Dobrowolne opłacanie składek na Fundusz Pracy a praca za granicą

Obowiązkowe opłacanie składek na Fundusz Pracy (FP) dotyczy przede wszystkim pracodawców. Jednak polskie przepisy przewidują także możliwość dobrowolnego regulowania tych należności przez osoby pracujące za granicą u zagranicznego pracodawcy. Takie rozwiązanie pozwala zabezpieczyć prawo do świadczeń po powrocie do kraju. Wyjaśniamy, kto i na jakich zasadach może skorzystać z tej opcji.

Opłacanie składek na Fundusz Pracy przez osoby podejmujące pracę za granicą u pracodawców zagranicznych — obowiązujące przepisy 

Możliwość opłacania składek na FP przez osoby podejmujące pracę za granicą w określonym państwie regulują przepisy Ustawy z dnia 20 marca 2025 roku o rynku pracy i służbach zatrudnienia, zwanej dalej „ustawą”.

Ponadto szczegółowe zasady postępowania w tym zakresie zostały zawarte w odnośnym akcie wykonawczym — według projektu rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS). 

Opłacanie składek na Fundusz Pracy na zasadzie dobrowolności — zakres podmiotowy stosowania przepisów

Zgodnie z brzmieniem art. 256 ust. 1 ustawy osoby podejmujące pracę za granicą u pracodawcy zagranicznego w państwie niewymienionym w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. a–d cytowanej ustawy mogą opłacać składkę na FP pod warunkiem zawiadomienia na piśmie powiatowego urzędu pracy (PUP) właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania w Rzeczypospolitej Polskiej (RP) o przystąpieniu do opłacania tych składek.

Kto zatem jest uprawniony do skorzystania z ww. sposobu opłacania składek na FP? 

W omawianym przypadku chodzi o osoby podejmujące pracę za granicą u pracodawcy zagranicznego w państwie innym niż:

• państwo członkowskie Unii Europejskiej (UE);
• państwo Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) nienależące do UE; dotyczy to Islandii, Norwegii i Liechtensteinu;
• państwo niebędące stronami umowy o EOG, którego obywatele mogą korzystać ze swobody przepływu osób na podstawie umów zawartych przez te państwa z UE i jej państwami członkowskimi;
• Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.

Wysokość oraz możliwość zwrotu składki na FP opłacanej na zasadzie dobrowolności 

Wysokość składki opłacanej na zasadzie dobrowolności przez osoby podejmujące pracę za granicą u pracodawcy zagranicznego w warunkach określonych w art. 256 ust. 1 ustawy — wynosi 9,75% przeciętnego wynagrodzenia za każdy miesiąc zatrudnienia. 

Trzeba podkreślić, że w rozumieniu ustawy przez wskazane wyżej przeciętne wynagrodzenie należy rozumieć przeciętne wynagrodzenie w poprzednim kwartale, od pierwszego dnia następnego miesiąca po ogłoszeniu przez Prezesa GUS w Dzienniku Urzędowym RP „Monitor Polski”, na podstawie art. 20 pkt 2 Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Przykład 1.

Z początkiem września 2025 roku osoba podjęła pracę u pracodawcy zagranicznego działającego poza Europą. W związku z tym faktem wspomniana osoba będzie z własnej inicjatywy opłacać składki na FP. W tym przypadku podstawą ustalenia tej składki będzie przeciętne wynagrodzenie w II kwartale 2025 roku. Zgodnie z komunikatem Prezesa GUS z 8 sierpnia 2025 roku wynagrodzenie to wyniosło 8748,63 zł. Oznacza to, że miesięczna składka na FP odpowiada kwocie 9,75% wskazanego przeciętnego wynagrodzenia.

W przepisach ustawy zastrzeżono jednocześnie, że składki na FP: 

• nie mogą być opłacane za okres wsteczny;
• nie podlegają zwrotowi, z wyjątkiem przypadku gdy zostały wpłacone w wyższej od obowiązującej za dany okres wysokości.

Przepisy wykonawcze - opłacanie składek na Fundusz Pracy na zasadzie dobrowolności

Ze względu na fakt, że aktualnie obowiązujące przepisy ustawy są nowym aktem normatywnym, konieczne jest wydanie stosownych przepisów wykonawczych.

