezpieczenia, których kwota jest równa lub wyższa niż minimalna krajowa.[alert-info]W przypadku umowy zlecenia ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne.[/alert-info]#zobacztez#

Wynagrodzenie zleceniobiorcy w przypadku choroby

Umowy zlecenia nie podlegają regulacjom Kodeksu pracy, czyli w stosunku do osób zatrudnionych na podstawie umowy zlecenia nie ma zastosowania rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy. Przepisy prawa nie regulują wprost sposobu zmniejszenia wynagrodzenia zleceniobiorców. Strony stosunku cywilnoprawnego mają pełną swobodę w kształtowaniu związanych z tym zagadnieniem postanowień. Dlatego informacja, jak pomniejszać wynagrodzenie zleceniobiorcy w przypadku choroby, powinna zostać uregulowana w samej treści umowy.

W przypadku gdy w treści umowy zlecenia nie ma zapisów, które określałyby, jak pomniejszać wynagrodzenie zleceniobiorcy w razie choroby, wówczas przyjmuje się, że wynagrodzenie może być zredukowane tylko wtedy, gdy zatrudniona osoba nie wykonała w pełni zleconych prac z powodu nieobecności chorobowej. Zatem jeśli mimo choroby zleceniobiorca zrealizował zlecenie w całości, brak jest podstaw do redukowania zapłaty za pracę, czyli otrzymuje on wynagrodzenie w pełnej wysokości.

Jeżeli zlecenie nie zostało wykonane w całości, wówczas – z uwagi na fakt braku przepisów prawnych określających metodę zmniejszenia wynagrodzenia za dni chorobowe w przypadku umów ze stałą miesięczną kwotą – pozostaje to w decyzji zleceniodawcy.[alert-info]Jeżeli mimo choroby zleceniobiorca zrealizował zlecenie w całości, nie należy obniżać mu zapłaty.[/alert-info]

Natomiast zgłoszenie do ubezpieczenia chorobowego zleceniobiorcy nie powinno mieć wpływu na takie wyliczenie. Zleceniodawca może przykładowo:

podzielić kwotę wynagrodzenia przez liczbę dni kalendarzowych w danym miesiącu i pomnożyć otrzymany wynik przez liczbę dni, w których wykonywane było zlecenie w tym miesiącu;
podzielić kwotę miesięcznego wynagrodzenia przez liczbę godzin, w jakich miało być wykonywane zlecenie, i pomnożyć otrzymany wynik przez liczbę godzin wykonywania zlecenia w danym miesiącu;
ustalić procent realizacji zlecenia w danym miesiącu i przemnożyć wyznaczoną stawkę procentową przez wynagrodzenie miesięczne.

Podczas tych wyliczeń należy pamiętać, że w przypadku umów zleceń obowiązuje minimalna stawka godzinowa dla zleceniobiorców, która w 2025 roku od lipca wynosi 30,50 zł. Zapłata za pracę po podzieleniu przez liczbę wypracowanych w miesiącu godzin nie może być niższa od 30,50 zł. W przeciwnym wypadku należy wypłacić wyrównanie do tej kwoty.

#banner-201982#

Przykład 1.

Pan Mateusz zatrudniony jest na umowę zlecenie gwarantującą stałe miesięczne wynagrodzenie w wysokości 5000 zł brutto. W sierpniu wskutek choroby zrealizował w czasie 100 godzin 90% przewidzianych na ten miesiąc prac i przebywał 5 dni na zwolnieniu chorobowym. A zatem jego wynagrodzenie powinno wynieść 4500 zł brutto (5000 zł x 90%). Uzyskana kwota w przeliczeniu na godzinę jest wyższa od godzinowej stawki minimalnej obowiązującej w 2025 roku, tj. 4500 zł : 100 godzin = 45 zł; (45 zł > 30,50 zł.)

Przykład 2.

Pan Karol pracuje na podstawie umowy zlecenia ze stawką miesięczną wynoszącą 2000 zł. Zgodnie z umową w sierpniu miał do przepracowania 60 godzin, jednak w związku z 5-dniowym zwolnieniem lekarskim przepracował jedynie 50 godzin. Zleceniodawca wyliczył jego wynagrodzenie w następujący sposób:

2 000 zł : 60 godzin = 33,33 zł

33,33 zł x 5 godzin = 1666,67 zł.

Godzinowa kwota w tym przypadku jest wyższa od minimalnej stawki godzinowej.

Przykład 3.

Pan Jan ma zawartą umowę zlecenie przewidującą wynagrodzenie określone w stałej miesięcznej kwocie na poziomie 3 000 zł brutto. W sierpniu:

przepracował w sumie 26 dni (60 godzin);
chorował przez 5 dni.

Zleceniodawca postanowił zmniejszyć wynagrodzenie zleceniobiorcy w przypadku choroby w następujący sposób:

3 000 zł : 31 dni = 96,77 zł;

96,77 zł x 26 dni = 2 516,02 zł.

Kwota ta w przeliczeniu na godzinę jest wyższa od godzinowej stawki minimalnej obowiązującej w 2023 roku: 2516,02 zł : 60 godzin = 41,96 zł (41,93 zł > 30,50 zł).

Zleceniobiorcy przebywający na zwolnieniu lekarskim, którzy są zgłoszeni do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, otrzymają za ten czas zasiłek chorobowy. Może się jednak zdarzyć, że zleceniobiorca nie przystąpił dobrowolnie do ubezpieczenia chorobowego albo stał się niezdolny do pracy w tzw. okresie wyczekiwania. W takiej sytuacji może on uzyskać zaświadczenie lekarskie na druku ZUS ZLA i przedstawić je płatnikowi składek, ale za ten okres nie nabędzie prawa do zasiłku chorobowego.

Decyzja, jak pomniejszać wynagrodzenie zleceniobiorcy w przypadku choroby, w większości sytuacji należy do zleceniodawcy. Trzeba jednak pamiętać, że konieczne jest, aby zapłata za pracę po podzieleniu przez liczbę wypracowanych w miesiącu godzin nie była niższa od minimalnej stawki godzinowej obowiązującej w danym roku.#polecamy##banner-201988#

Question 9

Czy jeżeli rozliczam się na jednym formularzu rocznym PIT-36 za 2024 rok zarówno z tytułu dochodów uzyskanych z prowadzonej działalności gospodarczej, jak i ze stosunku pracy w pełni podlegającego opodatkowaniu, to mogę ująć na deklaracji również składki ZUS (społeczne i zdrowotne) z PIT-11 otrzymanego od pracodawcy? Wspomnę, że składki społeczne opłacam wyłącznie w ramach stosunku pracy.

Accepted Answer

W przypadku przychodów opodatkowanych skalą podatkową nie ma możliwości odliczenia składek opłaconych na ubezpieczenie zdrowotne. Składek na ubezpieczenie zdrowotnej zarówno z działalności jak i ze stosunku pracy nie wykazuje się zatem w zeznaniu rocznym PIT-36 składanym za 2024 rok.

Natomiast, w przypadku składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu umowy o pracę przysługuje ich odliczenie w zeznaniu rocznym, pod warunkiem że zgodnie z art. 26 ust. 1 lit. b) ustawy o PIT dochód w ramach stosunku pracy, który stanowił podstawę ich obliczenia nie korzystał ze zwolnienia z podatku.

Składki społeczne, które wykazane zostały w otrzymanym PIT-11 w poz. 95 lub 96 należy wprowadzić w zeznaniu rocznym PIT-36 w części F. w poz. 200 (jeśli występuje się w zeznaniu jako podatnik) lub w poz. 201 (jeśli występuje się w zeznaniu jako małżonek).

Jak wygenerować zeznanie roczne PIT-36 w systemie wFirma.pl?

W celu przygotowania zeznania rocznego z działalności gospodarczej należy przejść do zakładki START » PODATKI » DEKLARACJE ROCZNE » DODAJ DEKLARACJĘ a następnie wybrać formularz: Roczna deklaracja podatku dochodowego na zasadach ogólnych (PIT 36).

W olejnym kroku należy wskazać rok i cel złożenia zeznania: ZŁOŻENIE DEKLARACJI.

Wspomnienie składki społeczne z otrzymanego PIT-11 wykazuje się w poz. 200 lub 201 (w zależności od tego czy w zeznaniu występuje się jako podatnik czy małżonek).

#polecamy#

Question 10

Dodatkowy urlop wypoczynkowy dla osób niepełnosprawnych jest ważnym przywilejem, który ma na celu wsparcie ich zdrowia i dobrego samopoczucia. Zgodnie z przepisami osoby posiadające umiarkowany lub znaczny stopień niepełnosprawności mają prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego. Pracodawca powinien wiedzieć, na jakich zasadach jest przyznawany, a w przypadku zakończenia umowy ma obowiązek wykazać w świadectwie pracy wymiar wykorzystanego urlopu. Jak to zrobić  prawidłowo? Wyjaśniamy w poniższym artykule.#zobacztez#

Accepted Answer

Prawo do dodatkowego urlopu

Osoby niepełnosprawne z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności mają prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 10 dni roboczych na rok kalendarzowy. Ten dodatkowy urlop wypoczynkowy przysługuje po przepracowaniu pełnego roku od dnia uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności. Urlop ten nie jest naliczany proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w pierwszym roku, co oznacza, że pracownik nabywa prawo do pełnych 10 dni urlopu po przepracowaniu 12 miesięcy.

Przykład 1.

Pani Anna otrzymała orzeczenie o niepełnosprawności 1 sierpnia 2024 roku. Oznacza to, że 1 sierpnia 2025 roku nabędzie prawo do 10 dni urlopu dodatkowego.

[alert-info]Dowiedz się więcej na temat urlopu wypoczynkowego osoby niepełnosprawnej z artykułu [/alert-info]

Dodatkowy urlop wypoczynkowy osoby niepełnosprawnej w świadectwie pracy

Pracodawca ma obowiązek uwzględnić informację o wykorzystanym dodatkowym urlopie wypoczynkowym w świadectwie pracy. Zgodnie z rozporządzeniem w świadectwie należy oddzielnie wykazywać wykorzystanie urlopu wypoczynkowego i dodatkowego urlopu. Taki zapis pozwala nowemu pracodawcy na prawidłowe naliczenie uprawnień urlopowych nowego pracownika.

W celu prawidłowego wykazania urlopu wypoczynkowego w świadectwie pracy należy więc wykazać go osobno:

w punkcie 6.2 – należy wykazać wymiar urlopu wypoczynkowego, który pracownik wykorzystał w danym roku kalendarzowym do momentu zakończenia umowy o pracę. Warto pamiętać, że wymiar urlopu należy wykazać bez względu na to, czy pracownik wykorzystał go w naturze, czy został mu wypłacony ekwiwalent za niewykorzystany urlop;
w punkcie 6.12 – należy wykazać wymiar urlop dodatkowego, który – tak, jak w przypadku urlopu wypoczynkowego – należy wykazać bez względu na to, czy pracownik wykorzystał go w naturze, czy został mu wypłacony ekwiwalent.

[alert-info]W świadectwie pracy należy wykazać wymiar urlopu wypoczynkowego w dniach i godzinach. Ta sama zasada dotyczy wykazania urlopu dodatkowego.[/alert info]

Jednak jeśli wymiar urlopu wypoczynkowego osoby niepełnosprawnej należy wykazać w świadectwie pracy w dwóch pozycjach, a wymiar urlopu jest ustalony dla sumy urlop wypoczynkowego i dodatkowego, to często rodzi się pytanie, jak prawidłowo ustalić wymiar tego urlopu.

#banner-196699#

Ustalenie wymiaru urlopu dodatkowego w sytuacji zakończenia umowy o pracę w trakcie roku

Gdy umowa o pracę kończy się w trakcie roku, konieczne jest obliczenie proporcjonalnego wymiaru urlopu. Dotyczy to zarówno urlopu wypoczynkowego, jak i dodatkowego, jednak pojawia się pytanie, czy wymiary te należy ustalać osobno, czy łącznie.

Niestety, przepisy nie są precyzyjne w tej kwestii, a Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) i Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) prezentują różne stanowiska. PIP opowiada się za odrębnym ustalaniem wymiaru każdego urlopu, co jest obecnie uzasadnione odrębnym wykazywaniem urlopu dodatkowego w świadectwie pracy. Z kolei MRPiPS sugeruje, że wymiar urlopu powinien być ustalany od łącznej sumy wymiarów obu urlopów.

Przykład 2.

Pan Tadeusz jest zatrudniona na cały etat i ma prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego oraz 10 dni urlopu dodatkowego. Z końcem września umowa o pracę zostaje rozwiązana. Ile wynosi jego wymiar urlopu?

według stanowiska PIP:

26 dni / 12 miesięcy × 9 miesięcy = 19,5 dnia ≈ 20 dni; 20 dni × 7 godz. = 140 godz.

10 dni / 12 miesięcy × 9 miesięcy = 7,5 dnia ≈ 8 dni; 8 dni × 7 godz. = 56 godz.

Łącznie 28 dni, czyli 196 godz.

według MPiPS:

26 dni + 10 dni = 36 dni

36 dni / 12 miesięcy × 9 miesięcy = 27 dni

27 dni × 7 godz. = 189 godz.

Jak widać, w zależności od przyjętej metody obliczania wymiaru urlopu otrzymywany jest inny wynik. Jednak powszechną praktyką jest przyjmowanie wyliczeń zawsze na korzyść pracownika. Obliczanie wymiaru osobno dla urlopu wypoczynkowego i urlopu dodatkowego ma również swoje uzasadnienie, właśnie z koniecznością wykazania tych urlopów w osobnych punktach świadectwa pracy.

Wymiar urlopu wypoczynkowego i dodatkowego urlopu dla osoby niepełnosprawnej a zatrudnienie na część etatu

W celu ustalenia wymiaru urlopu dodatkowego w przypadku osoby niepełnosprawnej zatrudnionej na część etatu również stosuje się takie same zasady jak przy ustalaniu urlopu wypoczynkowego.

Przykład 3.

Ile wynosi wymiar urlopu dodatkowego dla pracownika zatrudnionego na ¾ etatu, któremu przysługuje 20 dni urlopu wypoczynkowego?

20 dni × ¾ = 15 dni

15 dni × 7 godz. = 105 godz.

10 dni × ¾ = 7,5 dni ≈ 8 dni

8 dni × 7 godz. = 56 godz.

Pracownikowi zatrudnionemu na ¾ etatu przysługuje 105 godz. urlopu wypoczynkowego i 56 godz. dodatkowego urlopu wypoczynkowego.