Warto dodać, że z dniem wejścia w życie rozporządzenia utraci moc Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 listopada 2006 roku w sprawie opłacania składek na Fundusz Pracy przez osoby podejmujące zatrudnienie lub inną pracę zarobkową za granicą u pracodawcy zagranicznego (Dz. U. poz. 1500), zachowane w mocy do dnia wejścia w życie rozporządzenia, jednak nie dłużej niż przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, czyli od 1 czerwca 2025 roku.

W odniesieniu do mocy obowiązującej rozporządzenia zastosowanie będzie mieć zapis zawarty w § 4 projektu omawianego aktu wykonawczego. Oznacza to w konsekwencji, że rozporządzenie wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia jego publikacji w Dzienniku Ustaw.

Jak już była wcześniej mowa na ten temat, rozporządzenie określa tryb opłacania składek na FP przez osoby podejmujące pracę za granicą u pracodawcy zagranicznego w określonym państwie. 

Przykład 2.

Osoba chce opłacać składki na FP w związku z zamiarem podjęcia pracy u pracodawcy zagranicznego spoza Europy. Wiąże się to z koniecznością powiadomienia PUP właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania ww. osoby w RP o przystąpieniu do opłacania składek na FP. Wskazany urząd pracy przetwarza jej dane osobowe, które obejmują:

• imię (imiona) i nazwisko;
• numer PESEL, a w przypadku jego braku – rodzaj, serię i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość;
• adres ostatniego miejsca zamieszkania w RP. 

Stosownie do brzmienia § 2 ust. 2 rozporządzenia po otrzymaniu od osoby podejmującej pracę za granicą u pracodawcy zagranicznego pisemnego zawiadomienia o przystąpieniu do opłacania składek na FP powiatowy urząd pracy niezwłocznie — jednak nie później niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia — przekazuje jej pisemną informację, w której: 

• potwierdza otrzymanie zawiadomienia o przystąpieniu do opłacania składek;
• wskazuje datę wpływu zawiadomienia;
• podaje wskaźnik procentowy, podstawę obliczenia oraz wysokość składek, według stanu na dzień sporządzenia pisemnej informacji;
• podaje numer wyodrębnionego dla środków FP rachunku bankowego PUP, na który powinny być opłacane składki. 

W uzasadnieniu do projektu rozporządzenia resort pracy wyjaśnił, że ustanowienie w przepisach nie dłuższego niż 7-dniowy od dnia otrzymania zawiadomienia terminu dla właściwego PUP na przekazanie osobie zawiadamiającej pisemnej informacji, związane jest z innymi regulacjami rozporządzenia, które przewidują, że: 

• składkę za pierwszy miesiąc opłaca się w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisemnej informacji PUP, oraz 
• składki nie mogą być opłacane za okres wsteczny (składki są opłacane od miesiąca wskazanego w zawiadomieniu, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zawiadomienie o przystąpieniu do opłacania składek wpłynęło do PUP). 

Składki na FP są opłacane: 

1. od miesiąca wskazanego w zawiadomieniu, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zawiadomienie o przystąpieniu do opłacania składek wpłynęło do PUP; 
2. na wyodrębniony dla środków FP rachunek bankowy PUP właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania w RP osoby zainteresowanej dobrowolnym opłacaniem składek. 

Składki za pierwszy miesiąc opłaca się w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisemnej informacji PUP dotyczącej m.in. potwierdzenia otrzymania zawiadomienia osoby zainteresowanej o przystąpieniu do opłacania składek oraz wskazującej datę wpływu zawiadomienia.

Opłacanie składek na Fundusz Pracy przez osoby podejmujące pracę za granicą u pracodawców zagranicznych. Podsumowanie

Osoby podejmujące pracę za granicą u pracodawcy zagranicznego w państwie m.in. spoza Unii Europejskiej mogą samodzielnie opłacać składkę na Fundusz Pracy – pod warunkiem zawiadomienia na piśmie powiatowego urzędu pracy. Wysokość powyższej składki wynosi 9,75% przeciętnego wynagrodzenia za każdy miesiąc zatrudnienia. Składki nie mogą być opłacane za okres wsteczny, a także nie podlegają zwrotowi, z wyjątkiem przypadku, gdy zostały wpłacone w wyższej od obowiązującej za dany okres wysokości. Szczegółowe warunki postępowania w tym zakresie określono w projekcie Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 lipca 2025 roku.