#banner-196702#

Sumowanie okresów zatrudnienia

W przypadku zmiany pracodawcy okresy zatrudnienia są sumowane w celu ustalenia rocznego stażu pracy. Nie wymaga się ciągłości zatrudnienia, co oznacza, że przerwy między zatrudnieniem u różnych pracodawców nie wpływają na prawo do dodatkowego urlopu, o ile suma okresów zatrudnienia wynosi co najmniej 365 dni w roku. Pracownik, który przepracował 10 miesięcy u jednego pracodawcy i zmienił pracę, uzyska prawo do dodatkowego urlopu po przepracowaniu kolejnych 2 miesięcy u nowego pracodawcy.

W związku z powyższym, jeśli pracownik posiada orzeczenie o niepełnosprawności, ale przed zakończeniem umowy o pracę nie nabył prawa do urlopu dodatkowego, to informacji tej nie umieszcza się w świadectwie pracy.

Przykład 4.

Pracownikowi przyznano orzeczenie niepełnosprawności 15 stycznia 2024 roku, natomiast jego umowa wygasła 31 grudnia 2024 roku, czyli po okresie, na który została zawarta. Pracownik nabyłby prawo do dodatkowego urlopu 15 stycznia 2025 roku. Tym samym pracodawca nie wykazuje żadnej informacji o dodatkowym urlopie w świadectwie pracy.

Świadectwo pracy w systemie wFirma

Prawidłowe wypełnienie świadectwa pracy to bezwzględny obowiązek pracodawcy, a za błędnie wykazane dane mogą grozić spore konsekwencje. Dlatego też warto korzystać ze sprawdzonych i bezpiecznych narzędzi, które pomogą uniknąć błędów w wypełnianiu dokumentów. Takim systemem jest wFirma, która umożliwia łatwy sposób wystawienie świadectwa pracy. Wystarczy przejść do zakładki KADRY » UMOWY » zaznaczyć zakończoną umowę » DRUKUJ » ŚWIADECTWO PRACY. W trybie edycji można uzupełnić informacje o urlopie dodatkowym, dzięki czemu będzie on wykazany w prawidłowy sposób w dwóch pozycjach.

Dodatkowy urlop wypoczynkowy osoby niepełnosprawnej a świadectwo pracy - system wFirma

Podsumowanie

Zmiany w przepisach dotyczących dodatkowego urlopu dla osób niepełnosprawnych mają na celu zapewnienie lepszych warunków pracy i wsparcia dla tych pracowników. Dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni, z możliwością wydłużenia do 21 dni w określonych sytuacjach, jest ważnym elementem tego wsparcia. Pracodawcy powinni pamiętać o obowiązku uwzględnienia tego urlopu w świadectwie pracy, aby nowi pracodawcy mogli prawidłowo naliczać uprawnienia urlopowe nowych pracowników.

#polecamy#

#banner-196696#

Question 11

Prowadzę jednoosobową działalność gospodarczą. Chciałbym zatrudnić pracownika, który będzie pracował jedynie 5 godzin w tygodniu. W jakiej wysokości będę musiał opłacać ZUS? Jakie jeszcze obowiązki niesie za sobą zatrudnienie pracownika na ⅛ etatu?

Accepted Answer

Zatrudnienie pracownika zawsze rodzi dla pracodawcy pewne obowiązki. Nie różnią się one jednak znacznie w zależności od wymiaru czasu pracy danej osoby.

Szkolenie BHP i badania lekarskie

Przed przyjęciem do pracy pracownika należy skierować na badania wstępne w celu ustalenia, czy nie ma przeciwwskazań, aby pracował na danym stanowisku. W przypadku gdy osoba posiada aktualne badania lekarskie z poprzedniego zakładu pracy i warunki pracy pokrywają się z tymi, w jakich pracę będzie wykonywać obecnie, pracodawca nie musi kierować podwładnego do placówki medycyny pracy, pod warunkiem że przerwa między kolejnymi zatrudnieniami była krótsza niż 30 dni.

Pracownik powinien też przejść szkolenie BHP do pracy na określonym stanowisku, które musi być udokumentowane odpowiednim zaświadczeniem. Istotne jest też, aby przeprowadzony został instruktaż stanowiskowy.

#zobacztez#

Jakie dane zawrzeć w umowie na 1/8 etatu?

Umowa o pracę powinna zostać podpisana przez obie strony przed dopuszczeniem pracownika do pracy. Wynika to z art. 29 § 2 Kodeksu pracy, w którym wskazano, że osoba rozpoczynająca zatrudnienie przed podjęciem pracy musi posiadać albo pisemną umowę o pracę, albo pisemne potwierdzenie podstawowych ustaleń związanych z zawarciem umowy o pracę w formie innej niż pisemna. Niewywiązanie się z tego obowiązku grozi nałożeniem na pracodawcę kary grzywny w wysokości od 10 000 do 30 000 zł.

Oprócz standardowych ustaleń w umowie z osobą zatrudnioną na część etatu warto zawrzeć również informację o dopuszczalnej liczbie godzin pracy, które nie powodują powstania pracy w godzinach nadliczbowych, a co za tym idzie – odpowiedniego dodatku do wynagrodzenia.

[alert-info]Art. 151 § 5 Kodeksu pracy

Strony ustalają w umowie o pracę dopuszczalną liczbę godzin pracy ponad określony w umowie wymiar czasu pracy pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy, których przekroczenie uprawnia pracownika, oprócz normalnego wynagrodzenia, do dodatku do wynagrodzenia, o którym mowa w art. 151¹ § 1.[/alert-info]

Wynagrodzenie pracownika w 2025 roku

Zgodnie z przepisami pracownik powinien mieć zagwarantowane wynagrodzenie w kwocie nie niższej niż ustalona na dany rok stawka minimalna. Minimalne wynagrodzenie za pracę brutto w 2025 roku wynosi 4 666,00 zł. W przypadku pracowników zatrudnionych na część etatu wynagrodzenie to oblicza się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Zatem przy zatrudnieniu w wymiarze 1/8 etatu wynagrodzenie pracownika brutto nie może być niższe niż 583.20 zł.

[alert-info]W celu obliczenia całkowitego kosztu zatrudnienia pracownika można skorzystać z kalkulatora wynagrodzeń.[/alert-info]

#banner-196498#

Zgłoszenie pracownika do ZUS-u i opłacanie za niego składek

Zatrudnienie pracownika wiąże się z obowiązkiem zgłoszenia go do ZUS-u na formularzu ZUS ZUA w terminie do 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń – dnia nawiązania stosunku pracy.

Przykład 1.

Pani Anna została zatrudniona w zakładzie pracy od 1 sierpnia, a rozpoczęcie pracy nastąpiło od poniedziałku 2 sierpnia. Z jakim dniem pracodawca powinien zgłosić panią Annę do ZUS-u?

Mimo że pracownik rozpoczyna pracę 2 sierpnia, to dniem rozpoczęcia stosunku pracy jest 1 sierpnia, dlatego zgłoszenia pracownika należy dokonać właśnie z tym dniem. Deklarację ZUA należy wysłać do ZUS-u maksymalnie 8 września.

Za zatrudnionego pracownika należy opłacać składki na:

ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe);
ubezpieczenie zdrowotne;
Fundusz Pracy;
Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

[alert-info]Za pracowników, których przychód podlegający oskładkowaniu w ciągu miesiąca nie przekracza kwoty pensji minimalnej (odpowiedniej dla całego etatu, nie trzeba opłacać składek na Fundusz Pracy.[/alert-info]

Część z nich finansowana jest przez pracodawcę, a część potrącana bezpośrednio z wynagrodzenie pracownika. Stopy procentowe składek określone są odgórnie, a ich wysokość podana jest w poniższej tabeli.

Ubezpieczenie/Fundusz	Finansuje pracownik	Finansuje pracodawca
Emerytalne	9,76%	9,76%
Rentowe	1,5%	6,5%
Chorobowe	2,45%	–
Wypadkowe	–	1,67%*
Zdrowotne	9%	–
Fundusz Pracy	–	2,45%
FGŚP	–	0,1%
Razem	22,71%	20,48%

*stawka składki na ubezpieczenie wypadkowe jest ustalana co roku na okres od 1 kwietnia do 31 marca roku kolejnego. Aktualnie standardowa wysokość tej stawki wynosi 1,67%

Składki naliczane przez pracodawcę powinny być wykazywane w raporcie RCA, który należy dołączyć do deklaracji górnej DRA. Deklaracje rozliczeniowe trzeba wysłać do ZUS-u w terminie do:

15. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni w przypadku płatników niebędących osobami fizycznymi,
20. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni w przypadku płatników będących osobami fizycznymi.

Do tego dnia pracodawca zobowiązany jest opłacić składki. Natomiast po zakończeniu roku w terminie do końca lutego musi on przekazać pracownikowi informację o składkach pobranych od wynagrodzenia w poprzednim roku oraz wypłaconych świadczeniach chorobowych.

#banner-196495#

Przystąpienie przez pracownika do PPK

Po przepracowaniu 3 miesięcy pracownik w wieku 18–55 lat podlega automatycznemu zgłoszeniu do PPK. Jeśli pracownik przed upływem 3 miesięcy pracy nie złoży u swojego przełożonego deklaracji o rezygnacji z uczestnictwa w programie, wówczas pracodawca powinien podpisać z jedną z zajmujących się tym instytucji finansowych umowę o zarządzanie PPK, a następnie umowę o prowadzenie konta dla tej osoby.

Wpłaty na rachunek uczestnika PPK finansowane są zarówno ze środków pracownika, jak i pracodawcy. Wpłat można dokonywać w stawce podstawowej, ale obie strony mogą zdecydować się także na naliczanie do wynagrodzenia wpłat dodatkowych. Wysokość wpłat przedstawia poniższa tabela.

	Obowiązkowe	Dobrowolne	Razem
Pracownik	2%	maks. 2%	maks. 4%
Pracodawca	1,5%	maks. 2,5%	maks. 4%

Maksymalna wartość wpłat na PPK będzie wynosiła 8% wynagrodzenia stanowiącego podstawę naliczania składek emerytalno-rentowych. Co ważne, osoby, których wynagrodzenie nie przekracza 1,2-krotności minimalnego wynagrodzenia, mają możliwość obniżenia wpłaty podstawowej do 0,5% wynagrodzenia.

Istotne jest to, że uprawnienie do obniżenia wpłaty do PPK finansowanej przez uczestnika zależy od wysokości osiąganego wynagrodzenia. Osoby pracujące w niepełnym wymiarze czasu pracy mogą złożyć deklarację o obniżeniu wpłaty podstawowej, jeżeli ich wynagrodzenie nie przekracza kwoty 1,2-krotności minimalnego wynagrodzenia. Oznacza to, że nie przeliczamy wynagrodzenia takiej osoby do pełnego etatu.

Za pracowników zgłoszonych do PPK co miesiąc należy tworzyć deklarację rozliczeniową, w której wykazana jest wysokość naliczonych opłat. Obowiązek wysyłki tej deklaracji i dokonania wpłat mija 15. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni.

Zaliczki na podatek i zeznania roczne

Obowiązkiem pracodawcy jest także comiesięczne naliczanie i odprowadzanie podatku od dochodów pracownika (PIT-4) w terminie do 20. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni.

[alert-info]Osoby, które nie ukończyły 26. roku życia i są zatrudnione na podstawie umowy o pracę, są zwolnione z opłacania zaliczek na podatek dochodowy, chyba że złożą u pracodawcy oświadczenie, że chcą takich wpłat dokonywać.[/alert-info]

Po zakończeniu roku należy złożyć deklaracje podatkowe za pracownika do urzędu skarbowego w terminie do 31 stycznia. Są to:

PIT-11 – informacja o dochodach i pobranych zaliczkach. Konieczne jest wysłanie jej także za pracownika, za którego nie były pobierane zaliczki na PIT;
PIT-4R – zbiorcza informacja o pobranych za pracowników zaliczkach;

Deklarację PIT-11 należy przekazać także pracownikowi w terminie do końca lutego.

Dokumentacja pracownicza i akta osobowe

Zatrudnienie pracownika na 1/8 etatu rodzi także obowiązek prowadzenia akt osobowych oraz dokumentacji pracowniczej. Akta osobowe i dokumentację pracowniczą można przechowywać w wersji papierowej lub elektronicznej. Okres archiwizacji tych dokumentów wynosi 10 lat.

[alert-info]Podstawowe dokumenty, jakie pracodawca powinien przechowywać w aktach osobowych czy dokumentacji pracowniczej, można pobrać tu.[/alert-info]

Dokumentacja pracownicza obejmuje przede wszystkim:

dokumenty związane z ewidencjonowaniem czasu pracy;
wnioski o udzielenie urlopu wypoczynkowego;
listę wypłaconych wynagrodzeń i innych świadczeń ze stosunku pracy wraz z wnioskiem pracownika o wypłatę pensji do rąk własnych;
kartę ewidencji przydziału odzieży i obuwia roboczego oraz środków ochrony indywidualnej, a także ewidencję wypłat ekwiwalentu za używanie własnego obuwia i odzieży, ich pranie i konserwację.

Zatrudnienie pracownika na ⅛ etatu – podsumowanie

Decydując się na podpisanie umowy o pracę z pracownikiem, pracodawca musi być świadomy obowiązków, jakie na nim ciążą. Wymiar etatu nie zmniejsza ich w żadnym wypadku – wtedy nawet jest ich więcej, bowiem pracodawca musi pamiętać o pewnych sprawach związanych z zatrudnianiem pracowników w niepełnym wymiarze czasu pracy. Atrakcyjne jest jednak to, że tego typu zatrudnienie niesie ze sobą niskie koszty wynagrodzenia.

Pracodawca i w tym przypadku powinien korzystać z oprogramowania, które pozwoli mu na dopełnienie wszystkich obowiązków związanych z zatrudnieniem pracownika. Jednym z takich narzędzi jest system wFirma.pl służący do samodzielnych rozliczeń pracowników przy pomocy asystentów, którzy czuwają nad poprawnością sporządzanych dokumentów i deklaracji.

#polecamy#

#banner-196501#

Question 12

Prowadzę od 2020 roku działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług gastronomicznych. Za 2020 oraz 2021 rok poniosłem stratę podatkową w kwotach odpowiednio -25 000 zł oraz -7500 zł. Pierwszy raz strata podatkowa będzie rozliczana we wrześniu 2024 roku z uwagi na wystąpienie dochodu. Natomiast od początku 2024 roku do sierpnia poniosłem nieznaczną stratę. Zastanawiam się, czy mogę odliczyć straty podatkowe i dzięki temu zmniejszyć wysokość składki zdrowotnej?

Accepted Answer

Etapy ustalania wysokości składki zdrowotnej

Jedną z grup, które obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu, są przedsiębiorcy.

Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą w różnej formie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu oraz rentowemu.

Z tego też względu na mocy art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (zwaną dalej ustawą o NFZ) osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Zgodnie z art. 82 ust. 5 ustawy o NFZ do tych osób zaliczają się osoby fizyczne prowadzące działalność jednoosobową lub jako wspólnik spółki cywilnej, a także jako wspólnik:

jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością;
spółki jawnej, będącej podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych;
spółki komandytowej;
spółki komandytowo-akcyjnej przez komplementariusza;
prostej spółki akcyjnej przez akcjonariusza wnoszącego do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług.

Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, z której dochody opodatkowują według zasad ogólnych, w tym wypadku skalą podatkową, obliczają wysokość comiesięcznej składki zdrowotnej zgodnie z art. art. 81 ust. 2c ustawy o NFZ.

Etapy ustalania wysokości składki zdrowotnej
Za każdy miesiąc podlegania ubezpieczeniu osoby prowadzące pozarolniczą działalność (na skali, podatku liniowym czy korzystając z IP BOX) wpłacają składkę na ubezpieczenie zdrowotne od miesięcznej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne stanowiącej dochód z działalności gospodarczej uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który opłacana jest składka, ustalony w poniższy sposób.
Etap nr	Objaśnienie
1	Dochód za pierwszy miesiąc podlegania ubezpieczeniu w roku składkowym jest ustalany jako różnica między osiągniętymi przychodami a poniesionymi kosztami uzyskania tych przychodów w rozumieniu ustawy o PIT (zgodnie z Ustawą z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwanej dalej ustawą o PIT).
2	Dochód ustalony w sposób, o którym mowa w pkt 1, jest pomniejszany o kwotę składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe opłaconych w tym miesiącu, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.
3	Dochód za kolejne miesiące ustala się jako różnicę między sumą przychodów w rozumieniu ustawy o PIT, osiągniętych od początku roku, i sumą kosztów uzyskania tych przychodów w rozumieniu ustawy o PIT, poniesionych od początku roku.
4	Dochód ustalony w sposób, o którym mowa w pkt 3, jest pomniejszany o sumę dochodów ustalonych za miesiące poprzedzające i o różnicę między sumą składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, zapłaconych od początku roku, a sumą składek odliczonych w poprzednich miesiącach. Dochód nie jest pomniejszany o składki, które zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

#zobacztez#

Strata podatkowa a wysokość składki zdrowotnej

Ustawodawca jednoznacznie określa sposób ustalania dochodów na cele obliczenia podstawy składki zdrowotnej i samej składki zdrowotnej.

Odsyła w tym celu do art. 24 ust. 1-2b ustawy o PIT, a zatem do uregulowań normujących osiąganie dochodu z działalności gospodarczej, dla której właściwą ewidencją przychodów i kosztów jest:

Nie odsyła natomiast do art. 9 ust. 3 ustawy o PIT, który określa zasady odliczeń poniesionych strat podatkowych z lat ubiegłych.

Oznacza to, że ustawodawca nie uwzględnił możliwości odliczania straty podatkowej od dochodu obliczanego na cele ustalenia wysokości składki zdrowotnej.

[alert-info]Poniesione straty z lat ubiegłych i odliczone od bieżącego albo rocznego dochodu pozostają bez wpływu na wysokość składki zdrowotnej.

Podstawa składki zdrowotnej nie uwzględnia możliwości odliczenia poniesionych strat podatkowych z lat ubiegłych.[/alert-info]

Natomiast, jeżeli podatnik ponosi w bieżącym roku podatkowym stratę podatkową, to za ten miesiąc (miesiące) podstawa składki zdrowotnej przy skali podatkowej nie może być niższa niż kwota minimalnego wynagrodzenia przypadająca na 1 lutego roku bieżącego (nowego okresu składkowego), a zatem kwoty 4242 zł, a sama składka zdrowotna 381,78 zł miesięcznie.

Przykład 1.

Przedsiębiorca prowadzi lokal gastronomiczny, począwszy od 2020 roku. Za 2020 oraz 2021 rok poniósł stratę podatkową w kwotach odpowiednio -25 000 zł oraz -7500 zł. Pierwszy raz straty podatkowe będzie odliczać we wrześniu 2024 roku z uwagi na wystąpienie dochodu, ponieważ od początku 2024 roku do sierpnia poniósł nieznaczną stratę. Czy w takim wypadku przedsiębiorca może odliczyć stratę podatkową i dzięki temu zmniejszyć wysokość składki zdrowotnej?

Może odliczyć stratę podatkową, ale tylko na cele obliczenia zaliczki na podatek dochodowy. Niestety nie ma możliwości w aktualnym stanie prawnym odliczenia straty podatkowej od dochodu na cele obliczenia wysokości składki zdrowotnej.

Zatem dochód za wrzesień 2024 roku będzie mógł być pomniejszony o straty podatkowe za lata 2020 oraz 2021 na cele obliczenia zaliczki na podatek dochodowy według skali podatkowej.

Natomiast wysokość składki zdrowotnej za październik 2024 roku będzie uwzględniała dochód za wrzesień 2024 roku po odliczeniu zapłaconych składek ZUS społecznych przedsiębiorcy, jednak bez odliczenia straty podatkowej.

#banner-191785#

Powyższe stanowisko znajduje swoje potwierdzenie m.in. w piśmie z 24 lipca 2023 roku (sygn. WPI/200000/43/674/2023) wydanym przez Centralę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie ustalenia podstawy wymiaru składki na ubezpieczenia zdrowotne z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w sytuacji wystąpienia u przedsiębiorcy straty z lat ubiegłych, w którym stwierdza, że: „[…] Należy podkreślić, iż dochód będący podstawą wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne liczy się inaczej niż dla celów podatkowych. Co prawda jest on ustalany jako różnica między przychodami a kosztami uzyskania przychodów w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ale można go pomniejszyć tylko o składki na ubezpieczenie społeczne, jeśli nie zostały zaliczone do kosztów. Przy obliczeniu składki zdrowotnej nie można uwzględnić straty podatkowej poniesionej w latach poprzednich.

Z przytoczonych przepisów wynika, iż Przedsiębiorca prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowany na zasadach ogólnych podatkiem liniowym, który wygenerował stratę w latach ubiegłych i chce ją obecnie uwzględnić w podstawie wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, nie będzie miał do tego prawa ze względu na brzmienie art. 81 Ust. 2c ustawy zdrowotnej. […]”.

Przypadek omawiany przez ZUS dotyczy wprawdzie formy opodatkowania podatkiem liniowym, jednak możliwość odliczania straty podatkowej w odniesieniu do ustalenia wysokości składki zdrowotnej odnosi się do zasad ogólnych, a więc także do formy opodatkowania skalą podatkową.

#polecamy#

#banner-191782#

Question 13

Jestem zatrudniony na podstawie umowy o pracę na pełny etat. Moje wynagrodzenie określa stawka godzinowa. Czy pracodawca, ustalając mi harmonogram czasu pracy, może zaplanować mniejszą liczbę godzin, niż wynosi wymiar czasu pracy w danym miesiącu? Czy moje wynagrodzenie zostanie pomniejszone za nieprzepracowany czas?

Accepted Answer

Przepisy prawa pracy przewidują możliwość zawarcia umowy o pracę z uposażeniem określonym stawką godzinową. Jedną z charakterystycznych cech takiego sposobu wynagradzania jest zmienność wysokości pensji, ponieważ zależy ona od przepracowanego czasu. Jednak czy to oznacza, że pracodawca decyduje, ile godzin przepracuje pracownik? Otóż nie. Umowa o pracę zawierana jest w określonym wymiarze. Pracownik zatrudniony na cały etat powinien więc pracować przez określoną liczbę godzin wynikającą z czasu pracy obowiązującego w danym okresie. Zatrudnienie na część etatu obniża dany wymiar czasu pracy. W artykule wyjaśniamy, jakie konsekwencje niesie za sobą umowa o pracę ze stawką godzinową, gdy pracownik nie przepracuje pełnego wymiaru godzin.

Wynagrodzenie w stawce godzinowej a harmonogram czasu pracy

Harmonogram czasu pracy pracownika ma wyznaczać obowiązki służbowe w granicach wymiaru czasu pracy. Pracownik powinien być zatrudniony zgodnie z ustalonym rodzajem pracy we właściwym miejscu, ale również w odpowiednim rozkładzie i wymiarze czasu pracy.

#zobacztez#

Jeżeli pracodawca przewiduje, że pracownik w danym okresie rozliczeniowym przepracuje mniejszą liczbę godzin niż wynikająca z wymiaru czasu pracy, to ma obowiązek za okres niewykonywania pracy wypłacić mu wynagrodzenie przestojowe. Przy czym należy przyjąć, że osoba zatrudniona była gotowa do wykonywania pracy, a nie robiła tego z powodów dotyczących pracodawcy.

Umowa o pracę ze stawką godzinową - jak ustalić?

Ustalenie pensji przy wynagrodzeniu ze stawką godzinową jest proste. Należy liczbę godzin przepracowaną w danym miesiącu pomnożyć przez określoną stawkę godzinową. Wynik daje kwotę wynagrodzenia brutto.

Trudność pojawia się sytuacji, kiedy pracownik nie wypracuje wymaganej liczby godzin. Odpowiadając na pytanie naszego czytelnika, na pracodawcy ciąży obowiązek odpowiedniego zaplanowania czasu pracy swoich podwładnych. W innym przypadku pracownik nie może ponosić negatywnych finansowych konsekwencji za niemożność wypracowania odpowiedniego wymiaru czasu pracy, jeżeli był gotów realizować swoje obowiązki.

Wynagrodzenie przestojowe

Informacje na temat wynagrodzenia przestojowego zawarte są w Kodeksie pracy.

[alert-info]Art. 81 § 1 Kodeksu pracy

„Pracownikowi za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania – 60% wynagrodzenia. W każdym przypadku wynagrodzenie to nie może być jednak niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów”.[/alert-info]

#banner-179509#

Jak należy interpretować powyższy zapis? Otóż jeśli pracownik był gotów wykonywać pracę, ale nie mógł tego zrobić z przyczyn przez siebie niezawinionych, wówczas za czas nierealizowania pracy przysługuje mu wynagrodzenie w takim wymiarze, jak jest wskazane w umowie w zakresie stawki miesięcznej lub godzinowej. Natomiast, co ważne, jeśli w umowie wynagrodzenie pracownika zostało wyrażone w innej formie (np. wynagrodzenie akordowe), to za czas przestoju przysługuje mu 60% wynagrodzenia.

[alert-info]Ustalając wynagrodzenie za czas przestoju, należy stosować takie same zasady jak przy określaniu wynagrodzenia urlopowego.[/alert-info]

Wynagrodzenie przestojowe czy wyrównanie wynagrodzenia?

Niezależnie od tego, czy pracownik w umowie ma określone wynagrodzenie w stawce miesięcznej, czy godzinowej, pracodawca musi bezwzględnie przestrzegać kwoty wynagrodzenia minimalnego. Jest to kwota, którą pracownik ma zagwarantowaną przepisami prawa pracy. W praktyce oznacza to, że jeśli w danym miesiącu pracownik był gotów do wykonywania pracy, ale z różnych przyczyn (niezależnych i niezawinionych przez niego) nie mógł wypełnić swoich obowiązków służbowych – co spowodowało obniżenie wynagrodzenia do kwoty niższej od pensji minimalnej – pracodawca jest zobligowany wypłacić mu wyrównanie do poziomu kwoty minimalnej.

Jak ustalić minimalną stawkę godzinową?

O ile w przypadku umowy zlecenia przepisy wskazują jedną konkretną kwotę minimalnej stawki godzinowej, o tyle w przypadku umowy o pracę są tam jedynie kwoty wynagrodzenia minimalnego za dany miesiąc. Co to oznacza w praktyce? Minimalna stawka godzinowa osoby zatrudnionej w pełnym wymiarze czasu pracy jest zróżnicowana. Zależy od dwóch czynników:

liczby godzin do przepracowania w miesiącu;
minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego w danym roku.

Minimalna stawka godzinowa w latach 2024

W poniższej tabeli przedstawiamy stawki godzinowe obowiązujące w danym miesiącu. Przypomnijmy, że wynagrodzenie minimalne w 2024 roku wynosi na ten moment 4 300 zł, natomiast w okresie od stycznia do czerwca 2023 roku wynosiło 4 242,00 zł.

Miesiąc	Minimalna stawka godzinowa 2024	Minimalna stawka godzinowa 2023
Styczeń	4 242,00 zł / 168 h = 25,25 zł	3 490,00 zł / 168 h = 20,77 zł
Luty	4 242,00 zł / 168 h = 25,25 zł	3 490,00 zł / 160 h = 21,81 zł
Marzec	4 242,00 zł / 168 h = 25,25 zł	3 490,00 zł / 184 h = 18,97 zł
Kwiecień	4 242,00 zł / 168 h = 25,25 zł	3 490,00 zł / 152 h = 22,96 zł
Maj	4 242,00 zł / 160 h = 26,51 zł	3 490,00 zł / 168 h = 20,77 zł
Czerwiec	4 242,00 zł / 160 h = 26,51 zł	3 490,00 zł / 168 h = 20,77 zł
Lipiec	4300,00 zł / 184 h = 23,37 zł	3 600,00 zł / 168 h = 21,43 zł
Sierpień	4300,00 zł / 168 h = 25,60 zł	3 600,00 zł / 176 h = 20,45 zł
Wrzesień	4300,00 zł / 168 h = 25,60 zł	3 600,00 zł / 168 h= 21,43 zł
Październik	4300,00 zł / 184 h = 23,37 zł	3 600,00 zł / 176 h = 20,45 zł
Listopad	4300,00 zł / 152 h = 28,29 zł	3 600,00 zł / 160 h = 22,50 zł
Grudzień	4300 zł / 160 h = 26,88 zł	3 600,00 zł / 152 h = 23,68 zł

Podsumowując, pracownik wynagradzany stawką godzinową ma prawo do wynagrodzenia również za czas niewykonywania pracy, jeżeli nie wynikało to z jego winy. Pracodawca jest odpowiedzialny za prawidłowe rozplanowanie czasu pracy swoich podwładnych. Zaplanowanie za małej liczby godzin nie powinno odbijać się finansowo na pensji pracownika, a już bezwzględnie nie może skutkować wynagrodzeniem niższym niż płaca minimalna obowiązująca w danym roku.#polecamy#

#banner-179512#

Question 14

Prowadzę jednoosobową działalność gospodarczą i chciałbym zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego żonę, która obecnie nie pracuje i nie jest zgłoszona do żadnych ubezpieczeń. Czy przez to moja składka wzrośnie? Ile wynosi składka na ubezpieczenie zdrowotne dla rodziny? Jakie dokumenty należałoby złożyć?

Accepted Answer

Ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają członkowie rodziny przedsiębiorcy, jeżeli nie mają własnego tytułu do objęcia tym ubezpieczeniem. Przepisy szczegółowo określają, kogo przedsiębiorca może zgłosić do ubezpieczenia.

Kogo może objąć ubezpieczenie zdrowotne?

Najważniejszą kwestią jest określenie, kogo można uznać w tym przypadku za członka rodziny. Zgodnie z art. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych za członka rodziny uznaje się:

dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione, wnuka albo dziecko obce, dla którego ustanowiono opiekę, albo dziecko obce w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, do ukończenia przez nie 18 lat, a jeżeli kształci się dalej – do ukończenia 26 lat, natomiast jeżeli posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub inne traktowane na równi – bez ograniczenia wieku;
małżonka;
wstępnych pozostających z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym.

#zobacztez#

Co ważne, dziadkowie mogą zgłosić wnuka tylko wtedy, gdy żaden z jego rodziców nie jest:

objęty obowiązkowo ubezpieczeniem zdrowotnym;
uprawnionym do świadczeń na podstawie przepisów o koordynacji z tytułu wykonywania pracy lub pracy na własny rachunek;
objęty dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym.

Można więc zgłosić do ubezpieczenia małżonkę, a samo zgłoszenie nie wiąże się z koniecznością opłacania wyższej składki zdrowotnej. Ponadto nie istnieje limit osób, które ubezpieczony ma prawo zarejestrować do ubezpieczenia zdrowotnego. Zgłaszanie kolejnych członków rodziny nie skutkuje zmianą wysokości składki zdrowotnej ani nie jest uzależnione od wysokości podstawy zdrowotnej ubezpieczonego.

[alert-info]Zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego członka rodziny nie wiąże się z koniecznością opłacania wyższej składki zdrowotnej.[/alert-info]

Ważne jest to, że zgłoszenie członka rodziny jest obowiązkowe, a za niedopełnienie tego obowiązku przepisy przewidują sankcje.

[alert-info]Art. 193 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych:

Kto będąc ubezpieczonym, nie informuje podmiotu właściwego do dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego o okolicznościach powodujących konieczność zgłoszenia lub wyrejestrowania członka rodziny podlega karze grzywny.[/alert-info]

Jeśli jednak żona jest zgłoszona w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, to z tego tytułu podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu, nawet jeśli nie posiada prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W związku z tym zgłoszenie jej do ubezpieczenia zdrowotnego jest niezasadne.

#banner-179218#

Ubezpieczenie zdrowotne dla rodziny – wymagane dokumenty

W celu zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego członka rodziny należy złożyć do ZUS-u deklarację ZCNA. Przedsiębiorca ma na to 7 dni od powstania zaistniałej sytuacji (utraty przez członka rodziny tytułu do ubezpieczenia). Ubezpieczenie zdrowotne dla rodziny zaczyna obowiązywać od dnia zgłoszenia. Należy pamiętać, że zgłoszenie to jest obowiązkiem przedsiębiorcy.

Przy zgłoszeniu członka rodziny w deklaracji ZUS ZCNA w bloku IV.A. „Dane o członku rodziny osoby ubezpieczonej uprawnionym do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego” w pierwszym polu należy wpisać cyfrę „1” oznaczającą zgłoszenie nowego członka rodziny oraz podać dane osobowe członka rodziny. Jako datę nabycia uprawnień do ubezpieczenia zdrowotnego trzeba podać dzień zdarzenia, w którym członek rodziny nabył prawo do ubezpieczenia zdrowotnego, np. dzień narodzin dziecka. Na deklaracji ZUS ZCNA należy również określić stopień pokrewieństwa, wpisując odpowiedni kod:

01 – małżonek;

11 – dziecko własne, przysposobione lub dziecko małżonka;

21 – wnuk lub dziecko obce, dla którego ustanowiono opiekę, albo dziecko obce w ramach rodziny zastępczej;

30 – matka;

31 – ojciec;

32 – macocha;

33 – ojczym;

40 – babka;

41 – dziadek;

50 – osoby przysposabiające osoby ubezpieczone;

60 – inni wstępni pozostający z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym.

Istotne jest, żeby oznaczyć, czy zgłaszany członek rodziny pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.

W zgłoszeniu podaje się informację o niepełnosprawności zgłaszanej osoby. Służą do tego kody:

0 – osoba nieposiadająca orzeczenia o niepełnosprawności lub osoba, która posiada orzeczenie i nie przedłożyła go płatnikowi składek;
1 – osoba, która przedłożyła płatnikowi składek orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności;
2 – osoba, która przedłożyła płatnikowi składek orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności;
3 – osoba, która przedłożyła płatnikowi składek orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności;
4 – osoba, która przedłożyła płatnikowi orzeczenie o niepełnosprawności wydawane osobom do 16. roku życia.

#banner-179221#

Wsteczne zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego

Zgodnie z ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jeżeli członek rodziny nie jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego, chociaż ma do tego prawo i skorzystał ze świadczeń opieki zdrowotnej – może zostać do niego zgłoszony wstecznie. Jednak taka możliwość jest ograniczona czasowo.

Członka rodziny można wstecznie zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego:

przez 30 dni od skorzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej;
przez 30 dni od momentu, gdy Narodowy Fundusz Zdrowia zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w zakresie obowiązku ponoszenia kosztów świadczeń zdrowotnych.

Jeśli w tym czasie zgłosi się wstecznie członka rodziny do ubezpieczenia, wówczas nie poniesie on kosztów leczenia.

Kiedy wyrejestrować członka rodziny?

Gdy członek rodziny został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego, wówczas należy pamiętać, że w niektórych przypadkach należy go wyrejestrować. Dokonuje się tego na druku ZUS ZCNA. Wyrejestrowanie członka rodziny z ubezpieczenia zdrowotnego jest konieczne m.in. wtedy, gdy:

zgłoszono go do tego ubezpieczenia z innego tytułu (m.in. z umowy o pracę, umowy zlecenia, podjął działalność gospodarczą, zarejestrował się w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna);
dziecko ukończyło naukę w szkole i ma ukończone 18 lat, a nie ma orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności lub równoważnego;
dziecko ukończyło 26 lat, chyba że ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub równoważne.

Przy wyrejestrowaniu członka rodziny deklaracji ZUS ZCNA wypełnia się w podobny sposób jak zgłoszenie. Jednak są dwie różnice:

w bloku IV.A. „Dane o członku rodziny osoby ubezpieczonej uprawnionym do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego” w pierwszym polu należy wpisać cyfrę „2” oznaczającą wyrejestrowanie członka rodziny;
należy także wpisać datę utraty uprawnień do ubezpieczenia, czyli podać dzień zdarzenia, w którym członek rodziny utracił prawo do ubezpieczenia zdrowotnego.

Jeśli osoba prowadząca działalność gospodarczą chce zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny, to musi złożyć w ZUS-ie druk ZCNA. Jednak przed jego wypełnienie przedsiębiorca powinien ustalić, czy członek rodziny może zostać zgłoszony do takiego ubezpieczenia.#polecamy##banner-179224#

Question 15

Pan Tomasz pracuje u nas w firmie od 1 stycznia 2019 roku. Przez 4 lata pracy nie miał ani jednego dnia wolnego. W styczniu i lutym 2024 roku chcemy udzielić mu całego zaległego urlopu. Nie wiemy jednak, czy urlop nie uległ przedawnieniu. Jak liczyć okres przedawnienia urlopu wypoczynkowego?

Accepted Answer

Każda osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę ma prawo wykorzystać przysługujący jej urlop wypoczynkowy. Należy jednak liczyć się z tym, iż prawo to może ulec przedawnieniu. Poniżej odpowiedź na pytanie, ile wynosi okres przedawnienia urlopu wypoczynkowego.

Urlop wypoczynkowy

Zgodnie z Kodeksem pracy urlop wypoczynkowy przysługuje każdemu zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę. Wymiar urlopu zależy od dotychczasowego stażu pracy pracownika i wynosi:

20 dni na rok kalendarzowy dla pracownika ze stażem pracy poniżej 10 lat;
26 dni na rok kalendarzowy dla pracownika ze stażem pracy co najmniej 10 lat.

Do stażu pracy zalicza się m.in. zatrudnienia na podstawie umowy o pracę oraz okresy nauki zgodnie z programem nauczania szkoły lub uczelni, zakończone odpowiednim świadectwem, zaświadczeniem lub dyplomem. Co ważne, nie sumuje się okresów ukończenia poszczególnych szkół, a jedynie bierze pod uwagę szkołę, która przy obliczaniu stażu pracy zapewnia pracownikowi najwyższą liczbę lat. Gdy pracownik ukończył szkołę:.#zobacztez#

zasadniczą lub równorzędną zawodową – czas trwania nauki nie więcej niż 3 lata;
zawodową – czas trwania nauki nie więcej niż 5 lat;
średnią ogólnokształcącą – 4 lata;
policealną – 6 lat;
wyższą (w tym stopień licencjata) – 8 lat.

W sytuacji gdy pracownik pobierał naukę w czasie zatrudnienia, wówczas do stażu pracy, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego, wlicza albo okres zatrudnienia, albo okres nauki w zależności od tego, który jest korzystniejszy.

Co ważne, pracodawca powinien udzielić pracownikowi urlopu wypoczynkowego w tym roku, w którym pracownik nabył do niego prawo. Termin ustala się albo w drodze planowania, albo poprzez porozumienie pracodawcy z pracownikiem. Niewykorzystany w ustalonym terminie urlop powinien być odebrany do końca września kolejnego roku kalendarzowego. Jeśli jednak do tego czasu pracownik nie zrealizuje zaległego urlopu, pracodawca ma prawo wysłać pracownika na urlop w dogodnym dla siebie terminie, nawet bez zgody zatrudnionego.

[alert-info]Art. 152 § 1 Kodeksu pracy
Pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego, zwanego dalej „urlopem”.

Art. 163 § 1 Kodeksu pracy

Urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów. Plan urlopów ustala pracodawca, biorąc pod uwagę wnioski pracowników i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Planem urlopów nie obejmuje się części urlopu udzielanego pracownikowi zgodnie z art. 167² urlop wypoczynkowy na żądanie.

Art. 168 Kodeksu pracy

Urlopu niewykorzystanego w terminie ustalonym zgodnie z art. 163 należy pracownikowi udzielić najpóźniej do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego; nie dotyczy to części urlopu udzielanego zgodnie z art. 167(2).[/alert-info]

Okres przedawnienia urlopu wypoczynkowego

W Kodeksie pracy zasadą jest, że roszczenia pracownicze przedawniają się po upływie 3 lat. Dotyczy to m.in. roszczeń o zaległe wynagrodzenie, o zaległy urlop wypoczynkowy czy ekwiwalent. Termin ten jest bezwzględnie obowiązujący i nie może być skracany ani wydłużany przez strony umowy o pracę.#banner-179041#

Podstawową kwestią będzie ustalenie, od kiedy biegnie wskazany w przepisach 3-letni termin. Przyjmuje się, że bieg przedawnienia roszczenia rozpoczyna się w dniu jego wymagalności. W przypadku urlopu będzie to zatem bądź koniec roku kalendarzowego, za który należy się urlop, bądź w przypadku urlopu zaległego, który należy wykorzystać do końca września roku następnego, okres przedawnienia liczy się od 1 października tego roku, na który został przeniesiony urlop.

Przykład 1.

Pan Tomasz z pytania nie wykorzystał przysługującego mu w latach 2019–2023 roku urlopu. Urlop za cały rok 2019 uległ przedawnieniu i pracownik nie będzie mógł go wykorzystać, natomiast urlop za lata 2020–2023 może zostać wykorzystany w 2024 roku. Wynika to z faktu, że urlop 2019 roku został przeniesiony jako urlop zaległy na 2020 rok, więc przedawnienie tego urlopu nastąpiło 1 października 2023 roku.

Przedawnienie urlopu wypoczynkowego w czasie korzystania z urlopów rodzicielskich

Przepisy przewidują sytuacje, w których następuje zawieszenie biegu przedawnienia. Oznacza to, że w przypadkach dopuszczonych przez prawo, nawet gdy okres przedawnienia rozpocznie swój bieg, należy wstrzymać się z jego odliczaniem. Takie okoliczności zostały wymienione w Kodeksie pracy i są to:

okres trwania przeszkody wynikającej z powodu siły wyższej, w którym uprawniony nie może dochodzić przysługujących mu roszczeń przed właściwym organem powołanym do rozstrzygania sporów (art. 293 K.p.);
czas korzystania z urlopu wychowawczego – w zakresie urlopu wypoczynkowego (art. 293¹ K.p.).

W przypadku korzystania z urlopu wychowawczego odliczanie biegu przedawnienia dla urlopu wypoczynkowego ulega zatem zawieszeniu, a termin przedawnienia przesuwa się.

Urlop wypoczynkowy jest jednym z uprawnień pracownika. Zazwyczaj wykorzystuje się go w roku bieżącym lub kolejnym. Jednak gdy nie jest to możliwe, warto pamiętać, że ulega on przedawnieniu.#polecamy#

#banner-179044#

Zdaniem eksperta

Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe a przystąpienie w trakcie miesiąca

Kwota zmniejszająca podatek u kilku pracodawców

Minimalna roczna składka zdrowotna a założenie firmy w trakcie roku

Zatrudnienie emeryta na podstawie umowy o pracę

Zaświadczenie o zdolności do pracy - kiedy jest wymagane?

Obowiązek opłacania zaliczek na PIT-4R za zatrudnionego pracownika w 2025 roku

Zmiana danych w ZUS - kiedy powinna być zgłoszona?

Jak wyliczyć wynagrodzenie zleceniobiorcy w przypadku choroby?

Rozliczenie roczne dochodu uzyskanego z etatu i działalności a składki ZUS

Dodatkowy urlop wypoczynkowy osoby niepełnosprawnej a świadectwo pracy

Obowiązki związane z zatrudnieniem pracownika na 1/8 etatu w 2025 roku

Strata podatkowa a jej wpływ na składkę zdrowotną

Umowa o pracę ze stawką godzinową a niewypracowanie pełnego wymiaru godzin

Ubezpieczenie zdrowotne dla rodziny a działalność gospodarcza

Okres przedawnienia urlopu wypoczynkowego

Artykuły

Wzory